Dergiler / Bilim Armonisi / 2026 / Cilt: 8 Sayı: 1

TIPTA YENİ BİR YÖNELİM: PSİKONÖROİMMÜNOLOJİ

A NEW DIRECTION IN MEDICINE: PSYCHONEUROIMMUNOLOGY

Saliha Akarsu Bakır(İzmit Bilim ve Sanat Merkezi)0000-0002-6074-4015
Ali Emre Bakır(Araştırma Geliştirme Uygulama Merkezi Lisesi (ARGEM))0000-0002-7708-5968
Sayfa
18–25
Yayın Tarihi
2025-10-25
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Sonuç olarak tıpta ve moleküler biyolojideki keşif ve ilerlemeler endokrin, immün ve sinir sistemi ile psikolojik etkiler arasındaki yolun aydınlatılmasında daha çok veri elde edilmesini sağlamaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Çok yakın bir geçmişte bağışıklık sisteminin organizmaya dışarıdan giren yabancı proteinlere karşı savaşan bir sistem olduğu düşünülmekte, immün süreçlerin diğer biyolojik yapılarla ve hatta davranışlarla olan bağlantısı bilinmemekteydi.
📊
Temel Bulgular & Veri:Oysa merkezi sinir sitemiyle endokrin sistemi ve bağışıklık sistemi arasındaki tepkileri birbirine bağlayan Hipotalamus-Hipofiz-Adrenal aksın aynı zamanda inflamatuar ve enfeksiyoz hastalıklarda oynadıkları roller ortaya konuldukça bu klinik etkilerin davranışları nasıl yönlendirdiği sorusu da merak konusu olmaya başladı.
💡
Sonuç & Katkı:Sonuç olarak tıpta ve moleküler biyolojideki keşif ve ilerlemeler endokrin, immün ve sinir sistemi ile psikolojik etkiler arasındaki yolun aydınlatılmasında daha çok veri elde edilmesini sağlamaktadır.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Psikonöroimmünoloji · İmmün Sistem · Stres

Özet

Çok yakın bir geçmişte bağışıklık sisteminin organizmaya dışarıdan giren yabancı proteinlere karşı savaşan bir sistem olduğu düşünülmekte, immün süreçlerin diğer biyolojik yapılarla ve hatta davranışlarla olan bağlantısı bilinmemekteydi. Oysa merkezi sinir sitemiyle endokrin sistemi ve bağışıklık sistemi arasındaki tepkileri birbirine bağlayan Hipotalamus-Hipofiz-Adrenal aksın aynı zamanda inflamatuar ve enfeksiyoz hastalıklarda oynadıkları roller ortaya konuldukça bu klinik etkilerin davranışları nasıl yönlendirdiği sorusu da merak konusu olmaya başladı. Genel hatlarıyla nörolojik ve endokrin sistemleri ile immün sistem arasındaki ilişkileri açıklamaya çalışan bir disiplin olan Psikonöroimmünolojinin isim babası New York-Rochester Üniversitesi Davranışsal ve Psikososyal Tıp Bilimleri başkanı Robert Ader ’dir. Ader ve Cohen’in yaptıkları ilk çalışmalarda insanın ruh hali ve düşünceleri ile sağlık durumu ve iyileşme yeteneği arasında bir bağlantı oluşturduğunu öne sürmüşler ve klinik deneylerde bu bağlantıyı ispatlama yolunda adımlar atmışlardır. Bu makalede disiplinlerarası bir bilim dalı olan Psikonöroimmünoloji alanındaki ulusal çalışmaların incelenerek uluslararası çalışmalarla karşılaştırılması amaçlanmaktadır. Alanyazınının gözden geçirildiği çalışmamızda, ülkemizde Psikonöroimmünolojiyle ilgili yayınların azlığını vurgulamak, son yıllarda yapılan uluslararası çalışmalar hakkında bilgi vermek, uluslararası eğilimleri ortaya koyarak araştırmacılara gelecekte yapacakları çalışmalar konusunda fikir vermek de hedeflerimiz arasındadır. Derleme türünde yapılan bu makalede hedeflere ulaşabilmek için nitel verilerden yararlanılmış olup literatür taraması yöntemi benimsenmiştir. Sonuç olarak tıpta ve moleküler biyolojideki keşif ve ilerlemeler endokrin, immün ve sinir sistemi ile psikolojik etkiler arasındaki yolun aydınlatılmasında daha çok veri elde edilmesini sağlamaktadır. Disiplinler arası bir bilim dalı olan psikonöroimmünolojide gelecekte yapılacak çalışmalara fikir vermesi açısından uluslararası literatürdeki çalışmaların sonuçlarının derlenmesi önem arz etmektedir.

Abstract

In the very recent past, the immune system was thought to be a system that fights against foreign proteins entering the organism from outside, and the connection between immune processes and other biological structures and behaviours was unknown. However, as the roles played by the Hypothalamic-Pituitary-Adrenal axis, which connects the reactions between the central nervous system, the endocrine system and the immune system, and in inflammatory and infectious diseases were revealed, the question of how these clinical effects direct behaviours began to become a matter of curiosity. The namesake of Psychoneuroimmunology, which is a discipline that tries to explain the relationships between the neurological and endocrine systems and the immune system in general terms, is Robert Ader, head of Behavioural and Psychosocial Medical Sciences at the University of New York-Rochester. In their early studies, Ader and Cohen suggested that there was a connection between a person’s mood and thoughts, health status and ability to heal, and they took steps to prove this connection in clinical trials. In this article, it is aimed to examine national studies in the field of Psychoneuroimmunology, which is an interdisciplinary branch of science, and compare them with international studies. In this study, in which the literature is reviewed, our goals are to emphasize the scarcity of publications on Psychoneuroimmunology in our country, to provide information about international studies conducted in recent years, and to give researchers ideas about future studies by revealing international trends. In this review article, qualitative data was used and the literature review method was adopted to achieve the objectives. In this review article, qualitative data was used and the literature review method was adopted to achieve the objectives. As a result, discoveries and advances in medicine and molecular biology provide more data to elucidate the path between the endocrine, immune and nervous systems and psychological effects. It is important to compile the results of studies in the international literature in order to give ideas for future studies in psychoneuroimmunology, which is an interdisciplinary branch of science.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Bakır, S. A., Bakır, A. E. (2025). TIPTA YENİ BİR YÖNELİM: PSİKONÖROİMMÜNOLOJİ. Bilim Armonisi, Cilt: 8 Sayı: 1, 18–25. https://doi.org/10.37215/bilar.1423097

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (45)

  1. Ader, R. (2000). On the development of Psychoneuroimmunology. European Journal of Pharmacology 405 (2000) 167–176. Erişim adresi: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11033324/ Son Erişim Tarihi: 01.01.2024.
  2. Ader, R., Cohen, N. (1993). Psychoneuroimmunology: Conditioning And Stress, Annu. Rev. Psychol. 1993. 44:53~5. Erişim adresi: https://www.academia.edu/24474780/Psychoneuroimmunology_Conditioning_and_Stress Son Erişim Tarihi: 01.01.2024.
  3. Altunay, İ. K. (2010) Psikonöroimmünoloji ve Multifaktöryel Psikodermatolojik Hastalıklar. Archives of the Turkish Dermatology & Venerology / Turkderm, 2010 Supplement, Vol. 44, p10-15. 6p. 1 Diagram, 1 Chart. Erişim adresi: https://www.researchgate.net/publication/269971195_Psikonoroimmunoloji_ve_Multifaktoryel_Psikodermatolojik_Hastaliklar Son Erişim Tarihi: 30.12.2023.
  4. Bower, J. E., Radin, A., & Kuhlman, K. R. (2022). Psychoneuroimmunology in the time of COVID-19: Why neuro-immune interactions matter for mental and physical health. Behaviour Research and Therapy, 154, 104104. Erişim adresi: https://doi.org/10.1016/j.brat.2022.104104 Son Erişim Tarihi: 02.01.2024.
  5. Bozo, Ö. (2007). Psikonöroimmünoloji, Kriz Dergisi 15 (3): 21-30. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/ kriz/issue/41051/496187 Son Erişim Tarihi: 15.12.2023.
  6. Brietzke, E., Magee, T., Freire, R. C., Gomes, F. A., & Milev, R. (2020). Three insights on psychoneuroimmunology of mood disorders to be taken from the COVID-19 pandemic. Brain, Behavior, & Immunity-Health, 5, 100076. Erişim adresi: https://doi.org/10.1016/j.bbih.2020.100076 Son Erişim Tarihi: 02.01.2024.
  7. Carrico, A. W., Cherenack, E. M., Rubin, L. H., McIntosh, R., Ghanooni, D., Chavez, J. V.,. & Paul, R. H. (2022). Through the looking-glass: psychoneuroimmunology and the microbiome-gut-brain axis in the modern antiretroviral therapy era. Psychosomatic medicine, 84(8), 984. Erişim Adresi: https://journals.lww.com/ bsam/fulltext/2022/10000/through_the_looking_glass__psychoneuroimmunology.15.aspx Son Erişim Tarihi: 31.12.2023
  8. Christian, L. M. (2020a). At the forefront of psychoneuroimmunology in pregnancy: Implications for racial disparities in birth outcomes PART 1: Behavioral risks factors. Neuroscience & Biobehavioral Reviews, 117, 319-326. Erişim adresi: https://doi.org/10.1016/j.neubiorev.2019.04.009 Son Erişim Tarihi: 03.01.2024.
  9. Christian, L. M. (2020b). At the forefront of psychoneuroimmunology in pregnancy: Implications for racial disparities in birth outcomes: PART 2: Biological mechanisms. Neuroscience & Biobehavioral Reviews, 117, 327-333. Erişim adresi: https://doi.org/10.1016/j.neubiorev.2019.03.010 Son Erişim Tarihi: 03.01.2024.
  10. Danese, A., & J Lewis, S. (2017). Psychoneuroimmunology of early-life stress: the hidden wounds of childhood trauma?. Neuropsychopharmacology, 42(1), 99-114. Erişim adresi: https://doi.org/10.1038/npp.2016.198 Son Erişim Tarihi: 30.12.2023.
  11. Dinan, T. G., & Cryan, J. F. (2017). Microbes, immunity, and behavior: psychoneuroimmunology meets the microbiome. Neuropsychopharmacology, 42(1), 178-192. Erişim adresi: https://doi.org/10.1038/npp.2016.103 Son Erişim Tarihi: 02.01.2024.
  12. Ehrlich, K. B. (2019). Attachment and psychoneuroimmunology. Current opinion in psychology, 25, 96-100. Erişim adresi: https://doi.org/10.1016/j.copsyc.2018.03.012 Son Erişim Tarihi: 15.12.2023.
  13. Engel, G. L. (1977). The need for a new medical model: a challenge for biomedicine. Science, 196(4286), 129-136. Erişim Adresi: https://www.science.org/doi/abs/10.1126/science.847460 Son Erişim Tarihi: 31.12.2023.
  14. Engeland, C. G., Bosch, J. A., & Rohleder, N. (2019). Salivary biomarkers in psychoneuroimmunology. Current opinion in behavioral sciences, 28, 58-65. Erişim adresi: https://doi.org/10.1016/j.cobeha.2019.01.007 Son Erişim Tarihi: 02.01.2024.
  15. Fayazi, M., Arsalandeh, F., Hasani, J., & Boojar, M. M. A. (2020). Psychoneuroimmunology of Attachment: A review study. Rooyesh-e-Ravanshenasi Journal (RRJ), 9(4), 159-170. Erişim adresi: http://frooyesh.ir/article-1-1851-en.html Son Erişim Tarihi: 01.01.2024.
  16. Fransson, E. (2021). Psychoneuroimmunology in the context of perinatal depression-tools for improved clinical practice. Brain, behavior, & immunity-health, 17, 100332. Erişim adresi: https://doi.org/10.1016/j.bbih.2021.100332 Son Erişim Tarihi: 03.01.2024.
  17. Gostner, J. M., Geisler, S., Stonig, M., Mair, L., Sperner-Unterweger, B., & Fuchs, D. (2020). Tryptophan metabolism and related pathways in psychoneuroimmunology: the impact of nutrition and lifestyle. Neuropsychobiology, 79(1), 89-99. Erişim adresi: https://doi.org/10.1159/000496293 Son Erişim Tarihi: 10.01.2024.
  18. Grant, M.J. Booth, A. (2009). “A Typology Of Reviews: An Analysis Of 14 Review Types And Associated Methodologies” PMID: 19490148 DOI: 10.1111/j.1471-1842.2009.00848.x
  19. Hernandez-Garcia, E., & Chrysikou, E. (2021). Housing environmental and design attributes and psychoneuroimmunology profiles–a systematic review. European Journal of Public Health, 31(Supplement_3), ckab165-596. Erişim adresi: https://doi.org/10.1093/eurpub/ckab165.596 Son Erişim Tarihi: 10.01.2024.
  20. Hutchinson, M. R. (2020). Science convergence applied to psychoneuroimmunology: the future of measurement and imaging. Brain, behavior, and immunity, 88, 262-269. Erişim adresi: https://doi.org/10.1016/j.bbi.2020.04.029 Son Erişim Tarihi: 10.01.2024.
  21. Kiecolt, J. K., McGuire, L., Robles, T., Glaser, R. (2002). Psychoneuroimmunology: Psychological Influences on Immune Function and Health. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 2002, Vol. 70, No. 3, 537–547 Erişim adresi: https://doi.org/10.1037/0022-006X.70.3.537 Son Erişim Tarihi: 02.01.2024.
  22. Lasselin, J. (2021). Back to the future of psychoneuroimmunology: Studying inflammation-induced sickness behavior. Brain, Behavior, & Immunity-Health, 18, 100379. Erişim adresi: https://doi.org/10.1016/j.bbih.2021.100379 Son Erişim Tarihi: 01.01.2024.
  23. Lutgendorf, S. K. ve Costanzo, E. S. (2003). Psychoneuroimmunology and health psychology: An integrative model. Brain, Behavior and Immunity, Volume 17, Issue 4, August 2003, Pages 225-232. Erişim adresi: https://doi.org/10.1016/S0889-1591(03)00033-3 Son Erişim Tarihi: 10.01.2024.
  24. Magan, D., & Yadav, R. K. (2022). Psychoneuroimmunology of Meditation. Annals of Neurosciences, 29(2-3), 170-176. Erişim adresi: https://doi.org/10.1177/09727531221109117 Son Erişim Tarihi: 02.01.2024.
  25. Mandacı M, Sarandöl A, Akkaya C. Bipolar Bozukluk ve Romatoid Artrit İlişkisi. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar. Haziran 2022;14(2):131-142. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/pgy/issue/68247/921569 Son Erişim Tarihi: 31.12.2023.
  26. Moraes, L. J., Miranda, M. B., Loures, L. F., Mainieri, A. G., & Mármora, C. H. C. (2018). A systematic review of psychoneuroimmunology-based interventions. Psychology, health & medicine, 23(6), 635-652. Erişim adresi: https://doi.org/10.1080/13548506.2017.1417607 Son Erişim Tarihi: 15.12.2023.
  27. Moriarity, D. P., & Alloy, L. B. (2020). Beyond diagnoses and total symptom scores: Diversifying the level of analysis in psychoneuroimmunology research. Brain, behavior, and immunity, 89, 1. Erişim adresi: https://doi.org/10.1016/j.bbi.2020.07.002 Son Erişim Tarihi: 02.01.2024.
  28. Muscatell, K. A. (2021). Social psychoneuroimmunology: understanding bidirectional links between social experiences and the immune system. Brain Behav. Immun, 93, 1-3. Erişim adresi: https://doi.org/10.1016/j. bbi.2020.12.023 Son Erişim Tarihi: 02.01.2024.
  29. Nassau, J. H., Tien, K. ve Fritz, G. K. (2008) Review of the Literature: Integrating Psychoneuroimmunology into Pediatric Chronic Illness Interventions. Journal of Pediatric Psychology, Volume 33, Issue 2, March 2008, Pages 195–207. Erişim adresi: https://doi.org/10.1093/jpepsy/jsm076 Son Erişim Tarihi: 15.12.2023.
  30. Neupane, S. P. (2021). Psychoneuroimmunology: The new frontier in suicide research. Brain, Behavior, & Immunity-Health, 17, 100344. Erişim adresi: https://doi.org/10.1016/j.bbih.2021.100344 Son Erişim Tarihi: 02.01.2024.
  31. Olness K, Ader R (1992) Conditioning As An Adjunct in the Pharmacotherapy of Lupus Erythe-matosus: A Case Report. J Dev Behav Pediatr, 13:124 –125. Erişim Adresi: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/1577957/ Son Erişim Tarihi: 31.12.2023.
  32. Rajkumar, R. P. (2020). Ayurveda and COVID-19: where psychoneuroimmunology and the meaning response meet. Brain, behavior, and immunity, 87, 8-9. Erişim adresi: https://doi.org/10.1016/j.bbi.2020.04.056 Son Erişim Tarihi: 03.01.2024.
  33. Rasmussen Jr, A. F., Marsh, J. T., & Brill, N. Q. (1957). Increased susceptibility to herpes simplex in mice subjected to avoidance-learning stress or restraint. Proceedings of the society for experimental biology and medicine, 96(1), 183-189. Erişim adresi: https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.3181/00379727-96-23426 Son Erişim Tarihi: 31.12.2023.
  34. Rengasamy, M., Marsland, A., Spada, M., Hsiung, K., Kovats, T., & Price, R. B. (2021). A chicken and egg scenario in psychoneuroimmunology: Bidirectional mechanisms linking cytokines and depression. Journal of affective disorders reports, 6, 100177. Erişim adresi: https://doi.org/10.1016/j.jadr.2021.100177 Son Erişim Tarihi: 02.01.2024.
  35. Rivera, R. M., Carballea, D., & Ardila, A. (2020). Implications of Psychoneuroimmunology for Depression: A Systematic Review. CLINICAL NEUROPSYCHOLOGIST, 34, 231-232. Erişim adresi: https://www.researchgate.net/publication/343635132_Implications_of_Psychoneuroimmunology_for_Depression_A_Systematic_Review Son Erişim tarihi: 20.12.2023.
  36. Seizer, L., & Schubert, C. (2022). On the role of psychoneuroimmunology in oral medicine. international dental journal. Erişim adresi: https://doi.org/10.1016/j.identj.2022.07.002 Son Erişim tarihi: 15.12.2023.
  37. Sherer, M. L., Posillico, C. K., & Schwarz, J. M. (2018). The psychoneuroimmunology of pregnancy. Frontiers in neuroendocrinology, 51, 25-35. Erişim adresi: https://doi.org/10.1016/j.yfrne.2017.10.006 Son Erişim Tarihi: 03.01.2024
  38. Soria, V., Uribe, J., Salvat-Pujol, N., Palao, D., Menchón, J. M., & Labad, J. (2018). Psychoneuroimmunology of mental disorders. Revista de Psiquiatría y Salud Mental (English Edition), 11(2), 115-124. Erişim adresi: https://doi.org/10.1016/j.rpsmen.2017.07.002 Son Erişim Tarihi: 03.01.2024.
  39. Straub, R. H., & Cutolo, M. (2018). Psychoneuroimmunology—developments in stress research. Wiener Medizinische Wochenschrift, 168, 76-84. Erişim adresi: https://doi.org/10.1007/s10354-017-0574-2 Son Erişim Tarihi: 03.01.2024.
  40. Tiwari, M., Singh, V., Pandey, A., & Agrawal, S. K. (2020). Ayurveda Management of COVID-19 on the Principles of Psychoneuroimmunology. Journal of Ayurveda, 14(4), 127-133. Erişim Adresi: https://journals.lww.com/joay/fulltext/2020/14040/Ayurveda_Management_of_COVID_19_on_the_Principles.23.aspx Son Erişim Tarihi: 03.01.2024.
  41. Ventura, L.M. (2009). “Psychoneuroimmunology: application to ocular diseases” joculbioldis inform (2009)2:84–93 Erişim adresi: https://link.springer.com/article/10.1007/s12177-009-9032-8 Son Erişim Tarihi: 10.01.2024.
  42. White, G. E., Caterini, J. E., McCann, V., Rendall, K., Nathan, P. C., Rhind, S. G.,. & Wells, G. D. (2021). The Psychoneuroimmunology of Stress Regulation in Pediatric Cancer Patients. Cancers, 13(18), 4684. Erişim adresi: https://doi.org/10.3390/cancers13184684 Son Erişim Tarihi: 03.01.2024.
  43. Yılmaz, C. ve İkizer, G. (2022) Duygudurum ve Anksiyete Bozukluklarında Psikonöroimmünolojik Süreçler ve Psikoterapi ile İlişkisi. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 2022; 14(1):86-97 Erişim adresi: https://doi.org/10.18863/pgy.943148 Son Erişim Tarihi: 31.12.2023.
  44. Carrico, A. W., Cherenack, E. M., Rubin, L. H., McIntosh, R., Ghanooni, D., Chavez, J. V.,. & Paul, R. H. (2022). Through the looking-glass: psychoneuroimmunology and the microbiome-gut-brain axis in the modern antiretroviral therapy era. Psychosomatic medicine, 84(8), 984. Erişim Adresi: https://journals.lww.com/ bsam/fulltext/2022/10000/through_the_looking_glass__psychoneuroimmunology.15.aspx Son Erişim Tarihi: 31.12.2023
  45. White, G. E., Caterini, J. E., McCann, V., Rendall, K., Nathan, P. C., Rhind, S. G.,. & Wells, G. D. (2021). The Psychoneuroimmunology of Stress Regulation in Pediatric Cancer Patients. Cancers, 13(18), 4684. Erişim adresi: https://doi.org/10.3390/cancers13184684 Son Erişim Tarihi: 03.01.2024.