KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / e-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi / 2026 / Cilt: 14 Sayı: 1

Lise Öğrencilerinin Dijital Bağımlılık ve İyi Oluş Düzeylerinin Bazı Değişkenlere Göre İncelenmesi / An Investigation of High School Students’Levels of Digital Addiction and Well-Being according to Some Variables

An Investigation of High School Students’Levels of Digital Addiction and Well-Being according to Some Variables / Lise Öğrencilerinin Dijital Bağımlılık ve İyi Oluş Düzeylerinin Bazı Değişkenlere Göre İncelenmesi

Zöhre Kaya(VAN YÜZÜNCÜ YIL ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-9211-3632
Mehmet S. Vangölü(TC MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI VAN)0000-0002-8312-9795
Mehmet Özdemir(SİİRT ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-0718-6181
Mevlüt Marufoğlu(VAN YÜZÜNCÜ YIL ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-9834-4095
Sayfa
117–138
Yayın Tarihi
2023-02-28
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Araştırma bulgularına göre, kız öğrencilerin ilişkililik düzeylerinin erkek öğrencilerden yüksek olduğu; erkeklerin ise oyun ve sosyal medya bağımlılık düzeylerinin kız öğrencilerden daha yüksek olduğu bulunmuştur.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu araştırmada, farklı lise türlerine devam eden öğrencilerin dijital bağımlılık ve iyi oluş düzeylerinin bazı değişkenlere göre incelenmesi amaçlanmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Genel tarama modellerinden ilişkisel tarama modeline dayalı olarak yürütülen bu araştırmada, 2018-2019 eğitim-öğretim yılında öğrenimlerine devam eden 217 (%50.8) kız ve 210 (%49.2) erkek, toplamda 427 lise öğrencisi katılımcı olarak yer almıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Araştırma bulgularına göre, kız öğrencilerin ilişkililik düzeylerinin erkek öğrencilerden yüksek olduğu; erkeklerin ise oyun ve sosyal medya bağımlılık düzeylerinin kız öğrencilerden daha yüksek olduğu bulunmuştur.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:2018-2019 Verileri
⚙️Değişkenler:Lise öğrencileri · Dijital bağımlılık · Ergen

Özet

Bu araştırmada, farklı lise türlerine devam eden öğrencilerin dijital bağımlılık ve iyi oluş düzeylerinin bazı değişkenlere göre incelenmesi amaçlanmıştır. Genel tarama modellerinden ilişkisel tarama modeline dayalı olarak yürütülen bu araştırmada, 2018-2019 eğitim-öğretim yılında öğrenimlerine devam eden 217 (%50.8) kız ve 210 (%49.2) erkek, toplamda 427 lise öğrencisi katılımcı olarak yer almıştır. Veri toplama aracı olarak Kişisel Bilgi Formu, Dijital Bağımlılık Ölçeği ve Ergenler İçin Beş Boyutlu İyi Oluş Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde frekans dağılımı, aritmetik ortalama, bağımsız örneklemler için t testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre, kız öğrencilerin ilişkililik düzeylerinin erkek öğrencilerden yüksek olduğu; erkeklerin ise oyun ve sosyal medya bağımlılık düzeylerinin kız öğrencilerden daha yüksek olduğu bulunmuştur. Okul türü açısından, Anadolu lisesi öğrencilerinin dijital bağımlılık ölçeğinin sosyal medya ve sosyal hayata etki puanlarının daha yüksek olduğu saptanmıştır. Akademik başarının yükselmesi ile iyi oluş düzeyinin artttığı ve dijital bağımlılık düzeyinin azaldığı elde edilen diğer bir bulgudur. Son olarak, anne ve baba eğitim düzeyi yükseldikçe dijital bağımlılık düzeylerinin arttığı, sosyal medya kullanan ergenlerin iyi oluş ölçeğinin ilişkililik boyutunda daha yüksek puanlar aldıkları ve günlük 2 saate kadar sosyal medya kullanımının ergenlerde iyi oluşu arttırdığı ancak bu sürenin aşılması durumunda iyi oluşun azalmaya başladığı sonuçlarına ulaşılmıştır. Sonuç olarak bu çalışmada dijital araç ve alanların kullanımının öğrenciler üzerinde meydana getireceği olası olumsuz etkilerin sosyodemografik özellikler ve dijital teknoloji kullanım süresine göre karşılaştırılması amaçlanmış ve bu doğrultuda öneriler sunulmuştur. Bu sonuçlar, dijital bağımlılığın önlenmesine yönelik politikaların geliştirilmesi ve doğru kullanımının teşvik edilmesi açısından önemlidir.

Abstract

The aim of this study was to examine the digital addiction and well-being levels of students attending different types of high school according to some variables. A total of 427 high school students, of whom 217 (50.8%) were girls and 210 (49.2%) were boys, and who continued their education in the 2018-2019 academic year, participated in this study, which was conducted based on acorrelational survey model, one of the general survey models. A Personal Information Form, the Digital Addiction Scale and the five-dimensional Measure of Adolescent Well-Being were used as data collection tools. Frequency distribution, arithmetic mean, t-test for independent samples and one-way analysis of variance (ANOVA) were used in the analysis of the data. According to the research findings, it was found that female students’ levels of connectedness were higher than those of male students, whereas male students’ levels of game and social media addiction were higher than those of female students.In terms of school type, it was determined that Anatolian high school students’ scores in the social media addiction and impact on social life dimensions of the digital addiction scale were higher.Another finding was that as academic achievement increased, the level of well-being increased and the level of digital addiction decreased. Finally, it was concluded that as the education level of their parents increased, adolescents’ levels of digital addiction increased, that adolescents who used social media obtained higher scores in the connectedness dimension of the well-being scale, and that the use of social media for up to 2 hours a day increased adolescents’ well-being, but that when this period was exceeded, their well-being began to decrease. In conclusion, the aim of this study was to compare the possible negative effects of the use of digital tools and spaces on students based on their sociodemographic characteristics and the duration of their digital technology use, and suggestions are offered in this regard.These findings are important in terms of developing policies aimed at preventing digital addiction and encouraging the correct use of digital media.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Kaya, Z., Vangölü, M. S., Özdemir, M., Marufoğlu, M. (2023). Lise Öğrencilerinin Dijital Bağımlılık ve İyi Oluş Düzeylerinin Bazı Değişkenlere Göre İncelenmesi / An Investigation of High School Students’Levels of Digital Addiction and Well-Being according to Some Variables. e-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, Cilt: 14 Sayı: 1, 117–138. https://doi.org/10.19160/e-ijer.1173642

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (66)

  1. Alrobai, A. (2018). Engineering social networking to combat digital addiction: Thecase of online peergroups (Unpublished doctoral dissertation). Bournemouth University, Bournemouth, United Kingdom.
  2. Altınok, M. (2021). Lise öğrencilerinin dijital bağımlılık ve yaşam doyumunun incelenmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 19(1), 262-291.https://doi.org/10.37217/tebd.689774
  3. Arısoy, Ö. (2009). İnternet bağımlılığı ve tedavisi. psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 1,55-67.
  4. Arslan, A. (2019). Ortaöğretim öğrencilerinin dijital bağımlılık düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi: Sivas ili örneği. Gazi Eğitim Bilimleri Dergisi, 5(2), 63-80.
  5. Arslan, A. (2022). Ortaokul öğrencilerinin dijital oyun bağımlılıklarının öz-yeterlik düzeylerine etkisi: Yapısal eşitlik modeli çalışması, E-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 13(5), 132-150. https://doi.org/10.19160/e-ijer.1135981
  6. Arslan, A., Kırık, A. M., Karaman, M. ve Çetinkaya, A. (2015). Lise ve üniversite öğrencilerinde dijital bağımlılık. Uluslararası Hakemli İletişim ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 8, 34-58.
  7. Balcı, Ş. ve Gülnar, B. (2009). Üniversite öğrencileri arasında internet bağımlılığı ve internet bağımlılarının profili. Selçuk İletişim Dergisi, 6(1), 5-22.
  8. Bayraktar, F. ve Gün, Z. (2007) Incidenceandcorrelates of internet usageamongadolsecents in North Cyprus. Cyberpsychol Behav,10, 191-197.
  9. Baysan, Ç., Çakıcı-Eş, A. ve Tezer, M. (2019). Investigation of digitalgameaddiction of adolescents in terms of subjectivewell-being in school. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 21(1), 17-20.https://doi.org/10.5455/apd.302644849
  10. Berdibaeva S., Garber, A., Ivanov D., Masalimova, A., Kukubayeva A. &Berdibayev, S. (2016). Psychological prevention of older adolescents’ interpersonal relationships, who are proneto internet addiction. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 217, 984–89. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2016.02.081
  11. Bozoğlan, B. (2019). The impact of family on digital addiction: Anoverview. Multifaceted Approach to Digital Addiction and Its Treatment, 20-45. https://doi.org/10.4018/978-1-5225-8449-0.ch002
  12. Brys, S. (2013). Internet addiction treatment programs on therise. Retrieved May, 2, 2020 from https://www.psychcongress.com/article/internet-addiction-treatment-programs-rise
  13. Bucksch, J., Sigmundova, D., Hamrik, Z., Troped, P. J., Melkevik, O., Ahluwalia, N., Borraccino, A., Tynjälä, J., Kalman, M., &Inchley, J. (2016). International trends in adolescentscreen-time behaviorsfrom 2002 to 2010.Journal of Adolescent Health, 58(4), 417–425. doi.org/10.1016/j.jadohealth.2015.11.014
  14. Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2013). Bilimsel araştırma yöntemleri (14. Bs.). Ankara, Pegem Akademi Yayıncılık.
  15. Cao, H., Sun Y., Wan Y., Hao, J. & Tao F. (2011) Problematic internet use in Chinese adolescents and its relation to psychosomatic symptoms and life satisfaction. BMC Public Health,11(1), 1-8. doi.org/10.1186/1471-2458-11-802
  16. Caplan, S. E. (2005). A social skill account of problematic internet use. Journal of Communication, 55(4), 721–736.
  17. Ceyhan, A. A. (2011). Ergenlerin problemli internet kullanım düzeylerinin yordayıcıları. Çocuk ve Gençlik Ruh Sağlığı Dergisi, 18(2), 85-94.
  18. Ceyhan, E. ve Ceyhan A. A. (2011). Çocuk ve ergenlerde bilgisayar internet kullanımının gelişimsel sonuçları. Kuzu, A. (Ed). In Bilgisayar II (s.165-188) içinde. Açıköğretim Fakültesi Yayınları.
  19. Ceyhan, E. ve Ceyhan, A.A. (2007). An investigation of problematic internet usage behaviors on Turkish university students. 7th International EducationalTechnology Conference. Proceedings of IETC 2007, 115-120, North Cyprus: Near East University.
  20. Cham, S., Algashami, A., Aldhayan, M., McAlaney, J., Phalp, K. T., Almourad, M. B. & Ali, R. (2019). Digital addiction: Negative life experiences and potential for technology-assisted solutions. In World Conference on Information Systems and Technologies (921-931). Springer. doi.org/10.1007/978-3-030-16184-2_87
  21. Çevik, B. G. ve Çelikkaleli, Ö. (2010). Ergenlerin arkadaşlık bağımlılığı ve internet bağımlılığının cinsiyet, ebeveyn tutumu ve anne – baba eğitim düzeylerine göre incelenmesi. Çukurcova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 19(3), 225-240.
  22. Dalkıç, A., & Kaya, Z. (2021). Predictive effect of adolescents' body cathexis on general self-efficacy and the use of instagram. Participatory Educational Research, 8(2), 476-492. doi.org/10.17275/per.21.50.8.2
  23. Davis, R. A. (2001). A cognitive-behavioral model of pathological Internet use. Journal of Management Policy and Practice, 17(2), 187–195. doi.org/10.1016/S0747-5632(00)00041-8
  24. Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2008). Hedonia, eudaimonia, andwell-being: An introduction. Journal of Happiness Studies, 9(1), 1-11. doi.org/10.1007/s10902-006-9018-1
  25. Demirci, İ. ve Ekşi, F. (2015). Ergenler için beş boyutlu iyi oluş modeli: EPOCH ölçeği’nin Türkçe formunun geçerliği ve güvenirliği. Gençlik Araştırmaları Dergisi, 3(3), 9-30.
  26. Derin, S. ve Bilge, F. (2016). Ergenlerde internet bağımlılığı ve öznel iyi oluş düzeyi. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 6(46), 35-51.
  27. Diener, E. (1984). Subjective well- being. Psychological Bulletin,95, 542-575. Retrieved from http://labs.psychology.illinois.edu/~ediener/Documents/Diener_1984.pdf
  28. Dikeç, G., Yalnız, T., Bektaş, B., Turhan, A. ve Çevik S. (2017) Relationship between smart phone addiction and loneliness among adolescents. Bağımlılık Dergisi, 18(4),103-11.
  29. Doğan, U. (2016). Lise öğrencilerinin sosyal ağ siteleri kullanımının mutluluk, psikolojik iyi-oluş ve yaşam doyumlarına etkisi: Facebook ve Twitter Örneği. Eğitim ve Bilim, 41(183). doi.org/10.15390/EB.2016.4616
  30. Doğan, U. ve Tosun, N. İ. (2016). Lise öğrencilerinde problemli akıllı telefon kullanımının sosyal kaygı ve sosyal ağların kullanımına aracılık etkisi. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (22), 99-128. doi.org/10.14520/adyusbd.66762
  31. Echeburúa, E. ve De Corral, P. (2009). Addictiontonew Technologies andto online socialnetworking in youngpeople: A newchallenge. Adicciones, 22(2).
  32. Ektiricioğlu, C., Arslantaş, H. ve Yüksel, R. (2020). Ergenlerde çağın hastalığı: Teknoloji bağımlılığı. Arşiv Kaynak Tarama Dergisi, 29(1), 51-64.doi.org/10.17827/aktd.498947
  33. Eryılmaz, S. ve Çukurluöz, Ö. (2018). Lise öğrencilerinin dijital bağımlılıklarının incelenmesi: Ankara ili, Çankaya ilçesi örneği. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 17(67), 889-912.
  34. Griffiths, M. (1996). Gambling on the internet: A briefnote. Journal of Gambling Studies,12(4), 471–473.
  35. Griffiths, M. (2000). Does Internet and computer “addiction” exist? Somecasestudyevidence. Cyber Psychology and Behavior,3(2), 211-219. doi:10.1089/109493100316067
  36. Güney, M., & Taştepe, T. (2020). Ergenlerde sosyal medya kullanımı ve sosyal medya bağımlılığı. Ankara Sağlık Bilimleri Dergisi, 9(2), 183-190. doi.org/10.46971/ausbid.757713
  37. Günüç, S. (2013). İnternet bağımlılığını yordayan bazı değişkenlerin cart ve chaid analizleri ile incelenmesi. Türk Psikoloji Dergisi, 28(71), 88-104.
  38. Gürültü, E. (2016). Lise öğrencilerinin sosyal medya bağımlılıkları ve akademik erteleme davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Marmara Üniversitesi, İstanbul, Türkiye.
  39. Ha, J. H., Yoo, H. J., Cho, I. H., Chin, B., Shin, D. & Kim, J. H. (2006). Psychiatric comorbidity assessed in Korean children and adolescents who screen positive for Internet addiction. TheJournal of Clinical Psychiatry, 67(5), 821.
  40. Horzum, M. B. (2011). İlköğretim öğrencilerinin bilgisayar oyunu bağımlılık düzeylerinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi, Eğitim ve Bilim Dergisi, 36(159), 56–68.
  41. Huang, H. & Leung, L. (2009) Instant messaging addiction among teenagers in China: Shyness, alienation, and academic performance decrement. Cyber Psychol Behav, 12, 675- 679. doi.org/10.1089/cpb.2009.0060
  42. Kayri, M.ve Günüç, S. (2010). Türkiye’deki ortaöğretim öğrencilerinin internet bağımlılık düzeyini etkileyen bazı faktörlerin karar ağaçları yöntemleri ile incelenmesi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 10(4), 2415-2450.
  43. Kern, M. L., Waters, L. E., Adler, A. & White, M. A. (2015). A multi dimensional approach to measuring well-being in students: Application of the PERMA framework. The Journal of Positive Psychology, 10(3), 262-271.doi.org/10.1080/17439760.2014.936962
  44. Kraut, R., Kiesler, S., Mukhopadhya, T., Scherlis, W.& Patterson, M. (1998). Socialimpact of the Internet: Whatdoes it mean? Communications of the ACM, 41(12), 21-22.
  45. Kuzu, A., Odabaşı, F., Erişti, S. D., Kabakçı, I. ve Kurt, A. A. (2008). İnternet kullanımı ve aile araştırması. Ankara: T.C. Başbakanlık Aile ve Sosyal Araştırmalar Genel Müdürlüğü Yayınları. Genel Yayın, (133).
  46. Leung, L.& Lee, P. S. (2012). Impact of internet literacy, internet addictionsymptoms, and internet activities on academic performance. Social Science Computer Review, 30(4), 403-418. doi.org/10.1177/0894439311435217
  47. Liau, A. K., Khoo, A., & Hwaang, P. (2005). Factors influencing adolescents engagement in risky internet behavior. Cyber Psychology & Behavior, 8(6), 513-520. doi.org/10.1089/cpb.2005.8.513
  48. Manap, A. ve Durmuş, E. (2021). Dijital ebeveynlik farkındalığının çeşitli değişkenler, aile içi roller ve çocukta internet bağımlılığı açısından incelenmesi, E-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 12 (1), 2021, ss. 141-156, DOI: 10.19160/ijer.837749
  49. Okumuş, V. (2018). Çocukların sosyal medya kullanımları ile ebeveyn tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Ticaret Üniversitesi, İstanbul, Türkiye.
  50. Özdemir, M. ve Karaboğa, M. T. (2021). Ortaokul öğrencilerinin dijital oyun bağimliliklari ve sosyal eğilimleri, E-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 12(5), 17-35. https://doi.org/10.19160/eijer.994099
  51. Przybylski, A. K., & Weinstein, N. (2017). A large-scale test of the goldilocks hypothesis: quantifying the relations between digital-screen use and the mental well-being of adolescents. Psychological Science, 28(2), 204-215.
  52. Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2001). On happiness and human potentials: A review of research on hedonic and eudaimonicwell-being. Annual Review of Psychology, 52, 141-166. DOI:10.1146/annurev.psych.52.1.141
  53. Ryff, C. D. (1989). Happiness is everything, or is it? Explorations on the meaning of psychological well-being. Journal of Personality and Social Psychology, 57(6), 1069-1081. doi.org/10.1037/0022-3514.57.6.1069
  54. Savcı, M. ve Aysan, F. (2017). Technological addictions and social connectedness: Predictor effect of internet addiction, socialmedia addiction, digital game addiction and smartphone addiction on social connectedness. Düşünen Adam, 30(3), 202–216. DOI: 10.5350/DAJPN2017300304
  55. Shaw, M. & Black DW (2008). Internet addiction. CNS drugs, 22(5), 353-365. doi.org/10.2165/00023210-200822050-00001
  56. The European School Survey (2019). Results from the European School Survey Project on Alcohol and Other Drugs. ESPAD report 2019. Results from the European School Survey Project on Alcohol and Other Drugs
  57. Toprakçı, E. (2017). Sınıf Yönetimi. Ankara: Pegem Yayınları (3.Baskı)
  58. Toprakçı, M. S., Hepsöğütlü, Z. B., & Toprakçı, E. (2021). Covid-19 salgını sürecinde öğrencilerin uzaktan öğretimde sorun kaynağı algıları (İzmir Atatürk Lisesi örneği). E-Uluslararası Pedandragoji Dergisi, 1(2), 41–61. Erişim bağlantısı: https://www.e-ijpa.com/index.php/pedandragoji/article/view/40 DOI: https://trdoi.org/10.27579808/e-ijpa.40
  59. Totan, T., Ercan, B. ve Öztürk, E. (2019). Mutluluk ve benlik saygısının yalnızlıkla internet bağımlılığına etkilerinin incelenmesi. Yeditepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(10),20–35. https://dergipark.org.tr/en/pub/edu7/issue/51553/611381
  60. Uz-Baş, A., Öz- Soysal, F. S. ve Aysan, F. (2016). Üniversite öğrencilerinde problemli internet kullanımının psikolojik iyi-oluş ve sosyal destek ile ilişkisi. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 5(4), 1035. doi.org/10.15869/itobiad.85603
  61. Wang, L., Luo, J., Gao, W., & Kong, J. (2012). The effect of Internet use on adolescents’ life styles: A national survey. Computers in Human Behavior, 28(6),2007-2013. doi.org/10.1016/j.chb.2012.04.007
  62. Yang, S. C. & Tung, C. J. (2007). Comparison of Internet addicts and non-addicts in Taiwanese high school. Computers in Human Behavior, 23(1), 79-96.https://doi.org/10.1016/j.chb.2004.03.037
  63. Yavuz, B. ve Toprakçı, E. (2021). Covid-19 pandemisi sebebiyle okulların uzaktan öğretim yapması ile ilgili internet forumlarında paylaşılan görüşler. Karaelmas Eğitim Bilimleri Dergisi, 9 (2021) 120-139.
  64. Yengin, D. (2019). Teknoloji bağımlılığı olarak dijital bağımlılık. Türk Çevrimiçi Tasarım, Sanat ve İletişim Dergisi, 9(2), 130-144. doi: 10.7456/10902100/007
  65. Young, K. S. (1997). What makesthe Internet addictive: Potential explanations for pathological Internet use. In 105th annual conference of the American Psychological Association (Vol. 15, pp. 12-30). Chicago.
  66. Young, K. S. (1999). Internet addiction: symptoms, evaluation and treatment. Innovations in clinical practice: A sourcebook.