Dergiler / Karadeniz Araştırmaları Enstitüsü Dergisi / 2026 / Cilt: 12 Sayı: 25

KENTLİ HAKLARI BAĞLAMINDA KENTSEL DÖNÜŞÜM: SAMSUN-CANİK KUZEY YILDIZI KENTSEL DÖNÜŞÜM PROJESİ ÖRNEĞİ

URBAN CITIZENS’ RIGHTS IN THE CONTEXT OF URBAN REGENERATION: THE CASE OF SAMSUN-CANIK KUZEY YILDIZI URBAN REGENERATION PROJECT

Murat Küçükşen(BAYBURT ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-2889-0458
Suna Ersavaş Kavanoz(KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-1162-2537
Sayfa
43–66
Yayın Tarihi
2026-06-29
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Araştırma bulguları ışığında, kentsel dönüşümün sosyal boyutunun güçlendirilmesiyle daha bütüncül bir dönüşüm uygulamasının yaratılabileceği, bunun kentlilerin hakları açısından önemli etki ve katkılar sağlayabileceği sonucuna varılmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Kentsel dönüşüme ilişkin kentli hakları temelli çalışmalar oldukça sınırlıdır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Çalışma, kentli hakları ilke ve değerlerinin kentsel dönüşüme ilişkin politika yapım sürecinde daha bütünsel bir yaklaşım oluşturup oluşturamayacağı sorusu etrafında yapılandırılmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Araştırma bulguları ışığında, kentsel dönüşümün sosyal boyutunun güçlendirilmesiyle daha bütüncül bir dönüşüm uygulamasının yaratılabileceği, bunun kentlilerin hakları açısından önemli etki ve katkılar sağlayabileceği sonucuna varılmıştır.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Kent · Kentli Hakları · Kentsel Dönüşüm

Özet

Kentsel dönüşüme ilişkin kentli hakları temelli çalışmalar oldukça sınırlıdır. Bu iki önemli değişkeni bir arada ele alan bu çalışmada, kentsel dönüşüm uygulamalarının kentli hakları bağlamında incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma, kentli hakları ilke ve değerlerinin kentsel dönüşüme ilişkin politika yapım sürecinde daha bütünsel bir yaklaşım oluşturup oluşturamayacağı sorusu etrafında yapılandırılmıştır. Araştırma alanı, Samsun ili Canik ilçesinde yer alan ve Karadeniz Bölgesi’nin en büyük kentsel dönüşüm projesi olarak kabul edilen “Kuzey Yıldızı Kentsel Dönüşüm Projesi”dir. Araştırma yöntemi olarak nitel ve nicel verilerin bir araya getirildiği karma yöntem yaklaşımı kullanılmıştır. Veri toplama araçları arasında anket, yarı yapılandırılmış görüşmeler, gözlem ve arşiv belgesi inceleme teknikleri yer almaktadır. Toplanan veriler metne aktarılmış ve betimsel analizle birlikte frekans ve oransal dağılım kullanılarak yorumlanmıştır. Çalışmada kentsel dönüşümün on altı farklı kentli hakları değişkeni üzerinde hem olumlu hem de olumsuz etkileri olduğu bulunmuştur. Araştırma bulguları ışığında, kentsel dönüşümün sosyal boyutunun güçlendirilmesiyle daha bütüncül bir dönüşüm uygulamasının yaratılabileceği, bunun kentlilerin hakları açısından önemli etki ve katkılar sağlayabileceği sonucuna varılmıştır.

Abstract

Studies on urban regeneration based on urban citizens’ rights are quite limited. In this study, which addresses these two important variables together, the aim is to examine urban regeneration practices in the context of urban citizens’ rights. The study is structured around the question of whether the principles and values of urban citizens’ rights can establish a more holistic approach within the policy-making process regarding urban regeneration. The research area is the “Kuzey Yıldızı Urban Regeneration Project” which is considered the largest urban regeneration project in the Black Sea Region, located in the Canik District of Samsun Province. The research method used is a mixed-method approach, combining both qualitative and quantitative data. Data collection tools include survey, semi-structured interviews, observation, and archivedocument review techniques. The collected data have been transferred into the text and interpreted using frequency and proportional distribution, along with descriptive analysis. The study found that urban regeneration has both positive and negative effects on sixteen different urban citizens’ rights variables. In light of the research findings, it was concluded that a more holistic regeneration practice could be created by strengthening the social aspect of urban regeneration, which could have significant effects and contributions for urban citizens’ rights.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Küçükşen, M., Kavanoz, S. E. (2026). KENTLİ HAKLARI BAĞLAMINDA KENTSEL DÖNÜŞÜM: SAMSUN-CANİK KUZEY YILDIZI KENTSEL DÖNÜŞÜM PROJESİ ÖRNEĞİ. Karadeniz Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Cilt: 12 Sayı: 25, 43–66. https://doi.org/10.31765/karen.1701114

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (43)

  1. Arslan, Hakan (2011), Sosyal Dışlanma ve Kentsel Haklar Bağlamında Türkiye’de Kentsel Dönüşüm: İzmir- Narlıdere Kentsel Yenileme Uygulaması (NARKENT Projesi) Örneği, Yayımlanmamış Doktora Tezi, İstanbul: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü.
  2. Arslan, Hakan (2014), “Kentsel Dönüşüm Süreçlerinin Kentsel Haklar Temelinde Değerlendirilmesi Gerek-liliği”, KMÜ Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 16, 33-41.
  3. Avrupa Konseyi (1992), "Avrupa Kentsel Şartı". https://rm.coe.int/168071923d (E.T: 05.01.2025). Avrupa Konseyi (2008), "Avrupa Kentsel Şartı II: Yeni Bir Kentlilik Manifestosu", https://rm.coe.int/168071a1b5 (E.T: 05.01.2025).
  4. Avrupa Konseyi (2923), "Avrupa Kentsel Şartı III: Dönüşüm Çağında Kentte Yaşam". https://rm.coe.int/cg-gov-2023-1-04-european-urban-charter-iii-en/1680aa8a9d (E.T: 05.01.2025).
  5. Bağce, Hüseyin E. (2008), “Avrupa Kentli Hakları Deklarasyonu Üzerine Düşünceler”, Yerel Siyaset, 29, 11-12.
  6. Baki, Adnan ve Gökçek, Tuba (2012), “Karma Yöntem Araştırmalarına Genel Bir Bakış”, Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 11(42), 1-21.
  7. Balaban, Osman (2015), “Neoliberal Yeniden Yapılanmanın Türkiye Kentleşmesine Bir Diğer Armağanı: Kentsel Dönüşümde Güncelin Gerisinde Kalmak”, İstanbul: Müstesna Şehrin İstisna Hali, 2 Baskı içinde, Ayşe Çavdar ve Pelin Tan (Ed.), (51-78), İstanbul: Sel Yayıncılık.
  8. Brown, Alison ve Kristiansen, Annali (2017), Urban Policies and the Right to the City: Rights, Responsibili-ties and Citizenship, Management of Social Transformations, England: Cardiff University Publication. Canik Belediyesi (2014). Canik Belediyesi 2013 Yılı Faaliyet Raporu. https://www.canik.bel.tr/faaliyet-raporlari (E.T: 10 Ocak 2025).
  9. Canik Belediyesi (2025), Canik Belediyesi resmi web sitesi. https://www.canik.bel.tr/ (E.T: 15 Ocak 2025).
  10. Castells, Manuel (1978), Urban Crisis, Political Process and Urban Theory, In: City, Class and Power, Lon-don: Palgrave.
  11. Coğrafya Harita (2025), Türkiye fiziki ve siyasi haritaları arşivi. http://cografyaharita.com/ (E.T: 15 Ocak 2025).
  12. Couch, Chris (1990), Urban Renewal Theory and Practice, Macmillan Education: Basingstoke.
  13. Creswell, John W. (2009), Research Design: Qualitative, Quantitative and Mixed Methods Procedures, Third Edition, California: SAGE Publications.
  14. Erdem, Nisa ve Ersavaş Kavanoz, Suna (2023), “Urban Transformation in the Context of the Right to the City and Citizens’ Rights: The Case of Trabzon Beşikdüzü”, Megaron, 18(3), 425–437.
  15. Ergun, Cem ve Gül, Hüseyin (2017), “Kentli Hakları Çerçevesinde Kentsel dönüşüm Üzerine Bir Değerlen-dirme”, Belediyelerin Geleceği ve Yeni Yaklaşımlar, (Ed. Mahmut Güler ve Menaf Turan), İstanbul: Marmara Belediyeler Birliği Yayını.
  16. FIG Commission 3 (2010), Rapid Urbanization and Mega Cities: The Need for Spatial Information Manage-ment, 48, Copenhagen, Denmark: FIG Publication.
  17. Galdini, Rossana (2005), “Urban Regeneration Process: The Case Of Genoa, An Example Of Integrated Ur-ban Development Approach”, 45th Congress of the European Regional Science Association, Amsterdam.
  18. Güler, Mahmut (2011), “Kentsel Haklar, Kapitalizm ve Katılım”, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakül-tesi Dergisi, 66(1), 49-71.
  19. Güzey, Özlem (2009), "Küresel Rekabette Bir Araç Olarak Kentsel Dönüşüm Uygulamaları: Ankara Örneği”, Gecekondu, Dönüşüm, Kent, Serap Kayasü vd. (Ed.), (177-196), Ankara: ODTÜ Mimarlık Fakültesi Yayını.
  20. Harvey, David (2003), “The Right to the City”, International Journal of Urban and Regional Research, 27(4), 939-941.
  21. Hearne, Rory (2013), “Realising the ‘Right to the City’: Developing a Human Rights Based Framework for the Regeneration of Areas of Urban Disadvantage”, International Journal of Law in the Built Environment, 5(2), 172-187.
  22. Karasu, Mithat A. (2008), “Kentli Haklarının Gelişimi ve Hukuki Boyutları”, Türkiye Barolar Birliği Dergi-si, 78, 37-52.
  23. Keleş, Ruşen (2019), 100 Soruda Türkiye’de Kentleşme, Konut ve Gecekondu, İzmir: Cem Yayınevi.
  24. Keleş, Ruşen ve Mengi, Ayşegül (2021), Kent Hukuku, Ankara: İmge Kitabevi.
  25. Kuddus, Md Abdul., Tynan, Elizabeth ve McBryde, Emma (2020), “Urbanization: A Problem for the Rich and the Poor?”, Public Health Revievs, 41.
  26. Leblebici, Özkan ve Açıl, Bilge H. (2013), “Kentsel Dönüşümde Kentli Hakları Çerçevesinde Dönüşüm Ge-reksinimi”, Kentli Hakları Bağlamında Kenti Yeniden Düşünmek, Ed. Reyhan, Hakan ve Leblebici Özkan, (147-184), Ankara: Alter Yayımcılık.
  27. Lefebvre, Henry (1968), Le Droit à la Ville, Paris: Anthopos.
  28. Lichfield, Dalia (1992), Urban Regeneration for the 1990s, London: London Planning Advisory Committee.
  29. Maununaho, Katja (2016), “Political, Practical and Architectural Notions of the Concept of the Right to the City in Neighbourhood Regeneration”, Nordic Journal of Migration Research, 6(1), 58-64.
  30. Mekânda Adalet Derneği Raporu (t.y), İstanbul’da Kentsel Dönüşüm ve İyilik Hali, Bahar Bayhan (Haz.), 1-41, İstanbul.
  31. NTV (2012), Samsun'da sel 9 can aldı. https://www.ntv.com.tr/galeri/turkiye/samsunda-sel-9-can-aldi,Qz9WsxxiRUuFyoEQ6BtJHg/eoOyue7qi0WgJhqrC7s__A (E.T: 15 Ocak 2025).
  32. Oomen, Barbara, Durmuş, Elif, Miellet, Sara, Nijman, Janne ve Roodenburg, Lisa (2023), “General Intro-duction: Urban Politics of Human Rights”, In: Urban Politics of Human Rights, New York, ABD: Routledge Publication.
  33. Özden, Pelin P. (2010), “Türkiye’deki Kentsel Dönüşüm Politikaları ve Uygulamalarına Eleştirel Bir Bakış”, Kentsel Dönüşümde Politika, Mevzuat ve Uygulama: Avrupa Deneyimi, İstanbul Uygulamaları, Dilek Özde-mir (Ed.), (194-224), Ankara: Nobel Yayıncılık.
  34. UNDP (2017), Human Rights and Urbanization, The UNDG Guidance Note on Human Rights for RCS and UNCTS, New York, ABD.
  35. Purcell, Mark (2002), “Excavating Lefebvre: The Right to the City and its Urban Politics of the İnhabitant”, GeoJournal, 58, 99-108.
  36. Roberts, Peter (2000), “The Evolution, Definition and Purpose of Urban Regeneration”, Peter Roberts ve Hugh Sykes (Ed.), Urban Regeneration a Handbook, In. (9-36), London: SAGE Publications.
  37. Sadri Zeybekoğlu, Senem (2008), Kentsel Dönüşüm ve Kent Hakkı: Fener- Balat Rehabilitasyon Programı ve Santral İstanbul Projesi Örnekleri, Yayımlanmamış Doktora Tezi, İstanbul: Yıldız Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü.
  38. SAMTAB (2025), Samsun ve çevresi turizm altyapı birliği resmi web sitesi. https://www.samtab.gov.tr/ (E.T: 15 Ocak 2025).
  39. Türkün, Asuman (2015), “Kentsel Dönüşümü Yeniden Düşünmek: Mevcut Uygulamalar ve Hâkim Söylem Üzerinden Bir Değerlendirme”, Neden, Nasıl ve Kim için Kentsel Dönüşüm, Betül Duman ve İsmail Çoşkun (Ed.), (285-332), İstanbul: Litera Yayıncılık.
  40. Weinstein, Liza ve Ren, Xuefei (2009), The Changing Right to the City: Urban Renewal and Housing Rights in Globalizing Shanghai and Mumbai, City & Community, 8(4), 407-432.
  41. Woolrych, Ryan ve Sixsmith, Judith (2013), “Placing Well-Being and Participation Within Processes of Urban Regeneration”, International Journal of Public Sector Management 26(3), 216-231.
  42. Yazıcıoğlu, Yahşi ve Erdoğan, Samiye (2004), SPSS Uygulamalı Bilimsel Araştırma Yöntemleri, Ankara: Detay Yayıncılık.
  43. Yılmaz, Cevdet (2013), İlk Çağ’dan Cumhuriyete Canik, Ed. Cevdet Yılmaz, Samsun: Canik Belediyesi Kül-tür Yayınları.