KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Eğitim Kuram ve Uygulama Araştırmaları Dergisi / 2026 / Cilt: 12 Sayı: 2

Yaratıcılığın Bilişsel Temelleri: Öğretmenlerin Eğitimsel İnançlarının Yordayıcı Etkileri

Examining the Predictive Role of Teachers’ Educational Beliefs in Creative Thinking Tendencies

Reyhan Ünal0009-0005-2373-2858
Eray Eğmir(Afyon Kocatepe Üniversitesi)0000-0003-3054-1011
Sayfa
158–174
Yayın Tarihi
2026-08-31
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Elde edilen bulgular, öğretmenlerin ilerlemecilik, varoluşçuluk ve yeniden kurmacılık gibi çağdaş eğitim yaklaşımlarını yüksek düzeyde benimsediklerini ve yaratıcı düşünme eğilimlerinin genel olarak yüksek olduğunu göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışmanın amacı, öğretmenlerin eğitsel inançları ile yaratıcı düşünme eğilimleri arasındaki ilişkiyi incelemek ve eğitsel inançların yaratıcı düşünmeyi hangi düzeyde yordadığını belirlemektir.
📊
Temel Bulgular & Veri:İlişkisel tarama modeli kullanılarak yürütülen araştırma, 2023–2024 eğitim-öğretim yılında farklı branş ve kademelerde görev yapan 404 öğretmenden toplanan verilerle gerçekleştirilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Elde edilen bulgular, öğretmenlerin ilerlemecilik, varoluşçuluk ve yeniden kurmacılık gibi çağdaş eğitim yaklaşımlarını yüksek düzeyde benimsediklerini ve yaratıcı düşünme eğilimlerinin genel olarak yüksek olduğunu göstermektedir.
🔬Tür:Modelleme & Sayısal Simülasyon
📍Kapsam:2023–2024 Verileri
⚙️Değişkenler:Eğitimsel inançlar · yaratıcı düşünme eğilimi · öğretmen

Özet

Bu çalışmanın amacı, öğretmenlerin eğitsel inançları ile yaratıcı düşünme eğilimleri arasındaki ilişkiyi incelemek ve eğitsel inançların yaratıcı düşünmeyi hangi düzeyde yordadığını belirlemektir. İlişkisel tarama modeli kullanılarak yürütülen araştırma, 2023–2024 eğitim-öğretim yılında farklı branş ve kademelerde görev yapan 404 öğretmenden toplanan verilerle gerçekleştirilmiştir. Veri toplama sürecinde Eğitsel İnançlar Ölçeği ile Marmara Yaratıcı Düşünme Eğilimleri Ölçeği kullanılmış; analizlerde betimsel istatistikler, Pearson korelasyon ve çoklu doğrusal regresyon tekniklerinden yararlanılmıştır. Elde edilen bulgular, öğretmenlerin ilerlemecilik, varoluşçuluk ve yeniden kurmacılık gibi çağdaş eğitim yaklaşımlarını yüksek düzeyde benimsediklerini ve yaratıcı düşünme eğilimlerinin genel olarak yüksek olduğunu göstermektedir. Eğitsel inançlar ile yaratıcı düşünme arasında orta düzeyde ve pozitif ilişkiler saptanmış; öğretmenlerin görev yaptıkları eğitim kademesi anlamlı bir farklılaştırıcı değişken olarak belirlenmiştir. Regresyon analizi sonuçlarına göre, eğitsel inançlar yaratıcı düşünme eğilimlerindeki varyansın yaklaşık %35’ini açıklamaktadır. Bulgular, öğretmenlerin öğrenci merkezli ve çağdaş felsefi yönelimlerinin yaratıcı düşünmeyi destekleyen bilişsel ve pedagojik bir zemin oluşturduğunu ortaya koymakta; bu durumun öğretmen eğitiminden program geliştirmeye uzanan geniş bir yelpazede önemli çıkarımlar sunduğu görülmektedir.

Abstract

The purpose of this study is to examine the relationship between teachers’ educational beliefs and their creative thinking tendencies, and to determine the extent to which educational beliefs predict creative thinking. The study was designed using a correlational survey model and conducted with data collected from 404 teachers working at different school levels and subject areas during the 2023–2024 academic year. During the data collection process, the Educational Beliefs Scale and the Marmara Creative Thinking Dispositions Scale were used; descriptive statistics, Pearson correlation, and multiple linear regression techniques were applied in the analyses. The findings revealed that teachers highly adopted contemporary educational approaches such as progressivism, existentialism, and reconstructionism, and that their creative thinking tendencies were generally high. Moderate positive relationships were found between educational beliefs and creative thinking, and the level at which teachers worked was identified as a significant differentiating variable. Regression analysis showed that educational beliefs explained approximately 35% of the variance in creative thinking tendencies. Overall, the results suggest that teachers’ student-centered and contemporary philosophical orientations function as a cognitive–pedagogical framework that supports creative thinking, highlighting the theoretical importance of educational beliefs in understanding creativity in teaching and offering implications for teacher training and instructional practice.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Ünal, R., Eğmir, E. (2026). Yaratıcılığın Bilişsel Temelleri: Öğretmenlerin Eğitimsel İnançlarının Yordayıcı Etkileri. Eğitim Kuram ve Uygulama Araştırmaları Dergisi, Cilt: 12 Sayı: 2, 158–174. https://doi.org/10.38089/ekuad.2026.264

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (66)

  1. Al-Dababneh, K. A., Al-Zboon, E. K., & Bani Abdelrahman, M. (2017). Can teachers’ self-reported characteristics and beliefs about creativity predict their perception of their creativity practices in the classroom? International Journal of Special Education, 32(4), 723-745.
  2. Amabile, T. M. (1996). Creativity in context. Westview Press.
  3. Anderson, R. C., Katz-Buonincontro, J., Bousselot, T., Mattson, D., Beard, N., Land, J., & Livie, M. (2022). How am I a creative teacher? Beliefs, values, and affect for integrating creativity in the classroom. Teaching and Teacher Education, 110, Article 103583. https://doi.org/10.1016/j.tate.2021.103583
  4. Aslan, B., & İnce, M. (2025). Teachers’ creative thinking tendencies and their creativity-fostering classroom practices in STEM education. Problems of Education in the 21st Century, 83(4), 461-479. https://doi.org/10.33225/pec/25.83.461
  5. Baer, J., & Kaufman, J. C. (2008). Gender differences in creativity. The Journal of Creative Behavior, 42(2), 75-105. https://doi.org/10.1002/j.2162-6057.2008.tb01289.x
  6. Bakır, K. (2021). Eğitim felsefesi (6. bs.). Pegem Akademi.
  7. Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. W. H. Freeman and Company.
  8. Beghetto, R. A., & Kaufman, J. C. (2014). Classroom contexts for creativity. High Ability Studies, 25(1), 53-69. https://doi.org/10.1080/13598139.2014.905247
  9. Bereczki, E. O., & Kárpáti, A. (2018). Teachers’ beliefs about creativity and its nurture: A systematic review of the recent research literature. Educational Research Review, 23, 25-56. https://doi.org/10.1016/j.edurev.2017.10.003
  10. Boz, İ., & Yılmaz, H. (2018). Sınıf öğretmenlerinin yaratici düşünme becerisi ile ilgili görüşlerinin incelenmesi. İnsan ve Sosyal Bilimler Dergisi, 1(1), 68-81.
  11. Buehl, M. M., & Beck, J. S. (2015). The relationship between teachers’ beliefs and teachers’ practices. In H. Fives, & M. G. Gill (Eds.), International handbook of research on teachers’ beliefs (pp. 66-84). Taylor & Francis.
  12. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2019). Bilimsel araştırma yöntemleri (26. bs.). Pegem Akademi.
  13. Cevizci, A. (2016). Eğitim felsefesi (4. bs.). Say Yayınları.
  14. Cihan, M., & Yılmaz, Z. (Eds.). (2021). Eğitim felsefesi (2. bs.). Pegem Akademi.
  15. Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd ed.). Lawrence Erlbaum Associates.
  16. Craft, A. (2005). Creativity in schools: Tensions and dilemmas. Routledge.
  17. Cremin, T. (2016). Creativity and creative pedagogies. In Creative teaching for tomorrow (pp. 1-18). Open University Press.
  18. Cropley, A. J. (2015). Creativity in education and learning: A guide for teachers and educators. Routledge.
  19. Davidovitch, N., & Milgram, R. M. (2006). Creative thinking as a predictor of teacher effectiveness in higher education. Creativity Research Journal, 18(3), 385-390. https://doi.org/10.1207/s15326934crj1803_12
  20. Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). The “what” and “why” of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior. Psychological Inquiry, 11(4), 227-268. https://doi.org/10.1207/s15327965pli1104_01
  21. Doğan, N. (2011). Yaratıcı düşünme ve yaratıcılık. Ö. Demirel (Ed.), Eğitimde yeni yönelimler içinde (ss. 167-196). Pegem Akademi.
  22. Durnacı, Ü., & Ültay, N. (2020). Sınıf öğretmeni adaylarının eleştirel ve yaratıcı düşünme eğilimleri. Turkish Journal of Primary Education, 5(2), 75-97.
  23. Field, A. P. (2018). Discovering statistics using IBM SPSS statistics (5th ed.). Sage Publications.
  24. Fives, H., & Buehl, M. M. (2012). Spring cleaning for the “messy” construct of teachers’ beliefs: What are they? Which have been examined? What can they tell us? In K. R. Harris, S. Graham, & T. Urdan (Eds.), APA educational psychology handbook (Vol. 2, pp. 471-499). American Psychological Association. https://doi.org/10.1037/13274-019
  25. George, D., & Mallery, P. (2013). IBM SPSS statistics 21 step by step: A simple guide and reference (13th ed.). Pearson.
  26. Greenier, V., Fathi, J., & Behzadpoor, S. (2023). Teaching for creativity in an EFL context: The predictive roles of school climate, teaching enthusiasm, and metacognition. Thinking Skills and Creativity, 50, 101419. https://doi.org/10.1016/j.tsc.2023.101419
  27. Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2019). Multivariate data analysis (8th ed.). Cengage.
  28. Haney, J. J., Lumpe, A. T., & Czerniak, C. M. (2003). Constructivist beliefs about the science classroom learning environment: Perspectives from teachers, administrators, parents, community members, and students. School Science and Mathematics, 103(8), 366-377. https://doi.org/10.1111/j.1949-8594.2003.tb18122.x
  29. Hermans, R., van Braak, J., & Van Keer, H. (2008). Development of the beliefs about primary education scale: Distinguishing a developmental and transmissive dimension. Teaching and Teacher Education, 24(1), 127-139. https://doi.org/10.1016/j.tate.2006.11.007
  30. Hong, E., Hartzell, S., & Greene, M. T. (2009). Fostering creativity in the classroom: Effects of teachers' epistemological beliefs, motivation, and goal orientation. The Journal of Creative Behavior, 43(3), 192-208. https://doi.org/10.1002/j.2162-6057.2009.tb01314.x
  31. Izquierdo-Sanchis, E., Echegoyen-Sanz, Y., & Martín-Ezpeleta, A. (2025). Primary school teachers’ creative self-perception and beliefs on teaching for creativity. Education Sciences, 15(2), 211. https://doi.org/10.3390/educsci15020211
  32. Karwowski, M. (2022). School does not kill creativity. European Psychologist, 27(3), 263-275. https://doi.org/10.1027/1016-9040/a000449
  33. Karwowski, M., & Beghetto, R. A. (2019). Creative behavior as agentic action. Psychology of Aesthetics, Creativity, and the Arts, 13(4), 402-415. https://doi.org/10.1037/aca0000190
  34. Karwowski, M., Lebuda, I., & Beghetto, R. A. (2019). Creative self-beliefs. In J. C. Kaufman & R. J. Sternberg (Eds.), The Cambridge handbook of creativity (2nd ed., pp. 396-417). Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/9781316979839.021
  35. Kim, M. (2024). A snapshot of creativity in PK-12 education policies and practices in the United States. Creative Education, 15(7), 1399-1442. https://doi.org/10.4236/ce.2024.157085
  36. Kitchen, H., Bethell, G., Fordham, E., Henderson, K., & Li, R. R. (2019). OECD reviews of evaluation and assessment in education: Student assessment in Turkey. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/5edc0abe-en
  37. Levine, J. C. (1996). Personal creativity and classroom teaching style of second-year, inner city teachers [Unpublished doctoral dissertation]. Fordham University.
  38. Maor, R., Hazzan, O., & Shamir-Inbal, T. (2024). Teaching creatively and teaching for creativity: Theory, teachers’ attitudes, and creativity-based practices. Educational Studies. Advance online publication. https://doi.org/10.1080/03055698.2024.2371091
  39. McGregor Jr., G. D. (2001). Creative thinking instruction for a college study skills program: A case study [Unpublished doctoral dissertation]. Baylor University.
  40. Meral, S. E., & Şahin, F. T. (2019). Okul öncesi öğretmenlerinin yaratıcı düşünme eğilimleri. OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 13(19), 311-331. https://doi.org/10.26466/opus.580091
  41. Ministry of National Education. (2024). İl bazında öğretmen istatistikleri. https://istatistik.meb.gov.tr
  42. Mumford, M. D., Medeiros, K. E., & Partlow, P. J. (2012). Creative thinking: Processes, strategies, and knowledge. The Journal of Creative Behavior, 46(1), 30-47. https://doi.org/10.1002/jocb.003
  43. OECD. (2020). Education policy outlook in Turkey. OECD Publishing. https://www.oecd.org/content/dam/oecd/en/publications/reports/2020/12/education-policy-outlook-in-turkey_5cdc9882/b7c69f4c-en.pdf
  44. OECD. (2025). Supporting teachers to foster creativity and critical thinking: Professional learning framework. OECD Publishing. https://www.oecd.org/education/ceri/
  45. Ornstein, A. C., & Hunkins, F. P. (2018). Curriculum: Foundations, principles, and issues (7th ed.). Pearson.
  46. Özgenel, M., & Çetin, M. (2017). Marmara yaratıcı düşünme eğilimleri ölçeğinin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 46(46), 113-132. https://doi.org/10.15285/maruaebd.335087
  47. Puccio, G. J. (2017). From the dawn of humanity to the 21st century: Creativity as an enduring survival skill. Journal of Creative Behavior, 51(4), 330-334. https://doi.org/10.1002/jocb.200
  48. Robinson, S. K. (2012). Out of our minds: Learning to be creative. Capstone Publishing. https://doi.org/10.1002/9780857086549.ch10
  49. Runco, M. (2003). Education for creative potential. Scandinavian Journal of Educational Research, 47(3), 317-324. https://doi.org/10.1080/00313830308598
  50. Runco, M. A. (2014). Creativity: Theories and themes: Research, development, and practice (2nd ed.). Elsevier Academic Press.
  51. Runco, M. A. (2019). Creativity: Research, development, and practice (2nd ed.). Academic Press.
  52. Runco, M., & Jaeger, G. J. (2012). The standard definition of creativity. Creativity Research Journal, 24(1), 92-96. https://doi.org/10.1080/10400419.2012.650092
  53. Şahin, Ç., & Karakuş, G. (2019). Katılımcıların seçimi: Evren ve örneklem. G. Ocak (Ed.), Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri içinde (ss. 180-214). Pegem Akademi.
  54. Sawyer, R. K. (2011). Explaining creativity: The science of human innovation (2nd ed.). Oxford University Press.
  55. Schiro, M. S. (2013). Curriculum theory: Conflicting visions and enduring concerns (2nd ed.). SAGE Publications. Sternberg, R. J. (2018). A triangular theory of creativity. Psychology of Aesthetics, Creativity, and the Arts, 12(1), 50-67. https://doi.org/10.1037/aca0000095
  56. Sternberg, R. J. (2021). Adaptive intelligence: Its nature and implications for education. Education Sciences, 11, 823. https://doi.org/10.3390/educsci11120823
  57. Sun, Y., Chen, Z., & Li, L. (2025). Teaching creative thinking in the ELT context: Beliefs and practices. SAGE Open, 15(1), 21582440251315235. https://doi.org/10.1177/21582440251315235
  58. Sünney, F. H. (2020). Eğitim felsefesi ve hedefleri yönünden karakter ve değer eğitimi. M. Kağan & N. Yılmaz (Eds.), Karakter ve değer eğitimi içinde (ss. 175-186). Pegem Akademi.
  59. Tondeur, J., Valcke, M., & van Braak, J. (2008). A multidimensional approach to determinants of computer use in primary education: teacher and school characteristics. Journal of Computer Assisted Learning, 24(6), 494-506. https://doi.org/10.1111/j.1365-2729.2008.00285.x
  60. Torrance, E. P. (1966). Torrance test of creative thinking, norms-technical manual, research edition. Personnel Press Inc.
  61. Wallas, G. (1926). The art of thought. Harcourt, Brace and Company.
  62. Yazıcı, F. (2021). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının yaratıcı düşünme eğilimleri ile girişimcilik becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Afyon Kocatepe Üniversitesi.
  63. Yeşilyurt, E. (2020). Yaratıcılık ve yaratıcı düşünme: Tüm boyut ve paydaşlarıyla kapsayıcı bir derleme çalışması. OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 15(25), 3874-3915. https://doi.org/10.26466/opus.662721
  64. Yılmaz, K., Altınkurt, Y., & Çokluk, Ö. (2011). Eğitim inançları ölçeğinin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 11(1), 335-350.
  65. Zielinska, A., Lebuda, I., Gop, A., & Karwowski, M. (2024). Teachers as creative agents: How self-beliefs and self-regulation drive teachers’ creative activity. Contemporary Educational Psychology, 77, 102267. https://doi.org/10.1016/j.cedpsych.2024.102267
  66. Zimmerman, B. J. (2000). Attaining self-regulation: A social cognitive perspective. In M. Boekaerts, P. Pintrich, & M. Zeidner (Eds.), Handbook of self-regulation (pp. 13-39). Academic Press.