Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI Insightİnceleme sonucunda furûkun yalnızca teorik bir dil meselesi değil, ilahî muradı daha doğru ve isabetli bir şekilde kavramaya katkı sağlayan işlevsel bir istinbat aracı olduğu görülmüştür.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Bu çalışma, el-furûku’l-lugaviyyenin tefsir ilmindeki işlevini ve uygulama biçimlerini konu edinmektedir. Arap dil biliminde mütekârib kelimeler arasındaki ince farklar ve bu konuda oluşmuş literatür “el-furûku’l-lugaviyye” olarak adlandırılmaktadır. Terâdüf ve furûk etrafında yürütülen tartışmalar, lafızların vazedildiği ilk manaları koruma çabasıyla dilin daha doğru ve bilinçli kullanılmasına katkı sağlamaktadır. Bu konu, Kur’ân-ı Kerîm’in Arapça olarak nazil olması sebebiyle tefsir ilmini de ilgilendirmektedir. Kur’ân’ın lafız tercihleri dikkate alındığında bu tür farkların tespiti önem arz etmektedir. Çünkü Kur’ân’da her kelime ilahî iradeyle seçilmiş olup bu seçim belirli bir hikmete dayanmaktadır. Dolayısıyla furûk, Kur’ân’daki ifade inceliklerini kavramada önemli bir imkân sunmaktadır. Çalışmada furûk yaklaşımı, lafız tercihlerinin ardındaki hikmetleri ortaya koyan bir yöntem olarak ele alınmış ve bu yöntemin tefsir geleneğindeki kullanımı araştırılmıştır. Araştırmanın temel problemi, tefsir edebiyatında mütekârib kelimeler arasındaki mana farklarının ne ölçüde ele alındığı ve furûkun müfessirlerin yorum pratiklerinde nasıl konumlandığı meselesidir. Türkçe literatürde furûk üzerine çeşitli çalışmalar bulunmakla birlikte bu yaklaşımı müfessir merkezli olarak ele alan ve furûku esas almanın âyetlerin yorumuna etkisini inceleyen araştırmaların sınırlı olduğu görülmektedir. Bu çalışmanın amacı, furûk anlayışının tefsir literatüründeki yansımalarını analiz etmek ve müfessirlerin bu yöntemi âyet yorumlarında nasıl işlevselleştirdiklerini ortaya koymaktır. Çalışmada kaynak tarama, metin analizi ve bazen karşılaştırmalı değerlendirme yöntemleri kullanılmıştır. Bu çerçevede eserlerinde furûka geniş ölçüde yer veren müfessirler arasında öne çıkan Râgıb, Mâverdî, Zemahşerî, Râzî ve Âlûsî ele alınmış ve her biri için temsil kabiliyeti yüksek örnekler üzerinden analiz yapılmıştır. İnceleme sonucunda furûkun yalnızca teorik bir dil meselesi değil, ilahî muradı daha doğru ve isabetli bir şekilde kavramaya katkı sağlayan işlevsel bir istinbat aracı olduğu görülmüştür.
Abstract
This study examines the function and modes of application of al-furūq al-lughawiyya (lexical distinctions) in Qur'anic exegesis (tafsīr). In Arabic linguistics, the subtle differences among semantically proximate words and the literature devoted to this subject are termed al-furūq al-lughawiyya. Debates around synonymy (tarāduf) and lexical distinction (furūq) contribute to a more accurate use of language by preserving the original meanings for which words were coined. Since the Qur'an was revealed in Arabic, this subject is of direct relevance to tafsīr, as every Qur'anic word has been selected by divine will and rests upon a specific wisdom (ḥikma). This study examines the furūq approach as a method elucidating the wisdom underlying lexical preferences and investigates its employment within the exegetical tradition. The central problem is the extent to which semantic differences among proximate words have been addressed in exegetical literature and how furūq is positioned within the interpretive practices of the exegetes. Although studies on furūq exist in Turkish-language scholarship, research examining this approach from an exegete-centred perspective remains limited. The study employs source survey, textual analysis, and comparative evaluation, focusing on al-Rāghib, al-Māwardī, al-Zamakhsharī, al-Rāzī, and al-Ālūsī. It concludes that furūq is not merely a theoretical linguistic matter but a functional tool of inference (istinbāṭ) contributing to a more accurate comprehension of divine intent.