Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightCadı, Gürpınar’ın pozitivist eğilimleriyle düşünüldüğünde fantastik alanı eleştirel ve ironik bir şekilde kullanan özgün bir metindir; çalışmanın amacı, eserin bu yönlerini ortaya koymaktır.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Türk edebiyatının popüler yazarlarından Hüseyin Rahmi Gürpınar, başta roman türünde olmak üzere pek çok türde eser vermiştir. Gürpınar’ın önemli yönlerinden biri sanat ve edebiyat aracılığıyla halkı, özellikle cahil kadınları eğitme arzusudur. Romanlarında Fransız natüralizminin ve pozitivist bilimlerin etkisiyle materyalist dünya görüşünü savunur; batıl inançların zararlarına, bu inançların toplumu yozlaştırdığına değinir. Halka ulaşabilmek için mahallî dili kullanan yazar, fantastiği ve olağanüstüyü de okurun dikkatini çekebilmek adına aracı hâline getirir. Gürpınar’ın döneminde ruhçuluk ve spiritüalizm faaliyetleri yaygınlaşmış, bazı coğrafyalarda bu faaliyetler popüler hâle gelmiştir. İstanbul’da özellikle yabancılarla görüşen Türkler arasında da ruhçuluk akımı yaygınlaşır. Gürpınar, ruhçuların tezlerini çürütebilmek için bir dizi roman yazar. Cadı da bu romanlardandır. Eserde hayalet, hortlak, cadı gibi kavramlara ve ruh çağırma seansına yer verilmektedir. Roman, halkçı olan ve Türk geleneklerini başarıyla yansıtan yazarın fantastik bakış açısını sunar. Romanda “cadılık” ve “ruh çağırma” kavramları yalnızca doğaüstü ve fantastik açıdan değil, anlam üretme çerçeveleri ve anlam içindeki işlevleri bakımından da ele alınmıştır. Çalışmada, cadı figürünün romanda nasıl kurulduğu; ruh çağırma ve spiritüalist seans sahnelerinin anlatısal gerilim üretmedeki rolü ile metnin yapısına katkısı tartışılmıştır. Yazarın inanç-inançsızlık arasındaki kararsız tutumu sorgulanmıştır. Cadı, Gürpınar’ın pozitivist eğilimleriyle düşünüldüğünde fantastik alanı eleştirel ve ironik bir şekilde kullanan özgün bir metindir; çalışmanın amacı, eserin bu yönlerini ortaya koymaktır.
Abstract
One of the popular writer of Turkish literature, Hüseyin Rahmi Gürpınar produced numerous works, primarily in the novel genre. A significant aspect of Gürpınar’s work is his desire to educate the public, especially uneducated women, through art and literature. Influenced by French naturalism and positivist sciences, he advocates a materialistic worldview, drawing attention to how superstitions degenerate society. Skillfully using local language to reach the masses, the author utilizes fantasy and the supernatural as a means to capture the reader’s attention. During Gürpınar’s lifetime, as spiritualism became widespread globally and in Istanbul, he wrote a series of novels to refute spiritualist theses; Cadı (The Witch) is one of these works. The novel features ghosts, specters, and seances, presenting the author’s populist and fantastic perspective. “Witchcraft” and “spirit summoning” are examined in terms of their meaning-producing frameworks and narrative functions. This study discusses the construction of the witch figure and how spiritualist scenes contribute to narrative tension. Furthermore, the author’s indecisive stance between belief and disbelief is questioned. Even alongside Gürpınar’s positivist tendencies, Cadı remains an original text that employs the fantastical realm critically and ironically.