KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Turkish Journal of Science and Technology / 2025 / Volume: 20 Issue: 2

Doğu Anadolu Fay Zonu Ilıca Segmentindeki Traverten Oluşumlarına Bir Örnek: Elmalı (Bingöl) Traverteni

An Example of Travertine Formations in the Ilıca Segment of the Eastern Anatolian Fault Zone: Elmalı (Bingöl) Travertine

Serap Çolak Erol(FIRAT ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-1957-3012
Ercan Aksoy(FIRAT UNIVERSITY, FACULTY OF ENGINEERING)0000-0001-5078-7217
Sayfa
—
Yayın Tarihi
2025-09-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Örneklerden elde edilen U-Th yaş verileri, traverten çökeliminin günümüzden en azından 69672 yıl önce başlamış olduğuna işaret etmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Çalışmaya konu olan traverten oluşumu, Türkiye’nin ikinci büyüklükteki neotektonik yapısı olan sol yanal doğrultu atımlı Doğu Anadolu Fay Zonu’nun önemli segmentlerinden biri olan Ilıca segmenti üzerinde, Bingöl- Karlıova karayolunun yaklaşık 28. km’sinde yer alan Elmalı Köyü’nün (Bingöl) yakın kuzeydoğusunda bulunur.
📊
Temel Bulgular & Veri:Örneklerde Ca ve Mg konsantrasyonları, sırasıyla 396226 ppm ve 2713,84 ppm ile en yüksek olan elementlerdir.
💡
Sonuç & Katkı:Örneklerden elde edilen U-Th yaş verileri, traverten çökeliminin günümüzden en azından 69672 yıl önce başlamış olduğuna işaret etmektedir.
🔬Tür:Research Article
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:The East Anatolian Fault Zone · Ilıca segment · travertine

Özet

Çalışmaya konu olan traverten oluşumu, Türkiye’nin ikinci büyüklükteki neotektonik yapısı olan sol yanal doğrultu atımlı Doğu Anadolu Fay Zonu’nun önemli segmentlerinden biri olan Ilıca segmenti üzerinde, Bingöl- Karlıova karayolunun yaklaşık 28. km’sinde yer alan Elmalı Köyü’nün (Bingöl) yakın kuzeydoğusunda bulunur. Traverten oluşumunda kaynak kaya rolü oynayan Paleozoyik-Mesozoyik yaşlı Bitlis Metamorfitleri’nin Bingöl çevresindeki yüzlekleri, çoğunlukla mermerlerle karakterize edilir. Ağırlıklı olarak piroklastik kayaçlardan oluşan Solhan Volkanitleri’nin ise bu sıcaklığı koruyan bir örtü kaya rolü oynadığı düşünülmektedir. Örneklerde Ca ve Mg konsantrasyonları, sırasıyla 396226 ppm ve 2713,84 ppm ile en yüksek olan elementlerdir. Duraylı izotop analizlerinden δ13C değerlerinin, +7,7 ila +11,2 (‰ PDB); δ18O değerleri ise -9,8 ila -11,7 (‰PDB) olduğu görülmektedir. Örneklerden elde edilen U-Th yaş verileri, traverten çökeliminin günümüzden en azından 69672 yıl önce başlamış olduğuna işaret etmektedir.

Abstract

The travertine formation subject to the study is located in the near northeast of Elmalı Village (Bingöl) located at approximately 28th km of Bingöl-Karlıova highway on the Ilıca segment, which is one of the important segments of the left-lateral strike-slip East Anatolian Fault Zone, which is the second largest neotectonic structure in Turkey. The outcrops of Paleozoic-Mesozoic Bitlis Metamorphites, which play a source rock role in travertine formation, are mostly characterized by marbles around Bingöl. It is thought that Solhan Volcanics, which are mainly composed of pyroclastic rocks, play a cap rock role that maintains this temperature. Ca and Mg concentrations in the samples are the highest elements with 396226 ppm and 2713.84 ppm, respectively. From stable isotope analyses, δ13C values range from +7.7 to +11.2 (‰ PDB); δ18O values are between -9.8 and -11.7 (‰PDB). U-Th age data obtained from the samples indicate that travertine deposition started at least 69672 years ago.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Erol, S. Ç., Aksoy, E. (2025). Doğu Anadolu Fay Zonu Ilıca Segmentindeki Traverten Oluşumlarına Bir Örnek: Elmalı (Bingöl) Traverteni. Turkish Journal of Science and Technology, Volume: 20 Issue: 2. https://doi.org/10.55525/tjst.1680618

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (42)

  1. Bates RL, Jackson JA. Glossary of Geology (2nd edition). Virginia, USA: American Geology Institute Falls Church, 1980.
  2. Julia R. Travertines, In: Carbonate Depositional Environments. Scholle PA, Bebout DG, Moore CH (Eds). Tulsa, Oklahoma, USA: Mem Am Assoc Pet Geol Memoir, 1983; 33, 64-72.
  3. Chafetz HS, Folk RL. Travertines, depositional morphology and the bacterially constructed constituents. Journal of Sedimantary Petrology 1984; 54: 289-316.
  4. Wyatt, A. Challinor’s Dictionary of Geology (6th edition). Cardiff, UK: University of Wales Press, 1986.
  5. Guo L, Riding R. Hot-springs travertine facies and sequences, Late Pleistocene, Rapolano Terme, Italy. Sedimentology 1998; 45: 163-180.
  6. Sibson RH, Moore JM, Rankin AJ. Seismic pumping a hydrothermal fluid transport mechanism. J Geol Soc London 1975; 131: 653-659.
  7. Heimann A, Sass E. Travertines in the northern Hula Valley, Israel. Sedimentology 1989; 36(1): 95-108.
  8. Altunel E. Pamukkale travertenlerinin morfolojik özellikleri, yaşları ve neotektonik önemleri. MTA Dergisi 1996; 118: 47-64.
  9. Arpat E, Şaroğlu F. Doğu Anadolu Fayı ile ilgili bazı gözlem ve düşünceler. MTA Bült 1972; 73: 1-9.
  10. Jackson J, McKenzie D. Active tectonics of the Alpine-Himalayan belt between western Turkey and Pakistan. Geoph J Royal Astr Soc 1984; 77: 185-264.
  11. Şengör AMC, Görür N, Şaroğlu F. Strike-slip faulting and related basin formation in zone of tectonic escape: Turkey as a case study, In: Strike-slip deformation, basin deformation and sedimentation. Biddle KT, Christie-Blick N (Eds). Soc Econ Paleont and Min Spec Publ, 1985; 37: 227-264.
  12. Koçyiğit A, Aksoy E, İnceöz M. Basic neotectonic characteristics of the Sivrice Fault Zone in the Sivrice-Palu area, East Anatolian Fault System (EAFS), Turkey. International Workshop on the North Anatolian, East Anatolian and Dead Sea Fault systems; Recent progress in Tectonics and Paleoseismology 2003; 31 August to 12 September 2003; METU-Ankara-Turkey. Pre-International workshop excursion guide-book, 20 p.
  13. Şaroğlu F, Emre Ö, Kuşçu İ. The East Anatolian fault zones of Turkey. Annales Tectonicae 1992; 6: 99-125.
  14. Westaway R. Kinematics of the Middle East and Eastern Mediterranean updated. Turkish J Earth Sci J 2003; 12: 5-46.
  15. Gürsoy H, Tatar O, Piper JDA, Heiman A, Mesci L. Neotectonic deformation linking the East Anatolian and Karatas-Osmaniye intracontinental transform fault zones in the Gulf of İskenderun, Southern Turkey, deduced from paleomagnetic study of the Ceyhan-Osmaniye volcanic. Tectonics 2003; 22 (6): 1067.
  16. Altunel E, Hancock PL. Morphology and structural setting of Quaternary travertines at Pamukkale, Turkey. Geological Journal 1993; 28: 335-346.
  17. Çakır Z, Tectonic significance of Quaternary travertine deposits in the Gediz and Menderes grabens, Western Turkey. MSc, Bristol University, UK, 1996
  18. Çakır Z. Along–strike discontinuity of active normal faults and its influence on Quaternary travertine deposition: Examples from western Turkey. Tr J of Earth Sciences 1999; 8: 67-80.
  19. Ayaz E, Sıcak Çermik (Yıldızeli-Sivas) yöresindeki traverten sahalarının jeolojisi ve travertenlerin endüstriyel özellikleri. Doktora Tezi, Cumhuriyet Üniversitesi, Sivas, 1998.
  20. Karabacak V, Ihlara Vadisi civarındaki traverten oluşumları ve tektonik önemleri. Yüksek Lisans Tezi, Osmangazi Üniversitesi, Eskişehir, 2002.
  21. Çolak Erol S, Doğu Anadolu Fay Sistemi’nin kuzeydoğu bölümündeki travertenlerin neotektonik önemi. Doktora Tezi, Fırat Üniversitesi, Elazığ, 2014.
  22. Özkul M, Kele S, Gökgöz A, Shen CC, Jones B, Baykara MO, Fόrizs I, Nemeth T, Chang YW, Alçiçek MC. Comparison of the Quaternary travertine sites in the Denizli extensional basin based on their depositional and geochemical data. Sedimentary Geology 2013; 294: 179-204.
  23. Özkul M, Gökgöz A, Kele S, Baykara MO, Shen CC, Chang YW, Kaya A, Hançer M, Aratman C, Akın T, Örü Z. Sedimentological and geochemical characteristics of a fluvial travertine: a case from the eastern Mediterranean region. Sedimentology 2014; 61: 291-318.
  24. Mesci BL, Sıcak Çermik ve yakın yöresindeki (Sivas) travertenlerin gelişimi ve aktif tektonikle ilişkisi. Doktora Tezi, Cumhuriyet Üniversitesi, Sivas, 2004.
  25. Mesci BL, Gürsoy H, Tatar O. The evolution of travertine masses in the Sivas area (Central Turkey) and their relationship to active tectonics. Turkish Journal of Earth Sciences 2008; 17: 219-240.
  26. Mesci BL. Active tectonics of the Ortaköy fissure-ridge-type travertines: Implications for the Quaternary stress state of the Neotectonic structures of the Central Anatolia, Turkey. Geodinamica Acta 2013b; 25: 12-25.
  27. Uysal T, Feng Y, Zhao J, Altunel E, Weatherley D, Karabacak V, Cengiz O, Golding SD, Lawrence MG, Collerson KD. U-series dating and geochemical tracing of late Quaternary travertines in co-seismic fissures, Earth and Planetary Science Letters 2007; 257: 450-462.
  28. Uysal IT, Feng Y, Zhao J, Işık V, Nuriel P, Golding SD. Hydrothermal CO2 degassing in seismically active zones during the late Quaternary. Chemical Geology 2009; 265: 442-454.
  29. Çolak Erol S, Özkul M, Aksoy E, Kele S, Ghaleb B. Travertine occurences along major strike-slip fault zones: Structural, depositional and geochemical constraints from the Eastern Anatolian Fault System (EAFS), Turkey. Geodinamica Acta 2015; 27 (2-3): 154-173.
  30. Çolak Erol S. Doğrultu atımlı fay sistemlerindeki traverten oluşumlarının jeolojik, tektonik, jeokimyasal ve jeokronolojik özelliklerine Sivrice (Elazığ) güneybatısı’ndan bir örnek. Türkiye Jeoloji Bülteni 2016; 59(3): 341-356.
  31. Çolak Erol S, Aksoy E, Özkul M. Bağdere tufası’nın jeolojik, jeokimyasal ve jeokronolojik özellikleri (Elazığ, D Türkiye). Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2022; 34(1): 377-388.
  32. Koçak İ, Temiz U, Öksüz N. Salanda Fay Zonu (SFZ) ile ilişkili traverten oluşumlarının paleoiklimsel önemi. Müh Bil ve Araş Dergisi 2021; 3(2): 218-225.
  33. Demirkıran Z, Elçi H. Urganli (Manisa) travertenlerinin morfolojik özellikleri ve tektonizma ile ilişkisi. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi 2022; 10(3): 1027-1042.
  34. Duman T, Emre Ö. The East Anatolian Fault: geometry, segmentation and jog characteristics. Geological Society of London 2013; Special Publications: 372.
  35. Özkul M, Varol B, Alçiçek MC. Denizli travertenlerinin petrografik özellikleri ve depolanma ortamları. MTA Dergisi 2002; 125: 13-29.
  36. Jones B, Renaut RW. Cyclic development of large, complex calcite dendrite crystals in the Clinton travertine; Interior British Columbia, Canada. Sedimentary Geology 2008; 203, 17-35.
  37. Deocampo D M. The geochemistry of continental carbonates. Developments in Sedimentology 2010; 62: 1-59.
  38. Pentecost A. Travertine. Berlin, Germany: Springer Verlag, 2005.
  39. Fouke BW, Farmer JD, Des Marais DJ, Pratt L, Sturchio NC, Burns PC, Discipulo MK. Depositional facies and aqueous-solid geochemistry of travertinedepositing hot springs (Angel Terrace, Mammoth Hot Springs, Yellowstone National Park, USA). J Sediment Res 2000; 70: 265-285.
  40. Kele S, Demény A, Siklósy Z, Németh T, Mária TB, Kovács M. Chemical and stable isotope compositions of recent hot-water travertines and associated thermal waters, from Egerszalók, Hungary: depositional facies and non-equilibrium fractionations. Sedimentary Geology 2008; 211: 53-72.
  41. Kele S, Özkul M, Gökgöz A, Fórizs I, Baykara MO, Alçiçek MC, Németh T. Stable isotope geochemical and facies study of Pamukkale travertines: new evidences of low-temperature non-equilibrium calcite-water fractionation. Sedimentary Geology 2011; 238: 191-212.
  42. Smart PL. Uranium series dating, In: Quaternary dating Methods-a User’s Guide. Smart PL, Francis PD (Eds). London, UK: Qart Res Assoc Tech Guide 4, 1991; 45-83.