Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightXIX. yüzyılın ikinci yarısı XX. yüzyılın başlarında Müslüman gayr-i müslim Osmanlı evleri başta olmak üzere zamanla farklı sektörleri de içine almaya çalışan hizmetçi temini hususundaki tüm bu girişimler Cumhuriyet dönemine giden süreçte iş ve işçi bulma kuruluşlarına tarihsel temel teşkil etmektedir. “İmparatorluğun en uzun yüzyılı” olarak adlandırılan bu dönemde söz konusu kurumun kuruluşu ve dönüşümü kronolojik bir yaklaşımla incelenmiş, böylece literatürdeki önemli bir boşluğun doldurulması hedeflenmiştir.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Çalışma, 1869-1913 yılları arasında Osmanlı Devleti’nde hizmet sektörünün kurumsallaşma çabalarını Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı arşiv belgeleri üzerinden analiz etmeye çalışmıştır. Bu dönemde hizmet sektöründe yaşanan sıkıntılar sebebiyle özel imtiyazlı veya devlet destekli farklı dönemlerde teşebbüsler gerçekleşmiştir. 1869’da Ohannes Abdullah Bey’in devlet destekli özel imtiyazlı girişimiyle başlayan süreç, 1884’ten 1887’ye Şehremaneti’nden Şûrâ-yı Devlet’e sunulan dört nizamnameyle devam etmiştir. İlk düzenlemeler geleneksel esnaf kethüdalığı ve erkek hizmetçilerle sınırlıyken, sonraki nizamnameler uluslararası örneklerden yararlanarak hane dışı sektörleri, kadın çalışanları ve yabancı hizmetkârları da kapsayan modern bir sosyal denetim modeli hedeflemiştir. 1888’deki son resmî nizamnameyle klasik esnaf kethüdalığına benzer bir kuruluş oluşturulurken; bazı maddelerin esnek bırakılmasından dolayı hizmetçi temininde dellâllerle yetki mücadelesine girişilmesine, kayıtdışılığın artmasına ve kadınların mağduriyetlerinin devam etmesine sebep olmuştur. Edirne’de ilk taşra bağlantısı olan kurumun, 1911’de emniyet biriminin ağırlığıyla Dersaadet’te özel teşebbüs şeklinde kurulduğu görülmektedir. XIX. yüzyılın ikinci yarısı XX. yüzyılın başlarında Müslüman gayr-i müslim Osmanlı evleri başta olmak üzere zamanla farklı sektörleri de içine almaya çalışan hizmetçi temini hususundaki tüm bu girişimler Cumhuriyet dönemine giden süreçte iş ve işçi bulma kuruluşlarına tarihsel temel teşkil etmektedir. “İmparatorluğun en uzun yüzyılı” olarak adlandırılan bu dönemde söz konusu kurumun kuruluşu ve dönüşümü kronolojik bir yaklaşımla incelenmiş, böylece literatürdeki önemli bir boşluğun doldurulması hedeflenmiştir.
Abstract
This study seeks to analyze efforts to institutionalize the service sector in the Ottoman Empire between 1869 and 1913, based on Ottoman archival documents held by the Presidency of the State Archives of the Republic of Turkey. Due to the difficulties experienced in the service sector during this period, various initiatives—some with special privileges and others with government support—were undertaken at different times. The process, which began in 1869 with Ohannes Abdullah Bey’s state-backed, privately chartered initiative, continued from 1884 to 1887 with four regulations submitted by the City Council to the Council of State. While the initial regulations were limited to traditional guild leadership and male servants, subsequent regulations drew on international examples to aim for a modern model of social oversight that also encompassed the non-domestic sector, female workers, and foreign servants. While the final official regulation of 1888 established an organization similar to the traditional guild leadership; Because certain provisions were left open to interpretation, this has led to a power struggle with brokers over the provision of domestic workers, an increase in the informal economy, and the continued victimization of women. It appears that the institution, which served as the first provincial branch in Edirne, was established in 1911 in Istanbul as a private enterprise, with the police department playing a major role. All these initiatives regarding the recruitment of domestic workers—which, beginning in the second half of the nineteenth century and continuing into the early twentieth century, focused primarily on Muslim and non-Muslim Ottoman households but gradually expanded to include other sectors—form the historical foundation for employment and labor placement agencies in the period leading up to the Republican era. “The Empire’s Longest Century” In this period, referred to as, the establishment and transformation of the institution in question were examined using a chronological approach, with the aim of filling a significant gap in the literature.