KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Turkish Journal of Special Education Research and Practice / 2026 / Cilt: 8 Sayı: 1

Özel Eğitim Öğretmen Adaylarının Aile Katılımına ve Ebeveynliğe İlişkin Metaforik Algıları

Metaphorical Perceptions of Special Education Teacher Candidates Regarding Family Involvement and Parenting in Special Education

Emre Ünlü(İZMİR DEMOKRASİ ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-0795-9022
Ayşegül Gökdağ(İZMİR DEMOKRASİ ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-1969-3711
Muhammed Faruk Erdoğan(IZMIR DEMOCRACY UNIVERSITY)0000-0002-4782-3958
Sayfa
55–67
Yayın Tarihi
2026-07-21
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular, birinci sınıf öğretmen adaylarının aile katılımını duygusal bir gereksinim, ebeveynliği ise “yük/tutsaklık” olarak algıladıklarını; dördüncü sınıf öğretmen adaylarının ise aile katılımını yapısal bir gereklilik, ebeveynliği de “uzmanlık ve rehberlik” süreci olarak değerlendirdiklerini göstermiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Özel eğitim hizmetlerinden yararlanan çocukların gelişim ve eğitimlerinin desteklenmesinde aile katılımının önemi sıklıkla vurgulanmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Araştırmanın çalışma grubunu, 2024–2025 akademik yılında büyük bir üniversitenin özel eğitim öğretmenliği programına kayıtlı 38 öğrenci oluşturmuştur.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular, birinci sınıf öğretmen adaylarının aile katılımını duygusal bir gereksinim, ebeveynliği ise “yük/tutsaklık” olarak algıladıklarını; dördüncü sınıf öğretmen adaylarının ise aile katılımını yapısal bir gereklilik, ebeveynliği de “uzmanlık ve rehberlik” süreci olarak değerlendirdiklerini göstermiştir.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:2024–2025 Verileri
⚙️Değişkenler:Özel eğitim · aile katılımı · öğretmen adayları

Özet

Özel eğitim hizmetlerinden yararlanan çocukların gelişim ve eğitimlerinin desteklenmesinde aile katılımının önemi sıklıkla vurgulanmaktadır. Bu bağlamda, ailelerin eğitim sürecine katılımı; özel gereksinimli bireylerin hedeflerine ulaşmalarına yardımcı olma, iletişimi güçlendirme ve okul-aile iş birliğini destekleme açısından önemli bir rol oynamaktadır. Bu araştırmada, özel eğitim öğretmen adaylarının “aile katılımına” ve “özel gereksinimli bir bireyin ebeveyni olmaya” ilişkin algılarının metaforlar aracılığıyla incelenmesi amaçlanmıştır. Katılımcıların örtük algılarını ve zihinsel modellerini yapılandırılmış dilsel benzetmeler yoluyla sistematik olarak ortaya çıkarmak amacıyla nitel metafor analizi deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2024–2025 akademik yılında büyük bir üniversitenin özel eğitim öğretmenliği programına kayıtlı 38 öğrenci oluşturmuştur. Veriler yarı yapılandırılmış metafor formları aracılığıyla toplanmış ve içerik analizi kullanılarak çözümlenmiştir. Bulgular, birinci sınıf öğretmen adaylarının aile katılımını duygusal bir gereksinim, ebeveynliği ise “yük/tutsaklık” olarak algıladıklarını; dördüncü sınıf öğretmen adaylarının ise aile katılımını yapısal bir gereklilik, ebeveynliği de “uzmanlık ve rehberlik” süreci olarak değerlendirdiklerini göstermiştir. Gruplar arasında belirlenen bu farklılıklar, lisans eğitiminin öğretmen adaylarının mesleki kimlik gelişimleri ve aile-okul ekosistemine ilişkin bakış açıları üzerinde olası bir etkisinin bulunduğuna işaret etmektedir.

Abstract

The importance of family involvement in supporting the development and education of children receiving special education services is frequently emphasized. In this context, family involvement in the educational process plays a vital role in helping individuals with special needs achieve their goals, strengthen communication and support school–family collaboration. This study aimed to examine special education teacher candidates' perceptions of “family involvement” and “being a parent of an individual with special needs” through metaphors. A qualitative metaphor analysis design was employed to systematically uncover participants’ latent perceptions and implicit mental models through structured linguistic analogies. The study group consisted of 38 students enrolled in the special education teacher education program at a large university during the 2024–2025 academic year. Data were collected through semi-structured metaphor forms and analyzed using content analysis. The findings revealed that, whereas 1st-year candidates perceived family involvement as an emotional need and parenting as a “burden/captivity,” 4th-year candidates viewed family involvement as a structural necessity and parenting as a process of “expertise and guidance.” These cohort differences suggest a potential influence of undergraduate education on candidates’ professional identity development and their perspectives on the family–school ecosystem.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Ünlü, E., Gökdağ, A., Erdoğan, M. F. (2026). Özel Eğitim Öğretmen Adaylarının Aile Katılımına ve Ebeveynliğe İlişkin Metaforik Algıları. Turkish Journal of Special Education Research and Practice, Cilt: 8 Sayı: 1, 55–67. https://doi.org/10.37233/trsped.orb.1922945

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (23)

  1. Atkinson, J. D. (2017). Journey into social activism: Qualitative approaches. Fordham University Press.
  2. Bennett, M., Webster, A. A., Goodall, E., & Rowland, S. (2018). Life on the autism spectrum: Translating myths and misconceptions into positive futures. Springer.
  3. Bronfenbrenner, U. (1979). The ecology of human development: Experiments by nature and design. Harvard University Press.
  4. Carey, M. A. (1997). Qualitative approaches to evaluation. In M. G. Winiarski (Ed.), HIV mental health for the 21st century (pp. 317–330). NYU Press.
  5. Cruz-Torres, E., Duffy, M. L., Brady, M. P., Bennett, K. D., & Goldstein, P. (2020). Promoting daily living skills for adolescents with autism spectrum disorder via parent delivery of video prompting. Journal of Autism and Developmental Disorders, 50(1), 212–223. https://doi.org/10.1007/s10803-019-04215-6
  6. De Wolfe, J. (2014). Parents of children with autism: An ethnography. Palgrave Macmillan.
  7. Dubin, N., Henault, I., & Attwood, T. (2014). The autism spectrum, sexuality and the law: What every parent and professional needs to know. Jessica Kingsley Publishers.
  8. Epstein, J. L. (2001). School, family, and community partnerships: Preparing educators and improving schools. Westview Press.
  9. Erturk, B., Hansen, S. G., Machalicek, W., & Kunze, M. (2020). Parent-implemented early social communication intervention for young children with autism spectrum disorder. Journal of Behavioral Education, 30(4), 641–663. https://doi.org/10.1007/s10864-020-09387-1
  10. Flick, U. (Ed.). (2018). The SAGE handbook of qualitative data collection. SAGE Publications.
  11. Goldman, S. E., & Burke, M. M. (2017). The effectiveness of interventions to increase parent involvement in special education: A systematic literature review and meta-analysis. Exceptionality, 25(2), 97–115. https://doi.org/10.1080/09362835.2016.1196444
  12. Groh-Samberg, O., & Tucci, I. (2010). Qualitative interviewing of respondents in large representative surveys. In RatSWD (Ed.), Building on progress: Expanding the research infrastructure for the social, economic, and behavioral sciences (pp. 605–618). Verlag Barbara Budrich.
  13. Gümüşkaya, Ö., & Yavuz, M. (2022). Özel eğitim öğretmen adaylarının ailelerle çalışmaya yönelik tutumları ve özyeterlik algılarının incelenmesi. Social Science Development Journal, 7(33), 140–162.
  14. Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook (2nd ed.). SAGE.
  15. Ozonoff, S., Dawson, G., & McParland, J. C. (2014). A parent’s guide to high-functioning autism spectrum disorder: How to meet the challenges and help your child thrive. Guilford Publications.
  16. Perry, W. L., Berrebi, C., Brown, R. A., Hollywood, J., Jaycocks, A., Roshan, P., Sullivan, T., & Miyashiro, L. (2013). Qualitative analysis. In Predicting suicide attacks: Integrating spatial, temporal, and social features of terrorist attack targets (pp. 15–30). RAND Corporation.
  17. Pierangelo, R., & Giuliani, G. A. (2008). Teaching in a special education classroom: A step-by-step guide for educators. Corwin Press.
  18. Saban, A. (2008). Metaphors about school. Educational Administration: Theory and Practice, 14(55), 459–496.
  19. Shepard, R. G., & Rose, H. (1995). The power of parents: An empowerment model for increasing parental involvement. Education, 115(3), 373-377.
  20. Siller, M., & Morgan, L. (2018). Systematic review of research evaluating parent-mediated interventions for young children with autism: Years 2013 to 2015. In M. Siller & L. Morgan (Eds.) Handbook of parent-implemented interventions for very young children with autism (1st ed., pp. 1-21). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-319-90994-3_1
  21. Stenius, K., Mäkelä, K., Miovský, M., & Gabrhelík, R. (2017). How to write publishable qualitative research. In T. F. Babor, K. Stenius, R. Pates, M. Miovský, J. O'Reilly, & P. Candon (Eds.), Publishing addiction science: A guide for the perplexed (pp. 155–172). Ubiquity Press.
  22. Tsang, K. K., Liu, D., & Hong, Y. (Eds.). (2019). Challenges and opportunities in qualitative research: Sharing young scholars' experiences. Springer.
  23. Yükseköğretim Kurumları Engelliler Danışma ve Koordinasyon Yönetmeliği [YÖKEDKY]. (2010, 14 Ağustos). T.C. Resmî Gazete (Sayı: 27672).