Dergiler / Türk Tarihi Araştırmaları Dergisi / 2026 / Cilt: 4 Sayı: 1

Moğolların Unutulan Tarihine Mirza Haydar Duğlat’tan Bir Katkı: Tarih-i Reşidî

Sayfa
296–322
Yayın Tarihi
2019-06-26
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulunduğu coğrafyanın kaos döneminde tarih yazımının neredeyse durduğu bir zamanda yaşanan olayları kaydeden Mirza Haydar’ın hem kendi dönemine, hem de İslamiyete geçişten itibaren atalarının çağına ışık tuttuğu sonucuna varılmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Normal 0 21 false false false TR JA X-NONE /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:"Normal Tablo"; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin:0cm; mso-para-margin-bottom:.0001pt; mso-pagination:widow-orphan; font-size:12.0pt; font-family:"Cambria",serif; mso-ascii-font-family:Cambria; mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-hansi-font-family:Cambria; mso-hansi-theme-font:minor-latin; mso-fareast-language:EN-US;} Haydar Duğlat, 1499-1551 yılları arasında yaşamış bir Moğol mirzasıdır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Yazar bu bölümü, 1541-42'de birinci bölümün oluşturulmasına hazırlanmak amacıyla yazmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Bulunduğu coğrafyanın kaos döneminde tarih yazımının neredeyse durduğu bir zamanda yaşanan olayları kaydeden Mirza Haydar’ın hem kendi dönemine, hem de İslamiyete geçişten itibaren atalarının çağına ışık tuttuğu sonucuna varılmıştır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Mirza Haydar Duğlat · Tarih-i Reşidi · Orta Asya

Özet

Normal 0 21 false false false TR JA X-NONE /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:"Normal Tablo"; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin:0cm; mso-para-margin-bottom:.0001pt; mso-pagination:widow-orphan; font-size:12.0pt; font-family:"Cambria",serif; mso-ascii-font-family:Cambria; mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-hansi-font-family:Cambria; mso-hansi-theme-font:minor-latin; mso-fareast-language:EN-US;} Haydar Duğlat, 1499-1551 yılları arasında yaşamış bir Moğol mirzasıdır. Babürlüler ve Sultan Said Han’a uzun yıllar hizmet veren Mirza Haydar Duğlat, Moğol hanlarının tarihlerinin unutulmaması amacıyla Tarih-i Reşidî adlı eserini yazmıştır.  Farsça yazılan ve müellifi tarafından Çağatay Türkçesine çevrilen Tarih-I Reşidî, Orta Asya tarihi ve coğrafyası için önemli bir kaynaktır. Mirza Haydar'ın hayatının ve döneminin kayıtlarını içeren ikinci kısım, yazılış tarihi olarak önce gelir. Yazar bu bölümü, 1541-42'de birinci bölümün oluşturulmasına hazırlanmak amacıyla yazmıştır. Bu kısım onun doğumuyla başlar ve 2 Ağustos 1541'de yapılan bir savaşta ülkenin hakimi haline gelmesini sağlayan ikinci Keşmir istilası ile sona erer. Tarih-i Reşidi 'nin ilk kısmı ise 1544-45 yıllarında Keşmir'de yazılmıştır. Bu çalışmada; Mirza Haydar Duğlat’ın eseri incelenirken, tarihini yazarken hangi yöntemleri kullandığının, nasıl bir tarihçi olduğunun, siyasi ve ideolojik şartlarının tarihçiliğine nasıl yansıdığının üzerinde durulmuştur. Tarih-i Reşidî biçimsel olarak da incelenmiş ve yazarın dil ve anlatısı, eserinin bölümlerini nasıl oluşturduğu ve hangi bilgilere yer verdiği ortaya konulmuştur. Bulunduğu coğrafyanın kaos döneminde tarih yazımının neredeyse durduğu bir zamanda yaşanan olayları kaydeden Mirza Haydar’ın hem kendi dönemine, hem de İslamiyete geçişten itibaren atalarının çağına ışık tuttuğu sonucuna varılmıştır.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Taştekin, S. (2019). Moğolların Unutulan Tarihine Mirza Haydar Duğlat’tan Bir Katkı: Tarih-i Reşidî. Türk Tarihi Araştırmaları Dergisi, Cilt: 4 Sayı: 1, 296–322. https://ajindex.com/articles/1561074

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (5)

  1. DUĞLAT, Mirza Haydar, Tarih-i Reşidî, Geride Bıraktıklarımızın Hikayesi, İng. Çev. E. Denison Ross, Türkçe Çev. Osman Karatay, Selenge Yayınları, İstanbul 2006.
  2. GÜLBEDEN, Hümayunname, Çev: Abdürrab Yelgar-Eymen Manyas, Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara 1987.
  3. HİNZ, Walter, “Timuriler Hakkında Menba Tetkiki”, Çev. M. Altay Köymen, Belleten, C. 6, Ankara 1942, s. 85-120
  4. KURBAN, İklil, Doğu Türkistan İçin Savaş, Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara 1995.
  5. NİZAMÜTTİN Şami, Zafername, Çev: Necati Lugal, Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara 1987.