Dergiler / Türk Tarihi Araştırmaları Dergisi / 2025 / Cilt: 10 Sayı: 2

TÜRK DÜNYASI VİZYONUNUN DİPLOMATİK TEMELLERİ: DEMİREL'İN TÜRK CUMHURİYETLERİ GEZİSİ (27 NİSAN - 4 MAYIS 1992)

THE DIPLOMATIC FOUNDATIONS OF THE TURKIC WORLD VISION: DEMİREL'S TOUR OF THE TURKIC REPUBLICS (27 APRIL - 4 MAY 1992)

Selim Hüsem(MARMARA ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-8328-0276
Sayfa
101–118
Yayın Tarihi
2025-12-31
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Literatür incelendiğinde Türkiye’nin Türk Cumhuriyetleri ile ilişkilerini anlatan çalışmalarda bu ziyaretin birkaç paragraf anlatıldığı tespit edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Türkiye Cumhuriyeti Başbakanı Süleyman Demirel, SSCB’nin dağılmasının ardından Türkiye’nin tarih ve kültür bağı olan bölgeler için yeni bir politika başlatmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Burada bahsedilen politikanın en somut adımlarından birisi de 27 Nisan-3 Mayıs 1992 tarihlerinde Türk Cumhuriyetleri’ne gerçekleştirilen geziydi.
💡
Sonuç & Katkı:Literatür incelendiğinde Türkiye’nin Türk Cumhuriyetleri ile ilişkilerini anlatan çalışmalarda bu ziyaretin birkaç paragraf anlatıldığı tespit edilmiştir.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Türk Dünyası · Türkistan · Kafkasya

Özet

Türkiye Cumhuriyeti Başbakanı Süleyman Demirel, SSCB’nin dağılmasının ardından Türkiye’nin tarih ve kültür bağı olan bölgeler için yeni bir politika başlatmıştır. Bu politika ile Türkiye, Türk Cumhuriyetleri’nin demokrasi ve serbest piyasa ekonomisine geçişleri konusunda destek olmak görevini üstlenmiştir. Aynı zamanda ilgili ülkelerden sivil ve askeri öğrencilere Türkiye’de eğitim vererek ilişkilerin sürdürülebilirliğine katkıda bulunmak da hedeflenmiştir. Burada bahsedilen politikanın en somut adımlarından birisi de 27 Nisan-3 Mayıs 1992 tarihlerinde Türk Cumhuriyetleri’ne gerçekleştirilen geziydi. Başbakan Süleyman Demirel gezi boyunca ortak kültür değerlerine vurgu yapmış, Türkiye’nin amacının bölgeyi idare etmek değil gelişmesine katkı sağlamak olduğunu anlatmıştır. Bu çalışmada gezinin Türk kamuoyuna yansımaları Cumhuriyet ve Milliyet gazeteleri örneğinde incelenecektir. Literatür incelendiğinde Türkiye’nin Türk Cumhuriyetleri ile ilişkilerini anlatan çalışmalarda bu ziyaretin birkaç paragraf anlatıldığı tespit edilmiştir. Bu çalışmada ise gezinin başlangıcından bitişine Türk Cumhuriyetlerine ziyaretler basına yansımalarıyla anlatılmıştır.

Abstract

Following the dissolution of the Soviet Union, the Prime Minister of the Republic of Türkiye, Süleyman Demirel, initiated a new policy for regions with historical and cultural ties to Türkiye. In accordance with this policy, the government of Türkiye committed to providing support to the Turkic Republics in their transition to democratic governance and the establishment of free market economic systems. Concurrently, the initiative sought to promote the sustainability of these relations by facilitating educational opportunities in Türkiye for both civilian and military students from the pertinent countries. A significant action undertaken under this policy was the visit to the Turkic Republics between 27 April and 3 May 1992. During the visit, Prime Minister Süleyman Demirel emphasised the existence of shared cultural values and explained that Türkiye's aim was not to govern the region, but rather to contribute to its development. The present study examines the reflections of the visit in the Turkish public sphere, using the newspapers Cumhuriyet and Milliyet as examples. A review of the extant literature reveals that studies describing Türkiye's relations with the Turkic Republics make reference to this visit in a relatively brief manner. This study provides a comprehensive account of the journey, with a particular emphasis on the media coverage of the visits to the Turkic Republics.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Hüsem, S. (2025). TÜRK DÜNYASI VİZYONUNUN DİPLOMATİK TEMELLERİ: DEMİREL'İN TÜRK CUMHURİYETLERİ GEZİSİ (27 NİSAN - 4 MAYIS 1992). Türk Tarihi Araştırmaları Dergisi, Cilt: 10 Sayı: 2, 101–118. https://doi.org/10.56252/turktarars.1813334

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (45)

  1. “ABD Kredisi ve Ortaklık”, Milliyet, 27 Nisan 1992. “Avrasya ile yakın ilişki”, Cumhuriyet, 4 Mayıs 1992. “Avrasya TV’si Temmuz’da atak yapacak”, Milliyet, 30 Nisan 1992. “Avrasya Zirvesi”, Cumhuriyet, 30 Nisan 1992. “Azerbaycan, Türkiye bütünleşecek,” Milliyet, 4 Mayıs 1992
  2. “Cindoruk Muradov’la görüştü”, Milliyet, 27 Nisan 1992.
  3. “Demirel Alma-Ata’da”, Cumhuriyet, 30 Nisan 1992.
  4. “Demirel Bayrak öpüp saz çaldı”, Milliyet, 2 Mayıs 1992.
  5. “Demirel gezisine katılanların listesi”, Cumhuriyet, 27 Nisan 1992.
  6. “Demirel Orta Asya maratonunda”, Cumhuriyet, 27 Nisan 1992.
  7. “Demirel uzay mekiğinde”, Milliyet, 2 Mayıs 1992.
  8. “Demirel’ görkemli karşılama”, Milliyet, 4 Mayıs 1992.
  9. “Demirel’den Azerbaycan’a; Bölünmeyin”, Milliyet, 1 Mayıs 1992.
  10. “Demirel’den kredi müjdesi”, Milliyet, 27 Nisan 1992.
  11. “Demirel’den, Bush’a 2. Mektup”, Cumhuriyet, 1 Mayıs 1992.
  12. “Demirel’in gezisi yakın takipte”, Milliyet, 28 Nisan 1992.
  13. “Demirel’in Tacikistan gezisi iptal”, Milliyet, 28 Nisan 1992
  14. “Denktaş’tan Demirel’e sitem”, Cumhuriyet, 28 Nisan 1992.
  15. “Doğalgaz dörtnala Anadolu’ya geliyor”, Cumhuriyet, 3 Mayıs 1992.
  16. “İpek Yolu ve doğalgaz zirvesi”, Cumhuriyet, 2 Mayıs 1992.
  17. “İstanbul’da Türki liderler zirvesi”, Milliyet, 30 Nisan 1992.
  18. “Kazakistan Başbakanı Teresenko açıkladı: Özel statü istiyoruz”, Milliyet, 30 Nisan 1992.
  19. “Kırgızistan Devlet Başkanı Akayev: Engelleri yıktık”, Milliyet, 30 Nisan 1992.
  20. “Komşuları tedirgin eden gezi”, Milliyet, 28 Nisan 1992.
  21. “Moskova’dan tepki”, Milliyet, 2 Mayıs 1992.
  22. “Nüfuz sahası aramıyoruz”, Milliyet, 29 Nisan 1992.
  23. “Olayların ardındaki gerçek”, Cumhuriyet, 4 Mayıs 1992.
  24. “Orta Asya ayakta durabilmeli”, Milliyet, 28 Nisan 1992.
  25. “Özbek ordusunu Türk Subayları kuracak”, Cumhuriyet, 29 Nisan 1992.
  26. “Özbekistan Başkanı Kerimov, Milliyet aracılığıyla seslendi”, Milliyet, 27 Nisan 1992.
  27. “Siyasi birlik erken”, Milliyet, 29 Nisan 1992.
  28. “Siyasi birlik girişimi yok”, Milliyet, 28 Nisan 1992.
  29. “Tacikistan’da iç savaş tehlikesi”, Milliyet, 28 Nisan 1992.
  30. “Türk cumhuriyetleri ile protokoller dizisi”, Milliyet, 27 Nisan 1992.
  31. “Türkeş, Demirel’in sözcüsü mü?”, Milliyet, 4 Mayıs 1992.
  32. “Türkeş: Turan’ın gerçekleşeceği kesin”, Cumhuriyet, 4 Mayıs 1992.
  33. “Türkiye doğalgaz köprüsü”, Milliyet, 3 Mayıs 1992.
  34. “Türkmenlerle doğal gaz pazarlığı”, Milliyet, 2 Mayıs 1992.
  35. “Yeni hedef Avrasya”, Cumhuriyet, 29 Nisan 1992.
  36. “Yeni İpek Yolu”, Cumhuriyet, 1 Mayıs 1992.
  37. “Ziyaret öncesi Bakü karışık”, Milliyet, 28 Nisan 1992.
  38. Akarslan, Zeynep, Azerbaycan Siyasi Tarihinde Fethali Han Hoyski (1875-1920), Tesam Yayınları, İstanbul 2025.
  39. Bk. https://ziraatbank.uz/tr/bankamiz-tarihcesi Erişim: 20.10.2025.
  40. https://e-qanun.az/framework/6804 Erişim: 20.10.2025
  41. Orta Asya’nın Dünü-Bugünü-Yarını, hzl. Tnk. Kur.Kd.Alb. Canay Koru, Harp Akademileri Komutanlığı Yayınları, İstanbul 1993.
  42. Sönmezoğlu, Faruk, Son Onyıllarda Türk Dış Politikası 1991-2015, Der Yayınları, İstanbul 2016.
  43. T.B.M.M. Tutanak Dergisi
  44. Turgut, Hulûsi, Adriyatik’ten Çin Seddi’ne Avrasya ve Demirel Doğu Yakası’nın Hikayesi, ABC Basın Ajansı, Ankara 2001.
  45. Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet Arşivi (BCA), Fon: 30.18.1.2., Kutu: 714, Gömlek: 312, Sıra: 10, Tarih: 27.04.1992