Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightBu çalışmada Yüksek Din Eğitiminin (İlahiyat Fakültesi-İslami İlimler Fakültesi) Öğrencilerin Dini Manevi Durumlarına Etkisine Yönelik Algı Ölçeği’nin (DEMDE) geliştirilmesine ve geçerlik-güvenirlik analizine ilişkin bulgulara yer verilmektedir.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Bu çalışmada Yüksek Din Eğitiminin (İlahiyat Fakültesi-İslami İlimler Fakültesi) Öğrencilerin Dini Manevi Durumlarına Etkisine Yönelik Algı Ölçeği’nin (DEMDE) geliştirilmesine ve geçerlik-güvenirlik analizine ilişkin bulgulara yer verilmektedir. Bu ölçek, ilahiyat ve İslami ilimler fakülteleri mensup ve mezunlarının bu kurumlardan aldıkları yüksek din eğitiminin dini-manevi durumlarına etkisine ilişkin algılarını ölçmek üzere geliştirilmiştir. İlahiyat ve İslami ilimler fakülteleri, kökleri Osmanlı’nın son dönemlerine uzanan ve ülkemizde yüksek din eğitiminin verildiği başlıca kurumlardır. Bu fakülteler, dini konuların sağlam ve ilmî temellere dayalı biçimde incelenmesini sağlamak; mesleki yeterliliği yüksek, düşünsel derinliğe sahip din adamları yetiştirmek amacıyla kurulmuştur. Bu doğrultuda, söz konusu fakültelerin temel vizyon ve misyonlarından biri de dini ve manevi değerleri rehber edinmiş bireyler yetiştirmektir. Ancak, Türkiye’de bu fakültelerin belirtilen amaçlara ne ölçüde ulaştığını belirlemeye yönelik geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirildiğine dair literatürde herhangi bir çalışmaya rastlanmamıştır. Mevcut literatürde bu amaca hizmet eden bir ölçeğin bulunmaması nedeniyle, bu çalışma ile literatürde tespit edilen boşluğun giderilmesi ve alandaki ihtiyaca katkı sağlanması amaçlanmaktadır. 74 maddelik bir form ile başlanan ölçek çalışması 1 yıllık çalışma neticesinde ortaya çıkmıştır. Çalışmada iki ön test ve akabinde iki ana uygulama gerçekleştirilmiştir. İlk ana uygulama İstanbul Üniversitesi İlahiyat Fakültesi, Necmettin Erbakan Üniversitesi İlahiyat Fakültesi ve Karamaoğlu Mehmetbey Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi’nde eğitimine devam eden 3.sınıf, 4.sınıf ve lisansüstü öğrencilerden oluşan 481 kişilik bir grupla yapılmıştır. Bu çalışmanın verileri üzerinde yapılan açımlayıcı faktör analizi sonucunda 37 maddeli ve 6 faktörlü bir ölçek yapısı elde edilmiştir. Bu 37 maddenin 11 maddesi dini çaba alt faktörünü, 6 maddesi inanç esasları alt faktörünü, 6 maddesi nafile ibadetler alt faktörünü, 5 maddesi haramlardan kaçınma alt faktörünü, 6 maddesi içselleştirme alt faktörünü ve 3 maddesi ise dini bilgi alt faktörünü oluşturmaktadır. Ölçeğin geçerliğini belirlemek üzere yine aynı evrenden 372 kişi üzerinde gerçekleştirilen doğrulayıcı faktör analizi sonucunda ise X2/df=2.59, RMSEA=0.063, NFI=0.90, CFI=0.93, RFI=0.89, GFI=0.82 ve AGFI=0.79 şeklindeki uyum skorları elde edilmiştir. 37 madde ve 6 faktörlü yapıdaki ölçeğin bütününe ait güvenirlik katsayısı (Cronbach’s Alpha) ise ,978 olarak tespit edilmiştir. 7’li likert tipi derecelendirme sistemi üzerinden hazırlanan ölçekte ters hesaplanan madde bulunmamaktadır. Ölçekten alınacak en düşük puan 37, en yüksek puan ise 259’dur. Puan yükseldikçe kişinin, aldığı din eğitiminin dini-manevi durumunu olumlu yönde etkilediği anlaşılmaktadır. İstanbul Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırmaları Etik Kurulu Başkanlığı’nın izni ile yürütülen çalışmada katılımcılara kolay ulaşabilmek için araştırma online yürütülmüştür. Süreç boyunca uygulanan iki ön test ve iki ana uygulama neticesinde elde edilen veriler DEMDE’nin güvenilir ve geçerli bir ölçek olduğunu göstermektedir.
Abstract
This study presents the development of the ‘‘Perception Scale for The Effect of Higher Religious Education on Students’ Religious- Spiritual States’’ (EHRES) and the findings related to its validity and reliability analyses. This scale aims to measure the effects of higher religious education received from faculty of theology and faculty of Islamic studies on the religious-spiritual states of students. Faculties of Theology and Islamic Studies are the main institutions of higher religious education in our country, with roots dating back to the late Ottoman period. These faculties were established to ensure that religious issues are analysed based on sound and scientific foundations, and to train clergy with high professional competence and intellectual depth. Accordingly, one of the main visions and missions of these faculties is to educate individuals who are guided by religious and spiritual values. However, there is no study in the literature reporting the development of a valid and reliable measurement tool to determine the extent to which these faculties in Turkiye have achieved the stated objectives. This scale study, which started with a 74-item form, emerged as a result of a 1-year study. In the study, two pre-tests and then two main applications were carried out. The first main application, which was conducted on a group of 481 participants comprising third and fourth grade students as well as postgraduate students continuing their education at Istanbul University Faculty of Theology, Necmettin Erbakan University Faculty of Theology and Karamanoğlu Mehmetbey University Faculty of Islamic Studies was subjected to factor analysis. This analysis yielded 37-item 6-dimensional scale structure. Of these 37 items, 11 items constitute the religious effort sub-factor, 6 items constitute the essentials of faith sub-factor, 6 items constitute the voluntary worship sub-factor, 5 items constitute the avoidance of prohibitions sub-factor, 6 items constitute the internalisation sub-factor and 3 items constitute the religious knowledge sub-factor. As a result of the confirmatory factor analysis performed on 372 students from the same population to determine the validity of the scale, X2/df=2.59, RMSEA=0.063, NFI=0.90, CFI=0.93, RFI=0.89, GFI=0.82 and AGFI=0.79 fit scores were obtained. The reliability coefficients of the scale (Cronbach’s Alpha) was .978 for the whole scale. In the scale prepared on a 7-point Likert-type rating system, there are no reversed items. The lowest score to be obtained from the scale is 37 and the highest score is 259. As the score increases, it is understood that the religious education positively affects the religious-spiritual states of the person. With the permission of the Ethics Committee of Social and Human Sciences Research at Istanbul University, the study was conducted online in order to reach the participants easily. Findings obtained from two pilot studies and two main administrations conducted throughout the process provide strong evidence that the DEMDE is a psychometrically sound instrument with high reliability and validity.