KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Uluslararası Sosyal ve Eğitim Bilimleri Dergisi / 2026 / Sayı: 25

2005, 2018 ve 2024 İlkokul Fen Bilimleri Öğretim Programlarının Program Değerlendirmenin Temel Ögeleri Doğrultusunda Karşılaştırılması

Comparison of the 2005, 2018, and 2024 Elementary School Science Curriculum Programs in Line with the Basic Elements of Program Evaluation

İbrahim Bozan(Antalya Bilim ve Sanat Merkezi)0000-0002-7666-6664
Sayfa
27–48
Yayın Tarihi
2026-06-15
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Araştırma sonucunda 2005 öğretim programındaki kazanım sayısının 2018 programında çok büyük oranda azaldığı ve 2024 programında da bu düşüşün devam ettiği tespit edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Araştırma 2005, 2018 ve 2024 ilkokul fen bilimleri dersi öğretim programlarının hedef, içerik, öğrenme-öğretme süreçleri ve ölçme-değerlendirme öğeleri açısından karşılaştırılmasını amaçlamaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Araştırma soruları doğrultusunda elde edilen veriler; hedef, içerik, öğrenme-öğretme süreci ve ölçme-değerlendirme temaları altında sunulmuştur.
💡
Sonuç & Katkı:Araştırma sonucunda 2005 öğretim programındaki kazanım sayısının 2018 programında çok büyük oranda azaldığı ve 2024 programında da bu düşüşün devam ettiği tespit edilmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:2005 Verileri
⚙️Değişkenler:Fen Bilimleri Öğretim Programı · 2005 Öğretim Programı · 2018 Öğretim Programı

Özet

Araştırma 2005, 2018 ve 2024 ilkokul fen bilimleri dersi öğretim programlarının hedef, içerik, öğrenme-öğretme süreçleri ve ölçme-değerlendirme öğeleri açısından karşılaştırılmasını amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda öğretim programları dört temel öğe doğrultusunda incelenerek karşılaştırılmıştır. Nitel bir çalışma olan bu araştırmada veri toplama yöntemlerinden doküman incelemesi kullanılmıştır. Araştırma soruları doğrultusunda elde edilen veriler; hedef, içerik, öğrenme-öğretme süreci ve ölçme-değerlendirme temaları altında sunulmuştur. Araştırma sonucunda 2005 öğretim programındaki kazanım sayısının 2018 programında çok büyük oranda azaldığı ve 2024 programında da bu düşüşün devam ettiği tespit edilmiştir. Araştırmaya göre, 2005 ve 2018 öğretim programlarındaki fen okuryazarlığı anlayışlarının birbirine paralellik gösterdiği ifade edilebilir. 2024 programında ise bu kavram yer almamakla birlikte, öğrencilerin problem çözme ve bilinçli karar vermede bütüncül bakış açısıyla okuryazarlık becerilerini kullanmaları amaçlanmıştır. 2005 öğretim programındaki yaratıcılık kavramı yerine 2018 programında yenilikçilik becerisi verilmiştir. 2024 programında yenilikçilik yer almazken, tekrar yaratıcılık becerisine dönüş yapılmıştır. 2005 öğretim programında tüm kazanımlarda yapılabilecek farklı etkinlikler ve bunlara ilişkin yönergeler vardır. 2018 ve 2024 öğretim programlarına ise etkinlikler konulmamıştır. Kazanımlardan bazılarına ilişkin yönergeler yer alırken, bazılarında ise yönergeler yoktur. Ölçme ve değerlendirme boyutu ile 2005 öğretim programının 2018 ve 2024 öğretim programlarına göre daha zengin ve öğretmenler için daha açıklayıcı bir içeriğe sahip olduğu söylenebilir.

Abstract

The research aims to compare the 2005, 2018, and 2024 elementary school science curriculum in terms of objectives, content, learning-teaching processes, and measurement-evaluation elements. To this end, the curricula were examined and compared based on four fundamental elements. As this is a qualitative study, document analysis was used as a data collection method. The data obtained in line with the research questions were presented under the themes of objectives, content, learning-teaching process, and measurement-evaluation. The research found that the number of learning outcomes in the 2005 curriculum decreased significantly in the 2018 curriculum and continued to decline in the 2024 curriculum. According to the research, the understanding of science literacy in the 2005 and 2018 curricula is parallel. Although this concept is not included in the 2024 curriculum, it aims to help students use their literacy skills with a holistic perspective in problem-solving and conscious decision-making. Instead of the concept of creativity in the 2005 curriculum, the 2018 curriculum included the skill of innovation. While innovation is not included in the 2024 curriculum, there has been a return to creativity. The 2005 curriculum includes various activities that can be carried out across all learning outcomes, along with guidelines for these activities. The 2018 and 2024 curricula do not include activities. While guidelines are provided for some learning outcomes, none are provided for others. In terms of measurement and evaluation, the 2005 curriculum is richer and more explanatory for teachers than the 2018 and 2024 curricula.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Bozan, İ. (2026). 2005, 2018 ve 2024 İlkokul Fen Bilimleri Öğretim Programlarının Program Değerlendirmenin Temel Ögeleri Doğrultusunda Karşılaştırılması. Uluslararası Sosyal ve Eğitim Bilimleri Dergisi, Sayı: 25, 27–48. https://doi.org/10.20860/ijoses.1812119

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (53)

  1. Achieve. (2010). International science standards benchmarking study. https://www.nextgenscience.org/resources/international-science-standards-benchmarking-study
  2. Akınoğlu, O. (2005). Türkiye’de uygulanan ve değişen eğitim programlarinin psikolojik temelleri. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 22(22), 31-45.
  3. Arı, G. (2016). Türkçe dersi (1-8. sınıflar) öğretim programı sözlü iletişim öğrenme alanındaki kazanımlara eleştirel bir bakış. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 6(2), 235-253.
  4. Aydın, S. (2013). Eğitim reformlarında neoliberal eğilimler: Türkiye örneği. Eğitim Bilimleri Dergisi, 37, 1-15.
  5. Babadoğan, C. (1996). Modern öğretim stratejilerinin öğretim-öğrenim süreçlerine yansıması. Yayımlanmamış Doktora Tezi. Ankara Üniversitesi, Ankara.
  6. Bahar, M., Yener, D., Yılmaz, M., Emen, H., & Gürer, F. (2018). 2018 Fen bilimleri öğretim programı kazanımlarındakı değişimler ve fen teknoloji matematik mühendislik (STEM) entegrasyonu. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(2), 702-735.
  7. Bilir, U. (2025). Türkiye'de 2018 ve 2024 yılları Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programlarının temel ögeler açısından karşılaştırılması. Millî Eğitim Dergisi, 54(246), 793-836. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1532604
  8. Bağdatlı, A. (2005). Değişen ilkögretim programlarındaki 4. sınıf fen ve teknoloji dersinin taslak öğretim programının, öğrenci başarısına etkisi ve sınıf öğretmenlerinin programa ilişkin görüşlerinin değerlendirilmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Mustafa Kemal Üniversitesi, Hatay.
  9. Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27-40. DOI 10.3316/QRJ0902027.
  10. Caswell, H. L., & Campbell, D. S. (1937). Reading in curriculum development. AJN The American Journal of Nursing, 37(10), 1183.
  11. Carey, S. (2000). Science education as conceptual change. Journal of Applied Developmental Psychology, 21(1), 13-19.
  12. Chiappetta, E. L. & Adams, A. D. (2004). Inquiry-based instruction. The Science Teacher, 71(2), 46-50.
  13. Değirmenci, U. (2007). İlköğretim 4., 5., 6. sınıflar fen ve teknoloji dersi yeni öğretim programının uygulanması ile ilgili öğretmen görüşleri. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Gazi Üniversitesi, Ankara.
  14. Demirel, Ö. (2012). Eğitimde program geliştirme (18. Baskı). Pegem Akademi Yayıncılık.
  15. Demirel, Ö. (2013) Eğitimde program geliştirme kuramdan uygulamaya. Pegem Akademi Yayıncılık. Department for Education, UK. (2023). National curriculum in England: Science programmes of study. https://www.gov.uk/government/publications/national-curriculum-in-england-science-programmes-of-study
  16. Erden, M. (1998). Eğitimde program değerlendirme (3. Baskı). Anı Yayıncılık.
  17. Ertürk, S. (1984). Eğitimde program geliştirme. Hacettepe Üniversitesi Basımevi.
  18. Eskicumalı, A., Demirtaş, Z., Gür Erdoğan, D. & Arslan, S. (2014). Fen ve teknoloji dersi öğretim programları ile yenilenen fen bilimleri dersi öğretim programlarının karşılaştırılması. International Journal of Human Sciences, 11(1), 1077-1094.
  19. Finnish National Agency for Education. (2016). National core curriculum for basic education 2014.
  20. https://www.oph.fi/en/education-and-qualifications/national-core-curriculum-primary-and-lower-secondary-basic-education
  21. Girgin, Y. (2011). Cumhuriyet dönemi (1929-1930, 1949, 1981) ortaokul Türkçe öğretimi programlarının içerik, genel ve özel amaçlarıyla karşılaştırmalı gelişim düzeyi. Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 2(1), 11-26. http://dergi.adu.edu.tr/egitimbilimleri/
  22. Güven, Ç. (2014). 6, 7, 8. sınıflar fen ve teknoloji dersi öğretim programı'ndaki soruların yenilenmiş bloom taksonomisi'ne göre incelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Ahi Evran Üniversitesi, Kırşehir.
  23. Karatay, R., Timur, S. ve Timur, B. (2013). 2005 ve 2013 yılı fen dersi öğretim programlarının karşılaştırılması. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6(15), 233-264.
  24. Kartal, Ş., ve Öztürk, A. (2023). Cumhuriyet dönemi ilkokul fen bilimleri dersi öğretim programlarının program ögeleri açısından incelenmesi. Millî Eğitim Dergisi, 52(239), 1707-1750. DOI: 10.37669/milliegitim.1135407
  25. Küçükahmet, L. (2009). Öğretim ilke ve yöntemleri (23. Baskı). Nobel Akademik Yayıncılık.
  26. Lavonen, J. (2021). How the Finnish compulsory school science curriculum emphasises scientific literacy. Eesti Haridusteaduste Ajakiri. Estonian Journal of Education, 9(2), 26–46. https://doi.org/10.12697/eha.2021.9.2.02b
  27. MEB (2005). İlköğretim fen ve teknoloji dersi öğretim programı ve kılavuzu. Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı, Devlet Kitapları Müdürlüğü Basım Evi.
  28. MEB (2018). Fen bilimleri dersi öğretim programı ve kılavuzu. Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı, Devlet Kitapları Müdürlüğü Basım Evi.
  29. MEB. (2024a). Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı (Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli). Milli Eğitim Bakanlığı, Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı, Devlet Kitapları Müdürlüğü Basım Evi.
  30. MEB. (2024b). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Öğretim Programlarının Temel Yaklaşımı. https://tymm.meb.gov.tr/ Merriam, S. B. (2013). Qualitative research. A guide to design and implementation. San Francisco: Jossey-Bass.
  31. Miles, M. B., & Hubermann, M. A. (1994). Qualitative analysis: An expand source book. (2nd. ed.) Sage Publications.
  32. Milic, S., & Simeunovic, V. (2021). Еxploring e-learning critical success factors in digitally underdeveloped countries during the first wave of the COVID-19. Interactive Learning Environments, 1-13. https://doi.org/10.1080/10494820.2021.1990965
  33. NGSS Lead States. (2013). Next Generation Science Standards: For states, by states. The National Academies Press. https://doi.org/10.17226/18290
  34. Nilsen, S. (2017). Special education and general education–coordinated or separated? A study of curriculum planning for pupils with special educational needs. International Journal of Inclusive Education, 21(2), 205-217. https://doi.org/10.1080/13603116.2016.1193564
  35. OECD. (2018). The future of education and skills 2030 – OECD Learning Compass 2030.
  36. Öksüz, C. (2015). İlkokul matematik programını değerlendirme ölçeği. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 37, 21- 36.
  37. Öncül, R. (2000). Eğitim ve eğitim bilimleri sözlüğü. Milli Eğitim Bakanlığı Yayınevi.
  38. Özel, H., Helvacı, S. C., & Aydın, A. (2025). Türkiye yüzyılı maarif modeli ortaokul fen bilimleri dersi öğretim programı öğrenme çıktılarının yenilenmiş bloom taksonomisine göre incelenmesi. Milli Eğitim Dergisi, 54(1), 625-660.
  39. Partnership for 21st Century Learning. (2019). P21 framework definitions. Battelle for Kids. http://www.battelleforkids.org/networks/p21/frameworks-resources
  40. Patton, M, Q. (2015). Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri (Çev. M.Bütün, S. B. Demir). Pegem Akademi Yayıncılık.
  41. Perkins D.N. (1999). The many faces of constructivism. Educational Leadership, 57(2), 354–371.
  42. Shepherd, G. D., & Ragan, W. B. (1982). Modern elementary curriculum (6th ed). Rinchart and Winston, Holt.
  43. Snellman, K., Silva, J. M., Frederick, C. B., & Putnam, R. D. (2015). The engagement gap: Social mobility and extracurricular participation among American youth. The Annals of the American Academy of Political and Social Science, 657(1), 194–207. https://doi.org/10.1177/0002716214548398
  44. Sönmez, V. ve Alacapınar, F. G. (2015). Örnekleriyle eğitimde program değerlendirme. Anı Yayıncılık.
  45. Şahin, İ. (2015). 2005 programı ve neoliberal bağlam. Eğitim Bilimleri Dergisi, 40, 123-140.
  46. Tay, B. (2017). 2005 Sosyal bilgiler dersi öğretim programı ile 2017 sosyal bilgiler dersi taslak öğretim programının karşılaştırması. International Journal Of Eurasia Social Sciences, 8(27), 461-487.
  47. Tay, B. ve Baş, M. (2015). 2009 ve 2015 yılı hayat bilgisi dersi öğretim programlarının karşılaştırılması. Bayburt Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 10(2), 341-374.
  48. Toma, R. B., & Meneses Villagrá, J. Á. (2019). Validation of the single-items spanish-school science attitude survey (s-ssas) for elementary education. PLoS ONE, 14(1), 1-18. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0209027
  49. Torun, B., & Karamustafaoğlu, O. (2025). 2024 Türkiye yüzyılı maarif modeli ile 2018 fen bilimleri dersi öğretim programlarının temel öğeler bakımından karşılaştırılması. Trakya Eğitim Dergisi, 15(Özel Sayı), 346-388.
  50. Varış, F. (1996). Eğitimde program geliştirme, teori ve teknikler. Alkım Yayıncılık.
  51. Yalçın, N., Bilican, S., Kezer, F., & Yalçın, Ö. (2009, Mayıs 1-3). Hacettepe üniversitesindeki makalelerin niteliği: içerik analizi. I. Uluslararası Türkiye Eğitim Araştırmaları Kongresi, Çanakkale.
  52. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (10. Baskı). Seçkin Yayıncılık.
  53. Arı, G. (2016). Türkçe dersi (1-8. sınıflar) öğretim programı sözlü iletişim öğrenme alanındaki kazanımlara eleştirel bir bakış. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 6(2), 235-253.