Dergiler / Milli Folklor / 2026 / Cilt: 19 Sayı: 151

Halk Dansları Sahnelemelerinde Kitschleşme, Ticarileşme ve Estetik Yüzeyselleşme

Kitschification, Commercialization, and Aesthetic Superficiality in Folk Dance Stagings

Pelin Elcik Yorgancıoğlu(BURSA ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ GÜZEL SANATLAR FAKÜLTESİ)0000-0003-1295-6336
Sayfa
98–110
Yayın Tarihi
2026-09-22
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular, halk danslarının özellikle Türk geceleri, düğünler, kına organizasyonları, turistik gösteriler ve popüler kültür temelli etkinliklerde kültürel bağlamından koparılarak görsel tüketime dayalı temsillere dönüştüğünü ortaya koymaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Yüzyıl’da modernizm ile birlikte kültür endüstrisinin sonucu olarak ortaya çıkan kitsch, Avrupa’nın üretim sistematiğinin değişiminde büyümüş ve sanatsal ifadeden çok iktisadi değişimlerle sıkı ilişki içinde gelişmiş bir olgudur.
📊
Temel Bulgular & Veri:Sanayileşmenin ve liberalizmin etkisi ile şehre göç etmiş ya da köyde kitle iletişim araçları aracılığıyla küreselleşmenin etkisini derinlemesine yaşayan bir kitlenin beğeni algısı üzerine konumlandırılır.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular, halk danslarının özellikle Türk geceleri, düğünler, kına organizasyonları, turistik gösteriler ve popüler kültür temelli etkinliklerde kültürel bağlamından koparılarak görsel tüketime dayalı temsillere dönüştüğünü ortaya koymaktadır.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:15 katılımcı
⚙️Değişkenler:Kitsch · halk dansları · sahneleme

Özet

19. Yüzyıl’da modernizm ile birlikte kültür endüstrisinin sonucu olarak ortaya çıkan kitsch, Avrupa’nın üretim sistematiğinin değişiminde büyümüş ve sanatsal ifadeden çok iktisadi değişimlerle sıkı ilişki içinde gelişmiş bir olgudur. Sanayileşmenin ve liberalizmin etkisi ile şehre göç etmiş ya da köyde kitle iletişim araçları aracılığıyla küreselleşmenin etkisini derinlemesine yaşayan bir kitlenin beğeni algısı üzerine konumlandırılır. Geleneksel kültürel formların yüzeyselleştirilmiş ve tüketime uygun temsillere dönüştürülmesiyle ilişkilenen kitsch, özellikle popüler kültür ve gösteri endüstrisi içerisinde yaygınlık kazanmaktadır. Çoğaltma tekniklerini kullanarak geçmişi tekrar eden; nadir ve benzersiz nesnelere yeni, piyasaya özgü ve tüketimle ilgili değerler kazandıran bir yapı olarak betimlediği modelleri gerçek gibi görünen kendi modelleriyle değiştirir ve bir simülasyon oluşturur. Bu çalışma ile halk danslarının sahneleme süreçlerinde ortaya çıkan ticarileşme, estetik yüzeyselleşme ve bağlam kaybı eğilimlerinin kitsch kavramı çerçevesinde incelenmesi amaçlamaktadır. Özellikle tüketicisine; özündeki geleneğine ait olma duygusunu, yaşamı devam ettirdiği yanılsamasını, geleneği yaşattığı düşüncesini vaat eden ancak ticari kaygılar ile üretilerek metalaştırılan halk dansları gösterileri ele alınmaktadır. Bu bağlamda çalışma nitel araştırma yöntemi ve kültür analizi yaklaşımı temel alınarak yürütülmüştür. Çalışma kapsamında akademisyenler, halk dansı eğitmenleri, profesyonel dansçılar, organizasyon şirketi yöneticileri ve gözlemcilerden oluşan 15 katılımcı ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler tematik analiz yöntemiyle sistematik biçimde çözümlenmiş ve halk danslarının günümüzdeki sahneleme pratiklerinde ortaya çıkan dönüşüm süreçleri çok boyutlu olarak değerlendirilmiştir. Bulgular, halk danslarının özellikle Türk geceleri, düğünler, kına organizasyonları, turistik gösteriler ve popüler kültür temelli etkinliklerde kültürel bağlamından koparılarak görsel tüketime dayalı temsillere dönüştüğünü ortaya koymaktadır. Katılımcı görüşlerine göre ticarileşme, seri üretim mantığı, koreografik standardizasyon, estetik yüzeyselleşme, eklektik biçimlenmeler ve duygusal manipülasyon, halk danslarında kitschleşme sürecini belirgin biçimde hızlandırmaktadır. Ayrıca geleneksel dansların tarihsel, ritüel ve toplumsal anlam katmanlarından uzaklaştırılarak imgesel ve gösteri odaklı biçimlerde yeniden üretildiği tespit edilmiştir. Bu dönüşüm, halk danslarının kültürel taşıyıcılık işlevini zayıflatmakta ve onları tüketim odaklı sahne ürünlerine dönüştürmektedir. Sonuç olarak çalışma, halk danslarının sahneleme süreçlerinde ortaya çıkan kitschleşmenin yalnızca estetik bir mesele olmadığını; aynı zamanda kültürel temsil, otantiklik, gelenek aktarımı ve somut olmayan kültürel mirasın korunması açısından çok katmanlı ve yapısal bir dönüşüm alanı oluşturduğunu ortaya koymaktadır.

Abstract

In the 19th century, kitsch emerged in relation to modernism and the development of the culture industry, growing within the transformation of European systems of production and evolving in close connection with economic rather than artistic changes. Shaped by the effects of industrialization and liberalism, it is positioned within the aesthetic perception of a mass audience that has experienced urban migration or, while remaining in rural contexts, has been deeply influenced by globalization through mass media. Kitsch is associated with the superficialization of traditional cultural forms and their transformation into commodified, consumption-oriented representations, and it has become particularly prevalent within popular culture and the entertainment industry. Through reproductive techniques, it repeatedly reconstructs the past, replacing rare and unique objects with simulated models that acquire new market-driven and consumption-oriented values, thereby generating a system of simulation. This study aims to examine the processes of commodification, aesthetic superficialization, and contextual dislocation that emerge in the stagings of folk dances within the framework of the concept of kitsch. It specifically focuses on folk dance performances that promise audiences a sense of belonging to tradition, the illusion of sustaining cultural life, and the perception of preserving heritage, yet are produced under commercial imperatives and thus transformed into commodified cultural products. The research is based on a qualitative methodology and a cultural analysis approach. Within the scope of the study, semi-structured interviews were conducted with 15 participants, including academics, folk dance instructors, professional dancers, event company managers, and observers. The data were systematically analyzed through thematic analysis, enabling a multidimensional evaluation of the transformation processes in contemporary staging practices of folk dances. The findings indicate that, particularly in contexts such as Turkish nights, weddings, henna ceremonies, touristic performances, and popular culture-oriented events, folk dances are detached from their cultural contexts and transformed into visually consumable representations. According to participant accounts, commodification, serial production logic, choreographic standardization, aesthetic superficialization, eclectic formations, and emotional manipulation significantly accelerate the process of kitschification in folk dance. Moreover, traditional dances are reconstructed in image-based and performance-oriented forms, detached from their historical, ritual, and social layers of meaning. In conclusion, the study demonstrates that the kitschification of folk dance staging processes is not merely an aesthetic issue; rather, it constitutes a multidimensional and structural transformation affecting cultural representation, authenticity, tradition transmission, and the safeguarding of intangible cultural heritage.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Yorgancıoğlu, P. E. (2026). Halk Dansları Sahnelemelerinde Kitschleşme, Ticarileşme ve Estetik Yüzeyselleşme. Milli Folklor, Cilt: 19 Sayı: 151, 98–110. https://doi.org/10.58242/millifolklor.1551450

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (23)

  1. And, Metin. Türk Halk Dansları Üzerine. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları. 1974.
  2. Aytimur, Görkem. “Kitsch Üzerine Bir İnceleme: Kitsch Müzik”. Turkish Studies. 14(6). (2019): 3009-3020.
  3. Calinescu, Matei. Modernliğin Beş Yüzü. (Çev: S. Gürses). İstanbul: Küre Yayınları. 2010.
  4. Erdoğan, İrfan. “Popüler kültürde Gasp ve Popülerin Gayrimeşruluğu”. Doğu Batı. (15) 2. 2001: 65-106.
  5. Ergüven, Mehmet. Yoruma Doğru. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları. 2002.
  6. Greenberg, Clement. “Öncü ve Kiç”, Sanatın Felsefesi Felsefenin Sanatı. Ed. M. Yılmaz, Ankara: Ütopya Yayınevi. (2004): 244-263.
  7. Gürsoy, Şeyda Yasemin. “Popüler Kültür Bağlamında Türk Halk Oyunlarında Uygulama Alanlarının Değerlendirilmesi”. Yüksek Lisans Tezi. İzmir: Ege Üniversitesi. 2019.
  8. Güven, Merve. “Tüketim İlişkileri Bağlamında Sanat Eğitiminde Kitsch Olgusu”. The Journal of Academic Social Scienc. 30. (2016): 496-508.
  9. Karaduman, Sibel. “Modernizmden Postmodernizme Kimliğin Yapısal Dönüsüm”. Journal of Yasar University. 17(5). (2010): 2886‐2899.
  10. Kasapoğlu, Pınar. “SOKÜM Müzelerinde Halk Danslarının Müzelenmesi: Sorunlar, Örnekler, Öneriler”. Milli Folklor. 18 (142). (2024): 86-99.
  11. Kulka, Thomas. Kitsch ve Sanat. İstanbul: Altıkırkbeş Yayınları. 2014.
  12. Kurt, Berna. “Türkiye’de Halk Danslarını Sahneleme Politikaları: Söylemler ve Estetik Yaklaşımlar”. Doktora Tezi. İstanbul: Yıldız Teknik Üniversitesi. 2012.
  13. Kurt, Berna. Ulus’un Dansı: Türk Halk Oyunları Geleneğinin İcadı. İstanbul: Pan Yayıncılık, 2017.
  14. Öztürkmen, Arzu. “Folklor ve Ulus-Devlet: 1930’larda Halkevleri’nde Halk Oyunları”. Toplum ve Bilim.77.(1998a): 123–136.
  15. Öztürkmen, A. (1998b). Türkiye’de folklor ve milliyetçilik. İstanbul: İletişim Yayınları.
  16. Özünel, E. Ö. (2017). Somut olmayan kültürel mirasın karanlık yüzleri: Turistifikasyon, bağlamından koparma, millîleştirme, müzeifikasyon, otantifikasyon ve aşırı ticarileşme. Kültürel Mirasın Korunması Uluslararası Bursa Sempozyumu.
  17. Şahin, Hikmet. “Sanatta Kitsch Olgusu Üzerine”. Akdeniz Sanat Dergisi. 9(17). (2016): 1-27.
  18. Şentürk, Levent. Kitsch Sözlüğü. Kocaeli: Kült Yayınları. 2014.
  19. Tanyeli, Uğur. “Aslolan Kitsch'tir”. Arredamento Dekorasyon, 21. (1990): 103-106.
  20. Tunalı, İsmail. Croce Estetiği. Ankara: Fol Kitap. 2019.
  21. UNESCO. Convention for the safeguarding of the intangible cultural heritage. Paris. 2003.
  22. Yardımcı, İsmail. “Sanatta Kitsch Kavramı”. Anadolu Sanat.11. (2001): 233-239.
  23. Yıldırım, Ali ve Şimşek, Hasan. Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayınları.