Dergiler / Amme İdaresi Dergisi / 2011 / Cilt: 44 - Sayı: 3

Türkiye'de 1923-1930 yılları arası bütçe politikası ve uygulamasının vergi politikası ve uygulaması açısından değerlendirilmesi

The evaluation of the budget policies and practices in respect of tax policies and practices in the 1923-1930 period

Sayfa
85–107
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Dolaylı vergilerin oranının yüksekliği, gelir ve servet yerine tüketimin vergilendirilmesi, dönemin iktisat politikalarıyla örtüşmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Cumhuriyetin ilk yıllarında bütçe politikalarının temelini bütçe denkliği oluşturmuş ve bütçeler, genellikle gelir fazlalıklarıyla kapanmıştır. 1929 Dünya ekonomik bunalımı, ülkemizi de etkilemiş ve izleyen yıllar bütçelerinde daralmalar olmuştur. 1923-1930 yılları arasındaki en belirgin ve önemli olay, 1925 yılında 552 sayılı yasayla aşarın kaldırılmasıdır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Aşarın kaldırılmasıyla boşalan yeri doldurmak üzere, gelire olan yoğun gereksinim nedeniyle mali tekellere büyük önem verilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Dolaylı vergilerin oranının yüksekliği, gelir ve servet yerine tüketimin vergilendirilmesi, dönemin iktisat politikalarıyla örtüşmektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Cumhuriyetin ilk yıllarında bütçe politikalarının temelini bütçe denkliği oluşturmuş ve bütçeler, genellikle gelir fazlalıklarıyla kapanmıştır. 1929 Dünya ekonomik bunalımı, ülkemizi de etkilemiş ve izleyen yıllar bütçelerinde daralmalar olmuştur. 1923-1930 yılları arasındaki en belirgin ve önemli olay, 1925 yılında 552 sayılı yasayla aşarın kaldırılmasıdır. Aşarın kaldırılmasıyla boşalan yeri doldurmak üzere, gelire olan yoğun gereksinim nedeniyle mali tekellere büyük önem verilmiştir. Bu dönemde, vergi yükü çok düşüktür. Dolaylı vergilerin oranının yüksekliği, gelir ve servet yerine tüketimin vergilendirilmesi, dönemin iktisat politikalarıyla örtüşmektedir.

Abstract

In the early years of the Republic, the budget policies were founded on budget balance, and budgets were usually closed with revenue surplus. The Great Depression of 1929 affected Turkey as well, thus leading to budget contractions in the following years. The most notable and significant event of the 1923-1930 period was the abolishment of the tithe (an agricultural tax) by Law No. 552 in 1925. With an aim to substitute the abolished tithe due to the great need for income, financial monopolies were attached great importance. The tax burden was very low in the early years of the Republic. The high rate of indirect taxes, the taxation of consumption rather than income and wealth overlapped with the policies of that time. While direct taxes in the early years "of Turkish Republic comprised of land, building, counting, revenue and road taxes, the major indirect taxes included taxes collected from tobacco dealers, customs, ship and health fees, duties for hunting on land and sea.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

TÜRKAL, H. (2011). Türkiye'de 1923-1930 yılları arası bütçe politikası ve uygulamasının vergi politikası ve uygulaması açısından değerlendirilmesi. Amme İdaresi Dergisi, Cilt: 44 - Sayı: 3, 85–107. https://ajindex.com/articles/159044

Kaynakça (28)

  1. Akalın, Güneri (2008),
  2. Atatürk Dönemi Maliye Politikaları, TC. Maliye Bakanlığı, Ankara.
  3. Akgül Yılmaz, Gülay (2009), "Türkiye'de 1923-1938 Dönemi Maliye Politikası Uygulamaları", Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Cilt XXVII, Sayı II, s. 297-328.
  4. Aktan, Okan H. (1998), "Atatürk'ün Ekonomi Politikası: Ulusal Bağımsızlık ve Ekonomik Bağımsızlık" Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi Cumhuriyetimizin 75. Yılı Özel Sayısı, s. 34-35, (http://www.edebiyatdergisi.hacettepe.edu.tr/75ozelOkanHaktan.pdf, 26.4.2010).
  5. Aysan, Mustafa (1980), 100. Doğum Yıldönümünde Atatürk'ün Maliye Politikası, Ekonomi ve Sosyal, İstanbul.
  6. Baş, Hasan (1994), "Nereden Nereye?", Maliye Araştırma Merkezi Konferansları, Seri 36, s. 137-162.
  7. Baydar, Ertuğrul 1978), "Aşarın Kaldırılması (Belgeler)", Maliye Dergisi, Sayı 34, Temmuz-Ağustos, s. 20-41.
  8. Boratav, Korkut (1982),
  9. Türkiye'de Devletçilik, Ankara.
  10. Boratav, Korkut (1988). Türkiye İktisat Tarihi 1908 - 1985,
  11. Gerçek, İstanbul.
  12. Bulutoğlu, Kenan (1976),
  13. Türk Vergi Sistemi, Filiz, İstanbul.
  14. Burhan, Nuri (1988-1989), "Türkiye'de Devletçilik Üzerine Düşünceler (1923-1950)", Maliye Araştırma Merkezi Konferansları, Seri 32, s. 29-40.
  15. Coşar, Nevin (2004),
  16. Kriz, Savaş ve Bütçe Politikası (1926-1930),
  17. Bağlam, İstanbul.
  18. Çakır, Hikmet (1981), "Kalkınmanın Başlangıcında Türk Maliyesi (1920-1938),
  19. Maliye Dergisi Atatürk Özel Sayısı, Ekim, s. 129-148.
  20. Darıcı, Haldun (1995), Geçici Bütçe Kanunları (1920-1995),
  21. TC. Maliye Bakanlığı, Ankara.
  22. Devlet Planlama Teşkilatı (1996),
  23. Vergi Özel İhtisas Komisyonu Raporu, Ankara.
  24. Dişbudak, Cem (2006), "Atatürk'ün İktisadi Görüşlerinin Türkiye Ekonomisi Üzerine Etkileri" Muğla Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Atatürk'ün Doğumunun 125. Yılı ve Cumhuriyetimizin 83. Yılı Özel Sayısı, s. 141-154. (http://www.mu.edu.tr/sbe/sbedergi/dosya/06ozel_17.pdf, 26.4.2010).
  25. Duru, Cihan - Turan, Kemal - Öngeoğlu, Abdurrahman (1982), Atatürk Dönemi Maliye Politikası, 1. Kitap, Tisa, Ankara.
  26. Erginay, Akif (1976/1977), "Türkiye'de Bütçe Kanun Metinlerinin Gelişmesi" Maliye Enstitüsü Konferansları, Seri 25, s. 17-75.
  27. Göze Kaya, Dilek - Durgun, Ayşe (2009 ), "1923-1938 Dönemi Atatürk'ün Maliye Politikaları: Bütçe ve Vergi Uygulamaları", Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı 19, Mayıs, s. 233-249.
  28. Kafaoğlu, Arslan Başer (1961), "Kalkınmanın Sosyal Açısı ve Vergi Reformu Komisyonu Raporu", Maliye Enstitüsü Konferansları, Seri 7, s. 221-23