Dergiler / Uluslararası Dil Edebiyat ve Kültür Araştırmaları Dergisi / 2026 / Cilt: 9 Sayı: 2

EBU’L-KASIM EŞ-ŞÂBBÎ’NİN İRÂDETU’L-HAYÂT ŞİİRİNDE MİLLÎ MÜCADELE SÖYLEMİNİN EDİMBİLİMSEL DEĞERLENDİRİLMESİ

PRAGMATIC EVALUATION OF THE DISCOURSE OF NATIONAL STRUGGLE IN ABŪ AL-QĀSIM AL-SHĀBBĪ'S IRĀDAT AL-ḤAYĀT POEM

Ebrar Ayyıldız(ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-4691-4601
Ahmet Erkam Selvi(GAZİ ÜNİVERSİTESİ, GAZİ EĞİTİM FAKÜLTESİ)0000-0002-0081-0666
Sayfa
600–618
Yayın Tarihi
2026-06-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular, eş-Şâbbî’nin dil kullanımının estetik bir anlatımın ötesine geçerek özgürlük bilincini güçlendiren güçlü bir söylem oluşturduğunu göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, Ebu’l-Kâsım eş-Şâbbî’nin “İrâdetu’l-Hayât” adlı şiirini edimbilimsel bir bakış açısıyla inceleyerek millî mücadele, özgürlük ve direniş temalarının dilsel araçlarla nasıl yapılandırıldığını ortaya koymayı amaçlamaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Edimbilim, dilin yalnızca anlam ileten bir araç olmadığını; aynı zamanda sosyal bağlamda eylem üreten ve toplumsal etkiler doğuran bir güç olduğunu vurgular.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular, eş-Şâbbî’nin dil kullanımının estetik bir anlatımın ötesine geçerek özgürlük bilincini güçlendiren güçlü bir söylem oluşturduğunu göstermektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Ebu’l-Kasım eş-Şâbbî · İrâdetu’l-Hayât · Edimbilim

Özet

Bu çalışma, Ebu’l-Kâsım eş-Şâbbî’nin “İrâdetu’l-Hayât” adlı şiirini edimbilimsel bir bakış açısıyla inceleyerek millî mücadele, özgürlük ve direniş temalarının dilsel araçlarla nasıl yapılandırıldığını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Edimbilim, dilin yalnızca anlam ileten bir araç olmadığını; aynı zamanda sosyal bağlamda eylem üreten ve toplumsal etkiler doğuran bir güç olduğunu vurgular. Bu doğrultuda şiirde yer alan kelime ve ifadeler, sözlük anlamlarının ötesinde bağlam içindeki işlevleri, okuyucu üzerindeki etkileri ve oluşturduğu çağrışımlar bakımından analiz edilmiştir. Çalışmada edimbilimsel analiz yöntemi kullanılarak şiirdeki dilsel unsurların toplumsal farkındalık oluşturma, halkı bilinçlendirme ve direnişe çağırma işlevleri ayrıntılı biçimde incelenmiştir. Çalışmada şiir, Arapça metnin Türkçeye çevrilmesi ve kelimelerin bağlam içindeki anlamlarının çözümlenmesi yoluyla, edimbilimsel olarak bağlam analizi ve çıkarımsal anlamlandırma çerçevesinde incelenmiştir. Bulgular, eş-Şâbbî’nin dil kullanımının estetik bir anlatımın ötesine geçerek özgürlük bilincini güçlendiren güçlü bir söylem oluşturduğunu göstermektedir. Bu yönüyle “İrâdetu’l-Hayât”, Tunus halkının sömürge karşıtı mücadelesinin sembolü hâline gelmiş ve Arap dünyasında bağımsızlık düşüncesinin önemli simgelerinden biri olmuştur. Sonuç olarak çalışma, dilin toplumsal dönüşüm ve direniş bilincinin oluşumundaki etkisini vurgulamaktadır.

Abstract

Bu çalışma, Ebu’l-Kâsım eş-Şâbbî’nin “İrâdetu’l-Hayât” adlı şiirini edimbilimsel bir bakış açısıyla inceleyerek millî mücadele, özgürlük ve direniş temalarının dilsel araçlarla nasıl yapılandırıldığını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Edimbilim, dilin yalnızca anlam ileten bir araç olmadığını; aynı zamanda sosyal bağlamda eylem üreten ve toplumsal etkiler doğuran bir güç olduğunu vurgular. Bu doğrultuda şiirde yer alan kelime ve ifadeler, sözlük anlamlarının ötesinde bağlam içindeki işlevleri, okuyucu üzerindeki etkileri ve oluşturduğu çağrışımlar bakımından analiz edilmiştir. Çalışmada edimbilimsel analiz yöntemi kullanılarak şiirdeki dilsel unsurların toplumsal farkındalık oluşturma, halkı bilinçlendirme ve direnişe çağırma işlevleri ayrıntılı biçimde incelenmiştir. Çalışmada şiir, Arapça metnin Türkçeye çevrilmesi ve kelimelerin bağlam içindeki anlamlarının çözümlenmesi yoluyla, edimbilimsel olarak bağlam analizi ve çıkarımsal anlamlandırma çerçevesinde incelenmiştir. Bulgular, eş-Şâbbî’nin dil kullanımının estetik bir anlatımın ötesine geçerek özgürlük bilincini güçlendiren güçlü bir söylem oluşturduğunu göstermektedir. Bu yönüyle “İrâdetu’l-Hayât”, Tunus halkının sömürge karşıtı mücadelesinin sembolü hâline gelmiş ve Arap dünyasında bağımsızlık düşüncesinin önemli simgelerinden biri olmuştur. Sonuç olarak çalışma, dilin toplumsal dönüşüm ve direniş bilincinin oluşumundaki etkisini vurgulamaktadır.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Ayyıldız, E., Selvi, A. E. (2026). EBU’L-KASIM EŞ-ŞÂBBÎ’NİN İRÂDETU’L-HAYÂT ŞİİRİNDE MİLLÎ MÜCADELE SÖYLEMİNİN EDİMBİLİMSEL DEĞERLENDİRİLMESİ. Uluslararası Dil Edebiyat ve Kültür Araştırmaları Dergisi, Cilt: 9 Sayı: 2, 600–618. https://doi.org/10.37999/udekad.1903899

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (24)

  1. Alalı, A. (2025). El-Bârûdî: Gelenek ve Yenilik Arasında: Şiirinde Üslup, Yapı ve İslami Özelliklerin Analitik İncelemesi. İlahiyat, 15, 281-315. https://doi.org/10.62188/ilahiyat.1806257
  2. Arslan, A. (2017). Klasik’ten Modern’e Arap Edebiyatında Değişmeyen Tema: Fani Dünya. Social Sciences Studies Journal, 3(11), 1796–1804.
  3. Avcı, G. (2021). Göstergebilimsel Bir Analiz: Ebü’l Kâsım Eş-Şâbbî’nin “Çoban Türküleri” Şiiri. Mîzânü’l-Hak: İslami İlimler Dergisi, 13, 433–458. https://izlik.org/JA44TH97FS
  4. Ayyıldız, E. (2021). Ahmet Şevki’nin Mısır İstiklalinin Müdafaası İçin Sömürge Yöneticisine Hitaben Nazmettiği Lâmiyye’sinin Tahlili. A. H. Can & İ. Doğru (Ed.), Arap Edebiyatında Vatan Ve Bağımsızlık Mücadelesi, 1–26. Ankara: Nobel Bilimsel Eserler.
  5. Buharî, Fatıma. Z. (2016). El-Bu‘du’l-Vatanî Fi’ş-Şi‘ri Ebu’l-Kâsım Eş-Şâbbî (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Muhammed Boudiaf Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  6. Burbaş, N. (2017). El-İltizâmu Fi’ş-Şi‘ri’s-Sevrî: Ebu’l-Kâsım Eş-Şâbbî Enmûzecen (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Muhammed Boudiaf Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  7. El-Meseddî, A. (1993). Kırâ’at Me‘a Eş-Şâbbî ve El-Mutenebbî ve El-Câhiz ve İbni Haldûn. Kuveyt: Dâr Suâd Subah.
  8. Ferruh, Ö. (1954). Şâ‘irân Mu‘âsirân İbrâhîm Tûkân ve Ebu’l-Kâsım Eş-Şâbbî. Beyrut: El-Mektebetu’l-‘İlmiyye.
  9. Hasen, A. (2009). Er-Rûmensiyye fi’ş-Şi’iri’l-Arabiyyi’l-Muâsır. Kahire: Mektebetu’l Âdâb.
  10. Kansu-Yetkiner, N. (2009). Çeviribilim Edimbilim İlişkisi Üzerine. İzmir: İzmir Ekonomi Üniversitesi Yayınları.
  11. Kavas, A. (2012). Tunus. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 41, 388–393. İstanbul: TDV Yayınları.
  12. Kerrû, E. K. M. (1954). Eş-Şâbbî: Hayâtuhû ve Şi‘ruhû. Beyrut: El-Mektebetu’l-İlmiyye.
  13. Köroğlu, R. (2019). Ebu’l-Kâsım Eş-Şâbbî: Hayatı ve Şiirleri (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Harran Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  14. Lekahl, E. (2016). El-Eb‘âdu’l-İbdâ‘Iyye Fî Şi‘ri Ebu’l-Kâsım Eş-Şâbbî: Dîvân El-Eğânî Enmûzecen (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Muhammed Boudiaf Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  15. Lukâyîşî, A. (1980). Mezâhiru’l-İbdâi’l-Fennî Fî Şi’ri Ebi’l-Kâsım Eş-Şâbbî (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Konstantiniye Üniversitesi Edebiyat Enstitüsü.
  16. Mehmetali, B., & Gökgöz, T. (2020). Ebu’l-Kâsım Eş-Şâbbî’nin Şiirlerinde Halk. Kilis 7 Aralık Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 7(2), 1065–1087. https://doi.org/10.46353/K7auifd.757125
  17. Parıldı, M. (2011). İşgal Dönemi Tunus Şiirinde Avangard Bir Romantik: Ebu’l-Kâsım Eş-Şâbbî. Avrasya Etütleri, 40(2), 325–354. https://izlik.org/JA86NS97AD
  18. Sağlam, H. (2026). Sapmalar ışığında Turgut Uyar şiiri. Uluslararası Dil Edebiyat ve Kültür Araştırmaları Dergisi (UDEKAD), 9(1), 240–260. https://doi.org/10.37999/udekad.1865186
  19. Şeybani, F., & Türkî, S. (2020). El-Ene ve’l-Âharu Fi’ş-Şi‘ri Ebu’l-Kâsım Eş-Şâbbî (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Muhammed Boudiaf Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  20. Tırâd, M. (1994). Dîvânu Ebi’l-Kâsım Eş-Şâbbî ve Resâ’iluhu. Beyrut: Dâru’l-Kitâbi’l-Arabî.
  21. Türk, O. (2023). Mehmet Akif Ersoy’un Şiirlerinde Millî Değerleri İçeren Söz Varlığının Edimbilim Açısından Değerlendirilmesi. İnönü Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 12(2), 307–326. https://doi.org/10.54282/inijoss.1359260
  22. Yazıcı, H. (2002). Tunus’ta Modern Arap Edebiyatı ve Ebu’l-Kâsım Eş-Şâbbî. Nüsha Dergisi, 5, 51–69.
  23. Yener, A., & Müezzin, Ahmet D. (2024). Ebu’l-Kâsım Eş-Şâbbî’nin “Ey Gece” Adlı Şiiri Üzerine Eleştirel ve Edebî Bir İnceleme. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 56, 155–184. https://doi.org/10.17120/omuifd.1437318
  24. Yılmaz, E. (2020). Edim Bilimine Giriş: Kavram–Kuram–Uygulama. Ankara: Pegem Akademi. https://izlik.org/JA98ND62BR