Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightÇalışma Hizber Hikmetağalar’ın İslamcı Dergiler Projesi (İDP) kataloğunda ulaşılabilen yazıları ile sınırlıdır.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Kıbrıs Adası tarihin farklı dönemlerinde farklı dinlere ev sahipliği yapmıştır. Geçtiğimiz yüzyılda ada, yoğun ve çatışmalı bir dönem geçirmiş, adada yaşayan dinler de bu çatışmalardan etkilenmiştir. 1878 yılında Kıbrıs’ın idaresi Osmanlı tarafından İngilizlere bırakılmış, İngilizler 1914 yılında adayı tek taraflı ilhak etmiştir. 1923 yılında imzalanan Lozan Anlaşması ile resmen ilhakın tanınması, Kıbrıslı Rumlar ve Türkler için Kıbrıs Cumhuriyeti’nin kuruluşuna giden süreçte az sürede çok olayın yaşanmasına sahne olmuştur. Bu bağlamda Rumlar, adanın Yunanistan’a bağlanması gerektiği tezini hem millî hem de dinî bir ülkü olarak benimserken Türkler, adanın gerçek sahibi Osmanlı’ya (dolaylı olarak Türkiye’ye) iade edilmesi, taksim (adanın iki kısma ayrılması) ya da federasyon tezlerini millî düşüncelerle benimsemişlerdir. Rumların ön plana çıkardığı dinî düşünceler ise Türklerde dönemin şartları içerisinde geri planda kalmıştır. Bu yıllar içerisinde daha önce din uğruna yapılan savaşlar millî mücadele, vatan müdafaası ve var olma mücadelesi formatına dönüşmüştür. Osmanlı döneminde sadece müslim-gayri müslim anlayışı varken İngiliz idaresi döneminde İngiliz ve Rumların baskıları neticesinde yeni bir kimlik arayışına giren Kıbrıslı Türkler, 1923’ten itibaren İslami kimlikten ziyade anavatan özlemi ve varoluş mücadelesi içerisinde Türkçü-Milliyetçi bir kimliğe bürünmüştür. Ancak Kıbrıslı Türklerin İslami kimlikleri arka planda da olsa hep var olagelmiştir. Kıbrıs’ın siyasi, sosyal, ekonomik tarihi her yönüyle incelenirken dinî tarihinin göz ardı edilmemesi büyük önem arz etmektedir. Bu çalışmada Kıbrıslı Türklerin ilgili dönemlerdeki durumuna kendisini mukaddesatçı Türk olarak tanımlayan Hizber Hikmetağalar’ın İslamcı Dergilerdeki yazıları özelinde bakılacaktır. Hikmetağalar yazılarında özellikle millî varoluş mücadelesi veren Kıbrıslı Türklerin çarpık laiklik anlayışlarına vurgu yapmıştır. Hikmetağalar İslamcı Dergilerdeki yazılarında Kıbrıs’ta varoluş mücadelesi veren Türklerin, Türklük davası kadar İslam davasına da sahip çıkmaları gerektiğini sık sık vurgulamıştır. Hikmetağalar’ın, Kıbrıs müftüsü Dânâ Efendi, Kıbrıs’ta dinî durum, Türklük ve İslam çatışması, Hala Sultan ve Evkaf gibi özellikle Türkiye’yi haberdar etmeyi amaçladığı yazıları dikkat çekmektedir. Makalelerini gönderdiği dergilerin tipolojilerine bakıldığında, bunların mukaddesatçı, Müslümanların sıkıntılarını konu eden, dış politika ile ilgilenen aynı zamanda Türkçü-İslamcı özellikler sergileyen yayınlar olduğu görülmektedir. Türkiye’de yayımlanan ve dış politika ile ilgili olan İslamcı Dergilerde yazılar yazan Hizber Hikmetağalar’ın bu yazılarına kendisi hakkında bilgi veren hiçbir kaynak değinmemiştir. Hizber Hikmetağalar’ın yazdığı şiir kitapları, sivil toplum kuruluşlarında aldığı görevler, gazete ve dergilerde yayımlanan yazıları ile özellikle Lefkoşa ile ilgili kitapları bilinmekle birlikte İslamcı Dergilerdeki yazıları ve bu yazıların içerikleri ile ilgili hiçbir kaynakta bilgi yoktur. Çalışma Hikmetağalar’ın İslamcı Dergilerdeki yazılarını ele alması ve bu yazıların içerikleri ile ilgili bilgiler vermesi bakımından önem arz etmektedir. Bu yönüyle Kıbrıs’ın dinî tarihine ve özellikle İslam mücadelesi veren Kıbrıslıların bilinmesine katkı sağlayacaktır. Çalışmanın İslamcı Dergilerde bulunan Kıbrıslı yazarların tespit edilmesi, İslamcı Dergilerdeki dış politika bağlantılı Kıbrıs yazıları ile Dinler Tarihi çalışmalarının tespiti konusunda ufuk açıcı olması hedeflenmektedir. Çalışma Hizber Hikmetağalar’ın İslamcı Dergiler Projesi (İDP) kataloğunda ulaşılabilen yazıları ile sınırlıdır.
Abstract
The island of Cyprus has been home to different religions in different periods of history. In the last century, the island has gone through an intense and conflicted period, and the religions living on the island have also been affected by these conflicts. In 1878, the administration of Cyprus was left to the British by the Ottoman Empire, and the British unilaterally annexed the island in 1914. In 1923, the official recognition of the annexation by the Lausanne Treaty set the stage for Greek Cypriots and Turkish Cypriots to experience many events in a short period of time in the process leading to the establishment of the Republic of Cyprus. In this context, while the Greeks adopted the thesis that the island should be annexed to Greece as both a national and religious ideal, the Turks adopted the theses of returning the island to the Ottoman Empire (indirectly to Turkey), partition (separation of the island into two parts) or federation with national considerations. Religious thoughts, which were emphasized by the Greeks, remained in the background for the Turks under the conditions of the period. During these years, the wars that were previously fought for the sake of religion turned into a national struggle, defense of the homeland and struggle for existence. While there was only a Muslim-non-Muslim understanding during the Ottoman period, the Turkish Cypriots, who were in search of a new identity as a result of the pressures of the British and Greeks during the British rule, have adopted a Turkic-Nationalist identity in the longing for the homeland and the struggle for existence rather than an Islamic identity since 1923. However, the Islamic identity of Turkish Cypriots has always existed, albeit in the background. While analyzing the political, social and economic history of Cyprus in every aspect, it is of great importance not to ignore its religious history. In this study, the situation of Turkish Cypriots in the relevant periods will be analyzed through the writings of Hizber Hikmetağalar, who defines himself as a sacred Turkish, in Islamist journals. In his writings, Hikmetağalar especially emphasised the distorted understanding of secularism of Turkish Cypriots struggling for national existence. In his writings in Islamist Journals, Hikmetağalar frequently emphasized that the Turks struggling for existence in Cyprus should embrace the cause of Islam as much as the cause of Turkishness. Hikmetağalar's articles such as Dânâ Efendi, the Mufti of Cyprus, the religious situation in Cyprus, the conflict between Turkishness and Islam, Hala Sultan and Evkaf are noteworthy. When we look at the typology of the magazines, he sent his articles to, it is seen that these were publications that were sacredist, focused on the problems of Muslims, were interested in foreign policy, and at the same time exhibited Turkish-Islamist characteristics. Hizber Hikmetağalar, who wrote articles in Islamist journals published in Turkey and concerned with foreign policy, was not mentioned in any of the sources providing information about him. Although Hizber Hikmetağalar's poetry books, his duties in non-governmental organizations, his articles published in newspapers and magazines and especially his books on Nicosia are known, there is no information in any source about his articles in Islamist Journals and the content of these articles. This study is important in that it deals with Hikmetağalar's writings in Islamist journals and provides information about the content of these articles. In this respect, it will contribute to the religious history of Cyprus and especially to the knowledge of Cypriots who struggled for Islam. It is aimed that the study will be an eye-opener for the identification of Cypriot writers in Islamist Journals, foreign policy-related Cyprus writings in Islamist Journals and the determination of History of Religions studies. The study is limited to the writings of Hizber Hikmetağalar that can be accessed in the catalogue of the Islamist Journals Project (IDP).