Dergiler / Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi / 2022 / Cilt: 62 Sayı: 2

Jungian Edebiyat Eleştirisi Bağlamında Cemal Süreya Şiirinde Kendini Gerçekleştirme Biçimleri

Forms of Self-realization in the Cemal Süreya Poetry ın the Context of Jungian Literature Criticism

Ali Karahan(Tarsus Üniversitesi, İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi/Türk Dili ve Edebiyatı bölümü, Mersin, Türkiye)0000-0002-5199-7272
Tuğrul Bakır(Hacettepe Üniversitesi, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü, Ankara, Türkiye)0000-0002-0519-679X
Sayfa
371–405
Yayın Tarihi
2022-12-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu çalışma, Cemal Süreya şiirini arketipsel eleştiri yöntemiyle incelerken, şairin şiire bakışını ve şiirini kendi psişesini yansıtma biçimi olarak hangi itkilerle oluşturduğunu ortaya çıkarma amacı ile kaleme alınmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:İkinci Yeni, Türk şiirinde bireyselleşmenin önemli nirengi noktalarından biridir. 1940’lı yılların şiiri araçsallaştıran Toplumsal Gerçekçi ekolüne karşı ortaya çıkan hareket içerisindeki şairler, kişisel konuları, değişimleri ve varoluşsal sorunları imge yoğun bir dille işlemiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu durum şiirlerde kapalılığı ve anlama zorluğunu ortaya çıkardığı için yapısalcı eleştiri, metinlerarası ilişkiler ve Jungian edebiyat eleştirisi gibi farklı kuramsal yaklaşımların kullanılması şiirleri çözümlemede zorunludur.
💡
Sonuç & Katkı:Bu çalışma, Cemal Süreya şiirini arketipsel eleştiri yöntemiyle incelerken, şairin şiire bakışını ve şiirini kendi psişesini yansıtma biçimi olarak hangi itkilerle oluşturduğunu ortaya çıkarma amacı ile kaleme alınmıştır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Cemal Süreya · İkinci Yeni · Arketipsel Eleştiri

Özet

İkinci Yeni, Türk şiirinde bireyselleşmenin önemli nirengi noktalarından biridir. 1940’lı yılların şiiri araçsallaştıran Toplumsal Gerçekçi ekolüne karşı ortaya çıkan hareket içerisindeki şairler, kişisel konuları, değişimleri ve varoluşsal sorunları imge yoğun bir dille işlemiştir. Bu durum şiirlerde kapalılığı ve anlama zorluğunu ortaya çıkardığı için yapısalcı eleştiri, metinlerarası ilişkiler ve Jungian edebiyat eleştirisi gibi farklı kuramsal yaklaşımların kullanılması şiirleri çözümlemede zorunludur. Cemal Süreya, şiirinde bir İkinci Yeni şairi olarak imge ve sembolleri yaygın bir şekilde kullanmıştır. Dolayısıyla kullandığı imgeler ve karakterler, bilinçdışından gelen semboller şeklinde açığa çıkan bir yapıya sahiptir. Bu, şairin istemli olarak tasarladığı bir olgu olmaktan çok Carl Gustave Jung’un ifadesiyle kolektif bilinçdışından gelen birtakım itkilerin, şiir yazma sürecinde şairi yönlendirmesinin sonucudur. Cemal Süreya şiirini inceleyen araştırmacılar, arketipsel eleştiri yöntemini kullanarak şiirlerdeki arketipal tarzları irdelemiştir. Ancak Cemal Süreya’nın şiirlerindeki arketiplerin bir birey olarak kendini gerçekleştirmede ve selfe/aşkınlığa/erginlenmeye ulaşma yolunda nasıl bir etki oluşturduğu sorusu henüz cevaplanmamıştır. Bu çalışma, Cemal Süreya şiirini arketipsel eleştiri yöntemiyle incelerken, şairin şiire bakışını ve şiirini kendi psişesini yansıtma biçimi olarak hangi itkilerle oluşturduğunu ortaya çıkarma amacı ile kaleme alınmıştır.

Abstract

The Second New Poetry movement is one of the important periods in Turkish poetry, with a focal point of individualization. The poets handled personal issues, changes and existential problems with image-intensive language during this movement, which emerged in opposition to the instrumentalizing of poetry by the social realist school of the 1940s. Since this situation reveals the difficulty of understanding poetry, it is necessary to use different theoretical approaches, such as structuralist criticism, intertextual relations, and Jungian literary criticism, to analyze poems of the period. As a member of The Second New poetry movement, Cemal Sureya makes great use of images and symbols in his poetry. As such, images and characters used in the poems are presented in the form of unconscious impulses. Rather than being a phenomenon purposefully designed by the poet, this process is, as Jung puts it, the result of impulses from the collective unconscious directing the poet during the writing process. Jung has already examined the archetypes found in Sureya's poems via the archetypal criticism method. However, the question of how the archetypes of Sureya's poems affect the self-realization of an individual and the way to reach self-transcendence/initiation remains unanswered. The present study has been prepared to reveal the poet’s view of poetry and the impulses of his poetry as a way of reflecting his psyche by through the archetypal poetry criticism method.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Karahan, A., Bakır, T. (2022). Jungian Edebiyat Eleştirisi Bağlamında Cemal Süreya Şiirinde Kendini Gerçekleştirme Biçimleri. Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi, Cilt: 62 Sayı: 2, 371–405. https://doi.org/10.26650/TUDED2022-1152846

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (64)

  1. Abraham, K. (2017). Rüyalar ve mitler (E. N. Gökçe, Çev.). İstanbul: Pinhan Yayıncılık. google scholar
  2. Adıvar, H. E. (2016). Vurun kahpeye. İstanbul: Can Yayınları. google scholar
  3. Akça, H. (2016). Kemal Tahir’in romanlarında yolculuk arketipi. (Doktora Tezi). Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kayseri. google scholar
  4. Aktulum, K. (2000). Metinlerarası ilişkiler. Ankara: Öteki Yayınevi. google scholar
  5. Akyüz, B. (2002). Cemal Süreya’nın şiiri. (Yüksek Lisans Tezi). Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara. google scholar
  6. Albasan, I. (2019). Yunan mitolojisi’ne psikanalitik bir yaklaşım. Homeros. 2(3), 95-102. google scholar
  7. Alighieri, D. (2019). İlahi komedya (R. Teksoy, Çev.). İstanbul: Oğlak Yayıncılık. google scholar
  8. Aytaç, G. (2009). Genel edebiyat bilimi. İstanbul: Say Yayınları. google scholar
  9. Balaban, T. (2019). Âdem ile Havva ve yasak meyve arketipi metinlerarasılık bağlamında tabunun anlatıda izdüşümü. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 47, 175-195. google scholar
  10. Barthes, R. (1977). Image, music, text. Londra, UK: Fontana Press. google scholar
  11. Barthes, R. (2007). Yazı üzerine çeşitlemeler-metnin hazzı (Ş. Demirkol, Çev.). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları. google scholar
  12. Benyshek, D. (2012). An archival exploration comparing contemporary artist and shamans. (Doctoral dissertation, Saybrook University, San Fransisco). Retrieved from https://www.researchgate.net/ publication/283117081_An_Archival_Exploration_Comparing_Contemporary_Artists_and_Shamans. google scholar
  13. Boothe B. (2017). Oedipus complex. In Zeigler-Hill V., Shackelford T. (Eds), Encyclopedia of personality and individual differences (pp. 1-5). Heidelberg, G: Springer, Cham. google scholar
  14. Campbell, J. (1995). Tanrıların maskeleri (K. Emiroğlu, Çev.). İstanbul: İmge Yayınevi. google scholar
  15. Campbell, J. (2010). Kahramanın sonsuz yolculuğu (S. Gürses, Çev.). İstanbul: Kabalcı Yayınları. google scholar
  16. Cebeci, O. (2004). Psikanalitik edebiyat kuramı. İstanbul: İthaki Yayınları. google scholar
  17. Coates, B. (2008) Anthropological criticism. In Christa K., Christopher N. (Eds), The cambridge history of literary criticism: Twentieth-century historical, philosophical and psychological perspectives (pp. 265-274). Edinburg, UK: Cambridge University Press. google scholar
  18. Dawson, T., Yonug-Eisendrath, P. (2008). The cambridge companion to jung. Cambridge, UK: Cambridge University Press. google scholar
  19. Deliktaş, D. (2013). İkinci Yeni şiirinde kadın. (Doktora Tezi). İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul. google scholar
  20. Dinçmen, K. (2006). Psykhiatria ve mythos. İstanbul: Pan Yayıncılık. google scholar
  21. Eliade, M. (2015). Doğuş ve yeniden doğuş: insan kültürlerindeki erginlenmenin dini anlamları (F. Aydın, Çev.). İstanbul: Kabalcı Yayınları. google scholar
  22. Eliade, M. (2017). İmgeler ve simgeler (M. A. Kılıçbay, Çev.). İstanbul: Doğubatı Yayınları. google scholar
  23. Eliade, M. (2018). Ebedin dönüş miti (A. Meral, Çev.). İstanbul: Dergâh Yayınları. google scholar
  24. Fordham, F. (2015). Jung psikolojisinin ana hatları (A. Yalçıner, Çev). İstanbul: Say Yayınları. google scholar
  25. Frazer, J. G. (2004). Altın dal dinin ve folklorun kökleri (M. H. Doğan, Çev.). İstanbul: Payel Yayıncılık. google scholar
  26. Freud, S. (1994). Psikanaliz üzerine (A. A. Öneş, Çev.). İstanbul: Say Yayınları. google scholar
  27. Freud, S. (2017). Totem ve tabu (K. Şipal, Çev). İstanbul: Say Yayınları. google scholar
  28. Frye, N. (1973). Anatomy of criticism: four essays. New Jersey: Princeton University Press. google scholar
  29. Gilchrist, C. (1993). Dokuzlar çemberi (Ş. S. Kaya, Çev.). İstanbul: Anahtar Kitaplar. google scholar
  30. Gökberk, M. (2005). Felsefe tarihi. İstanbul: Remzi Kitabevi. google scholar
  31. Gökcan, M. (2018). Yusuf u Züleyha hikâyelerinde ‘yol’ alegorisi ve arketipal sembolizm. Turkish Studies. 13(15), 225-242. google scholar
  32. Güntekin, R. N. (2007). Çalıkuşu. İstanbul: İnkılap Kitabevi. google scholar
  33. Hall, C., Nordb, V. (2016). Jung psikolojisinin ana çizgileri (E. Gürol, Çev.). İstanbul: Cem Yayınevi. google scholar
  34. Jung, C. G. (1995). “Ulysses” ve “Picasso” üzerine denemeler (M. Candan, Çev.). İstanbul: Düşün Yayınevi. google scholar
  35. Jung, C. G. (2005). Dört arketip (Z. A. Yılmazel, Çev.). İstanbul: Metis Yayınları. google scholar
  36. Jung, C. G. (2014a). Collected works of c.g. jung volume 15: Spirit in man, art, and literature. New Jersey, US: Princeton University Press. google scholar
  37. Jung, C. G. (2014b). Collected works of c.g. jung volume 18: The symbolic life: miscellaneous writing. New Jersey, US: Princeton University Press. google scholar
  38. Jung, C. G. (2014c). Collected works of c.g. jung volume 16: Practice of psychotherapy. New Jersey, US: Princeton University Press. google scholar
  39. Jung, C. G. (2016). Analitik psikoloji üzerine iki deneme (İ. H. Yılmaz, Çev.). İstanbul: Pinhan Yayınları. google scholar
  40. Jung, C. G. (2018). Anılar, düşler, düşünceler (İ. Kantemir, Çev.). İstanbul: Can Yayınları. google scholar
  41. Jung, C. G. (2020). İnsan ve sembolleri (H. M. İlgün, Çev.). İstanbul: Kabalcı Yayınları. google scholar
  42. Karahan, A. ve Bakır, T. (2022). Uyumsuzluğun güzelliği: Ece Ayhan şiirinin arketipsel yorumu. Uluslararası Dede Korkut Türk Dili ve Edebiyatı Araştırmaları Dergisi. 27, 31-58. google scholar
  43. Karaokay, İ. (2014). Fuzûlî’nin Leyla İle Mecnûn mesnevîsinin arketipsel sembolizm bağlamında çözümlenmesi. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi. 7, 337-351. google scholar
  44. Knellwolf, C., Norris, C. (2007). The cambridge history of literary criticism vol. 9: Twentieth-century historical, philosophical and psychological perspectives. Cambridge, UK: Cambridge University Press. google scholar
  45. Kramer, S. N. (2002). Sümerler (Ö. Büze, Çev.). İstanbul: Kabalcı Yayınları. google scholar
  46. Lee, A. A. (1993). Archetypal criticism. In I. Makaryk (Eds). Encyclopedia of contemporary literary theory. Toronto, C: University of Toronto Press. google scholar
  47. Levi-Strauss, C. (2018). Mit ve anlam (G. Yavuz, Çev.). İstanbul: İthaki Yayınları. google scholar
  48. Moran, B. (2018). Edebiyat kuramları ve eleştiri. İstanbul: İletişim Yayınları. google scholar
  49. Özmen, F. (2019). ‘Mehlika Sultan’ şiirinin arketipsel sembolizm yöntemiyle çözümlenmesi. T. Namlı, A. F. Güler, F. Arslan, M. Deveci (Ed.), Yazının elinden tutmak Prof. Dr. Tarık Özcan’a armağan içinde (s. 614-627). İstanbul: Hiperyayın. google scholar
  50. Pearson, C. (2016). İçimizdeki kahraman (S. Ayanbaşı, Çev.). İstanbul: Akaşa Yayınları. google scholar
  51. Perinçek, F., Duruel, N. (2017). Cemal Süreya şairin hayatı şiire dahil. İstanbul: Can Yayınları. google scholar
  52. Sarıçiçek, M. (2013). Modern kahramanın mitoloji yolculuğu. Kayseri: Tezmer Yayınları. google scholar
  53. Savaş, M. (2018). Kırmızı yazılar. Eskişehir: Kırmızılar Yayıncılık. google scholar
  54. Smadja, E. (2006). Oidipus kompleksi, psikanaliz/antropoloji tartışmasının açıklığa kavuşması (İ. Yerguz, Çev.) Freud ve kültür kitabı içinde (s. 233-263). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları. google scholar
  55. Soykan, Ö.N. (2019). Edebiyat sosyolojisi kuram ve uygulama. İstanbul: Bilge Kültür Sanat. google scholar
  56. Stein, M. (1998). Jung’s map of the soul. Illinois, US: Open Court. google scholar
  57. Stevens, A. (2014). Jung (N. Örge, Çev.). Ankara: Dost Kitabevi. google scholar
  58. Stevenson, R. L. (2015). Dr. Jekyll ve Mr. Hyde (C. Üster. Çev.). İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları. google scholar
  59. Süreya, C. (2013). Sevda sözleri. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları. google scholar
  60. Süreya, C. (2017). Güvercin curnatası konuşmalar, soruşturma yanıtları. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları. google scholar
  61. Tanpınar, A. H. (2013). Huzur. İstanbul: Dergâh Yayınları. google scholar
  62. Woolger, R. J. (2012). İçimizdeki tanrıça: Kadınların hayatlarını şekillendiren mitolojik efsanelere yönelik bir rehber (E. Vural, Çev.). İstanbul: Meta Basım Yayın. google scholar
  63. Yavuzer, M. Ş. (2018). Cemal Süreya’nın şiirlerinde kadın arketipi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 41, 133-150. google scholar
  64. Yavuzer, M. Ş. (2019). İkinci Yeni şiirine arketipsel sembolizm açısından bir yaklaşım. (Doktora Tezi). Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Van. google scholar