KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Türk Fen ve Sağlık Dergisi / 2026 / Cilt: 7 Sayı: 2

Tip 2 Diyabetli Bireylerde Sağlık Okuryazarlığı ile Tedaviye Uyum Arasındaki İlişki

The Relationship Between Health Literacy and Treatment Adherence in Individuals with Type 2 Diabetes

Tülay Kars Fertelli(CUMHURİYET ÜNİVERSİTESİ, SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ)0000-0002-8383-0805
Sayfa
89–97
Yayın Tarihi
2026-06-01
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular: Katılımcıların sağlık okuryazarlığı (34,82 ± 9,69) ve tedaviye uyumu (88,52 ± 8,22) orta düzeyde bulunmuştur.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Amaç: Bu çalışmanın amacı, Tip 2 diyabetli bireylerde sağlık okuryazarlığı düzeyleri ile tedaviye uyum arasındaki ilişkiyi incelemektir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Gereç ve Yöntemler: Bu tanımlayıcı ve ilişki arayıcı çalışma, bir üniversite hastanesinin endokrinoloji polikliniğinde yatan 220 bireyle yürütülmüştür.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular: Katılımcıların sağlık okuryazarlığı (34,82 ± 9,69) ve tedaviye uyumu (88,52 ± 8,22) orta düzeyde bulunmuştur.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:220 birey
⚙️Değişkenler:Tip 2 diyabet · sağlık okuryazarlığı · tedaviye uyum

Özet

Amaç: Bu çalışmanın amacı, Tip 2 diyabetli bireylerde sağlık okuryazarlığı düzeyleri ile tedaviye uyum arasındaki ilişkiyi incelemektir. Gereç ve Yöntemler: Bu tanımlayıcı ve ilişki arayıcı çalışma, bir üniversite hastanesinin endokrinoloji polikliniğinde yatan 220 bireyle yürütülmüştür. Veriler, Diyabet Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği ve Tedaviye Uyum Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Çalışmada veri analizinde frekans, bağımsız örneklem t testi, F testi ve Pearson korelasyon testi kullanılmıştır. Bulgular: Katılımcıların sağlık okuryazarlığı (34,82 ± 9,69) ve tedaviye uyumu (88,52 ± 8,22) orta düzeyde bulunmuştur. Bu iki faktör arasında pozitif ve anlamlı bir korelasyon bulunmuştur (r = 0,36, p < 0,04). Sağlık okuryazarlığının cinsiyet ve eğitim düzeyine göre, tedaviye uyumun ise eğitim düzeyi ve diyabet eğitimi değişkenlerine göre anlamlı bir şekilde farklılaştığı bulunmuştur (p < 0,05). Sonuç: Tip 2 diyabetli bireylerin tedaviye uyumunu sağlamada sağlık okuryazarlığı önemlidir. Tip 2 diyabet tanısı almış bireylere bakım verirken, her bireyin sağlık okuryazarlığı ve tedaviye uyumunun değerlendirilmesi ve sağlık personelinin tedaviye uyumu artırmak için sağlık okuryazarlığını artırmaya yönelik eğitim uygulamaları kullanması önerilir. Ayrıca, sağlık okuryazarlığı değerlendirilirken cinsiyet, eğitim düzeyi ve diyabet eğitimi, tedaviye uyum değerlendirilirken ise eğitim düzeyi ve diyabet eğitiminin dikkate alınması önerilir.

Abstract

Purpose: The aim of this study was to examine the relationship between health literacy levels and treatment adherence in individuals with type 2 diabetes. Material and Methods: This descriptive and correlational study was conducted with 220 individuals in the endocrinology outpatient clinic of a university hospital. Data were collected using the Diabetes Health Literacy Scale and the Treatment Adherence Scale. In the study, frequency, independent sample t-test, F-test, and Pearson correlation test were used in data analysis. Results: Participants' health literacy (34.82 ± 9.69) and treatment adherence (88.52 ± 8.22) were at a moderate level. A positive and significant correlation was found between these two factors (r = 0.36, p < 0.04). Health literacy was found to differ significantly across gender and education level, while treatment adherence differed significantly across variables of education level and diabetes education (p < 0.05). Conclusion: Health literacy is important in ensuring treatment adherence in individuals with Type 2 diabetes. When providing care to individuals diagnosed with type 2 diabetes, it is recommended that each individual's health literacy and treatment adherence be assessed and healthcare personnel use educational practices to increase health literacy to increase treatment adherence. It is also recommended to take into account gender, education level, and diabetes education when evaluating health literacy and education level and diabetes education when evaluating compliance with treatment. Keywords: Type 2 diabetes, health literacy, treatment adherence, nursing.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Fertelli, T. K. (2026). Tip 2 Diyabetli Bireylerde Sağlık Okuryazarlığı ile Tedaviye Uyum Arasındaki İlişki. Türk Fen ve Sağlık Dergisi, Cilt: 7 Sayı: 2, 89–97. https://doi.org/10.51972/tfsd.1819875

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (40)

  1. Abel, E. D., Gloyn, A. L., Evans-Molina, C., et al. (2024). Diabetes mellitus—Progress and opportunities in the evolving epidemic. Cell, 187(15), 3789-3820. https://doi.org/10.1016/j.cell.2024.06.029
  2. Ağralı, H., & Akyar, I. (2018). Diyabetli erişkin hastalarda sağlık okuryazarlığı: Ölçek geçerlik ve güvenirlik çalışması. Acıbadem Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 9(3), 314-321. https://doi.org/10.31067/0.2018.31
  3. Awad, S. A., Fahmy, H. D., Hassanen, R. H., et al. (2018). Assessment of health literacy and health risk behaviors among elderly at Assiut City, Egypt. Assiut Scientific Nursing Journal, 6(15), 1-7. https://doi.org/10.21608/asnj.2018.59646
  4. Baykal, A., & Kapucu, S. (2015). Tip 2 diyabetes mellituslu hastaların tedavilerine uyumlarının değerlendirilmesi. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 2(2), 44-58.
  5. Bila, S. F., & Yılmaz, C. K. (2024). Tip 2 diyabetli bireylerde komplikasyon risk algısının ve tedaviye uyum düzeyinin incelenmesi: Tanımlayıcı çalışma. Türkiye Klinikleri Journal of Nursing Sciences, 16(4), 1170.
  6. Bruce, S. P., Acheampong, F., & Kretchy, I. (2015). Adherence to oral anti-diabetic drugs among patients attending a Ghanaian teaching hospital. Pharmacy Practice, 13(1), 533. https://doi.org/10.18549/pharmpract.2015.01.533
  7. Çorak, B., & Uysal, N. (2022). Tip 2 diyabetes mellituslu bireylerde sağlık algısı ve aile desteğinin tedaviye uyum düzeyine etkisi. Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıp Dergisi, 55(2), 125-129. https://doi.org/10.20492/aeahtd.1098831
  8. Demirtaş, A., & Akbayrak, N. (2017). Development of an assessment scale for treatment compliance in type 2 diabetes mellitus in Turkish population: Psychometric evaluation. International Journal of Nursing Sciences, 4(3), 244-251. https://doi.org/10.1016/j.ijnss.2017.07.004
  9. Dilekçi, N. N., & Duru Aşiret, G. (2025). Tip 2 diyabet hastalarının sağlık okuryazarlığı ile öz bakım yönetimi arasındaki ilişki. Hemşirelikte Araştırma Geliştirme Dergisi, 27(2), 142-156.
  10. Eşki, Ş., & Baysal, H. Y. (2022). An investigation of the diabetes health literacy level and compliance to the treatment in patients with diabetes in Turkey. Anatolian Current Medical Journal, 4(1), 1-7. https://doi.org/10.38053/anatolianjmed.978658
  11. Güner, T. A., Kuzu, A., & Bayraktaroğlu, T. (2020). Diyabetli bireylerde sağlık okuryazarlığı ve akılcı ilaç kullanımı arasındaki ilişki. Turkish Journal of Diabetes and Obesity, 4(3), 214-223. https://doi.org/10.25048/tjdo.2020.100
  12. Hussain, N., Said, A. S. A., & Khan, Z. (2020). Influence of health literacy on medication adherence among elderly females with type 2 diabetes in Pakistan. International Quarterly of Community Health Education, 41(1), 35-44. https://doi.org/10.1177/0272684X19896724
  13. Hussein, S. H., Almajran, A., & Albatineh, A. N. (2018). Prevalence of health literacy and its correlates among patients with type II diabetes in Kuwait: A populationbased study. Diabetes Research and Clinical Practice, 141, 118-125. https://doi.org/10.1016/j.diabres.2018.04.033
  14. International Diabetes Federation. (2024). IDF Diabetes Atlas 2024 (11th ed.). Retrieved March 19, 2025, from https://diabetesatlas.org/ Ishikawa, H., Takeuchi, T., & Yano, E. (2008). Measuring functional, communicative, and critical health literacy among diabetic patients. Diabetes Care, 31(5), 874- 879. https://doi.org/10.2337/dc07-1932
  15. İlhan, N., Telli, S., Temel, B., et al. (2021). Health literacy and diabetes self-care in individuals with type 2 diabetes in Turkey. Primary Care Diabetes, 15(1), 74– 79. https://doi.org/10.1016/j.pcd.2020.06.006
  16. Kolcu, M., Bulbul, E., & Celik, S. (2023). Tip 2 diyabetli yaşlı bireylerde sağlık okuryazarlığı ile başarılı yaşlanma arasındaki ilişki. Primary Care Diabetes, 17(5), 473– 478. https://doi.org/10.1016/j.pcd.2023.06.009
  17. Li, J., Lin, Y., Li, X., et al. (2025). Mediating effects of health literacy between self-efficacy and quality of life in patients with type 2 diabetes mellitus. Diabetes, Metabolic Syndrome and Obesity, 18, 3625–3637. https://doi.org/10.2147/DMSO.S465001
  18. Marciano, L., Camerini, A. L., & Schulz, P. J. (2019). The role of health literacy in diabetes knowledge, self-care, and glycemic control: A meta-analysis. Journal of General Internal Medicine, 34(6), 1007–1017. https://doi.org/10.1007/s11606-019-04832-y
  19. Marinho, F. S., Moram, C. B., Rodrigues, P. C., et al. (2018). Treatment adherence and its associated factors in patients with type 2 diabetes: Results from the Rio de Janeiro type 2 diabetes cohort study. Journal of Diabetes Research, 2018, 8970196. https://doi.org/10.1155/2018/8970196
  20. Miller, T. A. (2016). Health literacy and adherence to medical treatment in chronic and acute illness: A meta-analysis. Patient Education and Counseling, 99(7), 1079–1086. https://doi.org/10.1016/j.pec.2016.01.020
  21. Mohammadi, Z., Tehrani Banihashemi, A., Asgharifard, H., et al. (2015). Health literacy and its influencing factors in Iranian diabetic patients. Medical Journal of the Islamic Republic of Iran, 29, 230. https://doi.org/10.34171/mjiri.29.230
  22. Nair, S. C., Al Saraj, Y., Sreedharan, J., et al. (2023). Health literacy levels in patients with type 2 diabetes in an affluent Gulf country: A cross-sectional study. BMJ Open, 13(2), e069489. https://doi.org/10.1136/bmjopen-2022-069489
  23. Nascimento, T., Andrade, A., Pinto, E., et al. (2025). Medication adherence and glycemic control in older adults with type 2 diabetes: A cross-sectional study in a community setting. Diabetology, 6(5), 33. https://doi.org/10.3390/diabetology6050033
  24. Nelson, L. A., Wallston, K. A., Kripalani, S., et al. (2018). Assessing barriers to diabetes medication adherence using the Information-Motivation-Behavioral skills model. Diabetes Research and Clinical Practice, 142, 374-384. https://doi.org/10.1016/j.diabres.2018.05.046
  25. Ngoatle, C., Hlahla, L. S., Mphasha, M. H., et al. (2023). Does health literacy have an impact on adherence to diabetes mellitus treatment? Endocrines, 4(1), 82–92. https://doi.org/10.3390/endocrines4010008
  26. Nigussie, E. M., Demeke, M. G., Adane, T. D., et al. (2024). Diabetic health literacy and associated factors among patients with diabetes attending follow-up in public hospitals of Northeastern Ethiopia: A multicentre cross-sectional study. BMJ Open, 14(10), e084961. https://doi.org/10.1136/bmjopen-2024-084961
  27. Öcal, E. E., & Önsüz, M. F. (2018). Diyabet hastalığının ekonomik yükü. Türk Dünyası Uygulama ve Araştırma Merkezi Halk Sağlığı Dergisi, 3(1), 24–31.
  28. Özcan, G., & Özkaraman, A. (2021). Tip 2 diabetes mellitus hastalarında sağlık okuryazarlığı düzeyi ve etkileyen faktörler. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 14(1), 3–16.
  29. Özonuk, E., & Yılmaz, M. (2019). Relationship between health literacy and compliance with the treatment among individuals with type 2 diabetes mellitus. Journal of Education and Research in Nursing, 16(2), 96–103. https://doi.org/10.5222/HEAD.2019.096
  30. Parlak, A. G., & Şahin, Z. A. (2021). Diyabet hastalarında sağlık okuryazarlığının değerlendirilmesi. Dünya Sağlık ve Tabiat Bilimleri Dergisi, 4(2), 113–125.
  31. Pourhabibi, Z., Askarishahi, M., Yazdani-Charati, J., et al. (2022). Health literacy and treatment adherence among patients with type 2 diabetes in Kerman, Iran: A cross-sectional study. Frontiers in Public Health, 10, 976888. https://doi.org/10.3389/fpubh.2022.976888
  32. Rodrigues, F., Teixeira, A., Ferreira, P. L., et al. (2024). Health literacy and self-care in type 2 diabetes: The role of treatment adherence in primary health care. International Journal of Environmental Research and Public Health, 21(4), 1162. https://doi.org/10.3390/ijerph21041162
  33. Roshan, A. G., Hosseinkhani, S. N., & Norouzadeh, R. (2021). The relationship between health literacy of elderly diabetics and adherence to treatment, Babol, Iran, 2021. Qom University of Medical Sciences Journal, 14(12), 70–80.
  34. Roshan, A. G., Hosseinkhani, S. N., & Norouzadeh, R. (2023). Health literacy and self-efficacy of the elderly with diabetes. Journal of Diabetes & Metabolic Disorders, 22(1), 611–617. https://doi.org/10.1007/s40200-023-01181-w
  35. Singh, S., Acharya, S. D., Kamath, A., et al. (2018). Health literacy status and understanding of the prescription instructions in diabetic patients. Journal of Diabetes Research, 2018, 4517243. https://doi.org/10.1155/2018/4517243
  36. Świątoniowska-Lonc, N., Tański, W., Polański, J., et al. (2021). Psychosocial determinants of treatment adherence in patients with type 2 diabetes – a review. Diabetes, Metabolic Syndrome and Obesity, 14, 2701– 2715. https://doi.org/10.2147/DMSO.S319715
  37. Tajdar, D., Lühmann, D., Fertmann, R., et al. (2021). Low health literacy is associated with higher risk of type 2 diabetes: A cross-sectional study in Germany. BMC Public Health, 21(1), 510. https://doi.org/10.1186/s12889-021-10501-3
  38. Ülker, Y., & Olgun, N. (2023). Tip 2 diyabetli bireylerde tedaviye uyum ve öz yeterlilik düzeyinin glukoz regülasyonu ile ilişkisinin incelenmesi. Turkish Journal of Diabetes Nursing, 3(2), 60–65.
  39. Williams, H., & Ranganathan, S. (2024). A comprehensive review on determinants of poor treatment adherence among type 2 diabetes patients and low health literacy. Journal of Chemical Health Risks, 14(2), 95– 104.
  40. Ziady, H. H., El-Zeiny, N. A. E. M., Fetohy, E. M., et al. (2025). Assessment of diabetes health literacy and its predictors among diabetic older adults attending geriatric clubs, 2024. Alexandria Journal of Medicine, 61(1), 1–10.https://doi.org/10.1016/j.ajme.2024.01.001