Dergiler / Turkish Journal of Forest Science / 2026 / Cilt: 10 Sayı: 1

Iğdır Üniversitesi Şehit Bülent Yurtseven Yerleşkesi’nde kullanılan peyzaj bitkilerinin etnobotanik açıdan değerlendirilmesi

Ethnobotanical evaluation of landscape plants used at Iğdır University's Şehit Bülent Yurtseven Campus

Rıdvan Tik(IĞDIR ÜNİVERSİTESİ, IĞDIR ZİRAAT FAKÜLTESİ)0009-0008-1102-1743
Tuncay Kaya(IĞDIR ÜNİVERSİTESİ, IĞDIR ZİRAAT FAKÜLTESİ, BAHÇE BİTKİLERİ BÖLÜMÜ)0000-0002-9126-4567
Sayfa
—
Yayın Tarihi
2026-06-06
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Elde edilen bulgular, yerleşkede yetiştirilen süs bitkilerinin yalnızca estetik değil, aynı zamanda geleneksel tıp, beslenme ve çeşitli kültürel kullanımlar açısından da dikkate değer bir etnobotanik potansiyele sahip olduğunu göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bitkiler ile insanlar arasındaki etkileşim, insanlık tarihi kadar eski olmakla birlikte, bu ilişki kuşaktan kuşağa aktarılarak günümüze ulaşmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu etkileşimi çok yönlü biçimde ele alan etnobotanik bilimi, bitkilerin insanlar tarafından geleneksel bilgi ve deneyimlerle nasıl kullanıldığını inceleyen disiplinler arası bir alandır.
💡
Sonuç & Katkı:Elde edilen bulgular, yerleşkede yetiştirilen süs bitkilerinin yalnızca estetik değil, aynı zamanda geleneksel tıp, beslenme ve çeşitli kültürel kullanımlar açısından da dikkate değer bir etnobotanik potansiyele sahip olduğunu göstermektedir.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Bitki kullanımları · etnobotanik · Iğdır

Özet

Bitkiler ile insanlar arasındaki etkileşim, insanlık tarihi kadar eski olmakla birlikte, bu ilişki kuşaktan kuşağa aktarılarak günümüze ulaşmıştır. Bu etkileşimi çok yönlü biçimde ele alan etnobotanik bilimi, bitkilerin insanlar tarafından geleneksel bilgi ve deneyimlerle nasıl kullanıldığını inceleyen disiplinler arası bir alandır. Etnobotanik çalışmalar, yalnızca bitkilerin yerel halk tarafından kullanım biçimlerini değil aynı zamanda kültürel mirasın korunması, biyolojik çeşitliliğin sürdürülebilirliği, kırsal kalkınmanın desteklenmesi ve tehdit altındaki türlerin korunması gibi çeşitli alanlara da katkı sunmaktadır. Bu bağlamda etnobotanik, ekolojik ve kültürel açıdan önemli bir bilimsel disiplindir. Bu çalışma, Iğdır Üniversitesi Şehit Bülent Yurtseven Yerleşkesi’nde yer alan peyzaj alanlarında kullanılan süs bitkilerinin etnobotanik özelliklerini incelemektedir. Sekiz yıllık süreçte yerleşke peyzajına adapte olan bitkiler, literatür ve sertifika bilgileri doğrultusunda belirlenmiş; tıbbi, gıda, yakacak, eşya yapımı ve kozmetik gibi kullanım alanları açısından değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda yerleşke alanında etnobotanik kullanıma sahip 66 farklı bitki taksonu tespit edilmiş; bunlardan 60’ının tıbbi, 49’unun gıda, 18’inin eşya yapımı ve 13’ünün yakacak amacıyla kullanılabildiği belirlenmiştir. Elde edilen bulgular, yerleşkede yetiştirilen süs bitkilerinin yalnızca estetik değil, aynı zamanda geleneksel tıp, beslenme ve çeşitli kültürel kullanımlar açısından da dikkate değer bir etnobotanik potansiyele sahip olduğunu göstermektedir. Bu çalışma, kullanılan bitkilerin sadece estetik değil aynı zamanda etnobotanik açıdan da değerlendirilmesinin sürdürülebilir tasarım yaklaşımlarının geliştirilmesi ve kültürel mirasın korunması açısından önemli olduğunu ortaya koymaktadır. Bu bitkiler; peyzaj tasarımcıları ve ilgili yöre halkına doğru bir şekilde tanıtıldığında hem bitki çeşitliliği sürdürülebilirliğinin sağlanması hem de bölgenin ekonomik ve kültürel kalkınması bakımından önemli bir rol oynayacaktır.

Abstract

Although the interaction between plants and humans dates back as far as human history itself, this relationship has been passed down from generation to generation and continues to this day. Ethnobotany, a science that examines this interaction from multiple perspectives, is an interdisciplinary field that studies how plants are used by humans based on traditional knowledge and experience. Ethnobotanical studies contribute not only to understanding how plants are used by local communities but also to various fields such as the preservation of cultural heritage, the sustainability of biological diversity, the support of rural development, and the conservation of threatened species. In this context, ethnobotany is a scientifically significant discipline from both ecological and cultural perspectives. This study examines the ethnobotanical characteristics of ornamental plants used in the landscape areas of the Şehit Bülent Yurtseven Campus at Iğdır University. Over an eight-year period, plants that have adapted to the campus landscape were identified based on literature and certification data; they were evaluated in terms of their uses in medicine, food, fuel, craftmaking, and cosmetics. The study identified 66 different plant taxa with ethnobotanical uses within the campus area; it was determined that 60 of these could be used for medicinal purposes, 49 for food, 18 for craftmaking, and 13 for fuel. The findings indicate that the ornamental plants cultivated on the campus possess significant ethnobotanical potential not only for aesthetic purposes but also in terms of traditional medicine, nutrition, and various cultural uses. This study highlights that evaluating the plants used not only for their aesthetic value but also from an ethnobotanical perspective is crucial for developing sustainable design approaches and preserving cultural heritage. When these plants are properly introduced to landscape designers and the local community, they will play a significant role in ensuring the sustainability of plant diversity as well as the economic and cultural development of the region.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Tik, R., Kaya, T. (2026). Iğdır Üniversitesi Şehit Bülent Yurtseven Yerleşkesi’nde kullanılan peyzaj bitkilerinin etnobotanik açıdan değerlendirilmesi. Turkish Journal of Forest Science, Cilt: 10 Sayı: 1. https://doi.org/10.32328/turkjforsci.1807125

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (39)

  1. Abbas, Z., Kousar, S., Aziz, M. A., Pieroni, A., Aldosari, A. A., Bussmann, R. W., & Abbasi, A. M. (2021). Comparative assessment of medicinal plant utilization among Balti and Shina communities in the periphery of Deosai National Park, Pakistan. Biology, 10(5), 434. https://doi.org/10.3390/biology10050434
  2. Ahmad, I., Ibrar, M., & Barkatullah, A. N. (2011). Ethnobotanical study of Tehsil Kabal, Swat District, KPK, Pakistan. Journal of Botany, 2011(1), 1–9.
  3. Akdeniz, N. S., & Yener, Ş. D. (2024). Kent parklarında kullanılan odunsu peyzaj bitkileri üzerine etnobotanik bir araştırma. Bursa Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 38(1), 203–220. https://doi.org/10.20479/bursauludagziraat.1456033
  4. Akkemik, Ü. (2014a). Türkiye’nin doğal-egzotik ağaçları ve çalıları I. Ankara, Türkiye: Orman Genel Müdürlüğü Yayınları.
  5. Akkemik, Ü. (2014b). Türkiye’nin doğal-egzotik ağaçları ve çalıları II. Ankara, Türkiye: Orman Genel Müdürlüğü Yayınları.
  6. Albayrak, N. B. (2019). Orhaneli ve Büyükorhan (Bursa) ilçelerinde etnobotanik bir araştırma (Yüksek lisans tezi). Bursa Uludağ Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Biyoloji Anabilim Dalı, Bursa, Türkiye.
  7. Altay, V., & Karahan, F. (2012). Tayfur Sökmen Kampüsü (Antakya-Hatay) ve çevresinde bulunan bitkiler üzerine etnobotanik bir araştırma. Karadeniz Fen Bilimleri Dergisi, 3(2), 13–28. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/206992
  8. Bak, F. E., & Çiftçi, K. (2022). Artvin’in merkez köylerindeki bazı bitkilerin etnobotanik özellikleri. Artvin Çoruh Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, 23(2), 50–62. https://doi.org/10.17474/artvinofd.1128335
  9. Baltacı, A. (2019). The qualitative research process: How to conduct a qualitative research. Journal of Ahi Evran University Institute of Social Sciences, 5(2), 368–388.
  10. Baytop, T. (1963). Türkiye’nin tıbbi ve zehirli bitkileri. İstanbul, Türkiye: İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Yayınları.
  11. Çakılcıoğlu, U., Türkoğlu, İ., & Kürşat, M. (2007). Harput (Elazığ) ve çevresinin etnobotanik özellikleri. Fırat Üniversitesi Doğu Araştırmaları Dergisi, 5(2), 22–28. https://www.researchgate.net/profile/Ugur-Cakilcioglu/publication/284574568
  12. Danna, C., Poggio, L., Smeriglio, A., Mariotti, M., & Cornara, L. (2022). Ethnomedicinal and ethnobotanical survey in the Aosta Valley side of the Gran Paradiso National Park (Western Alps, Italy). Plants, 11(2), 170. https://doi.org/10.3390/plants11020170
  13. Davis, P. H. (1965–1988). Flora of Turkey and the East Aegean Islands (Vols. 1–11). Edinburgh, Scotland: Edinburgh University Press.
  14. Demir, E., Sürmen, B., Özer, H., & Kutbay, H. G. (2017). Salıpazarı ve çevresinde (Samsun/Türkiye) doğal olarak yetişen bitkilerin etnobotanik özellikleri. Karadeniz Fen Bilimleri Dergisi, 7(2), 68–78. https://dergipark.org.tr/tr/pub/kfbd/issue/30497/321940
  15. Deniz, L., Serteser, A., & Kargıoğlu, M. (2010). Uşak Üniversitesi ve yakın çevresindeki bazı bitkilerin mahalli adları ve etnobotanik özellikleri. Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi, 10(1), 57–72.
  16. Duncan, D. B. (1955). Multiple range and multiple F tests. Biometrics, 11(1), 1–42.
  17. Ekren, E., & Çorbacı, Ö. L. (2021). Etnobotanik kullanım olanakları üzerine bir araştırma: Rize kentsel açık yeşil alanlar örneği. Journal of Anatolian Environmental and Animal Sciences, 6(4), 487–497. https://doi.org/10.35229/jaes.945633
  18. Farnsworth, N. R. (1990). The role of ethnopharmacology in drug development. In Ciba Foundation Symposium 154: Bioactive compounds from plants (pp. 2–21). Chichester, England: John Wiley & Sons.
  19. Gür, N., & Kahraman, Ö. (2024). Çanakkale kenti rekreasyon alanları peyzaj düzenlemelerinde kullanılan süs bitkileri üzerine etnobotanik bir araştırma. In Uluslararası Anadolu Tarım, Gıda, Çevre ve Biyoloji Kongresi (pp. 440–448).
  20. Kadıoğlu, S., Kadıoğlu, B., Dizikısa, T., & Sezer, K. K. (2021). Doğal olarak yetişen ve halk tarafından kullanılan yabani bitkilerin etnobotanik özellikleri. Muş Alparslan Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, 1(1), 39–50.
  21. Kendir, G., & Güvenç, A. (2010). Etnobotanik ve Türkiye’de yapılmış etnobotanik çalışmalara genel bir bakış. Hacettepe University Journal of the Faculty of Pharmacy, 1, 49–80. https://dergipark.org.tr/en/pub/hujpharm/issue/49839/639119
  22. Kıral, B. (2020). Document analysis as a qualitative data analysis method. Journal of Social Sciences Institute, 8(15), 170–189.
  23. Kocabaş, Y. Z., Çömlekcioğlu, N., & İlçim, A. (2016). Bazı odunsu bitki türlerinin Kahramanmaraş il merkezi ölçeğinde etnobotanik yönleri. Gaziosmanpaşa Bilimsel Araştırma Dergisi, 12, 60–69. https://dergipark.org.tr/tr/pub/gbad/issue/29707/319632
  24. Korkmaz, M., & Alpaslan, Z. (2014). Ergan Dağı Erzincan-Türkiye’nin etnobotanik özellikleri. Bağbahçe Bilim Dergisi, 1(3), 1–31.
  25. Özdemir, M. (2010). Nitel veri analizi: Sosyal bilimlerde yöntembilim sorunsalı üzerine bir çalışma. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11(1), 323–343.
  26. Paraguison, L. D. R., Tandang, D. N., & Alejandro, G. J. D. (2020). Medicinal plants used by the Manobo tribe of Prosperidad, Agusan del Sur, Philippines: An ethnobotanical survey. Asian Journal of Biological and Life Sciences, 9(3), 326–333.
  27. SankeyMATIC. (2025). Sankey diagram generator. Retrieved October 14, 2025, from https://sankeymatic.com/build/
  28. Saraç, D. U., Özkan, Z. C., & Akbulut, S. (2013). Rize ilinin etnobotanik özellikleri. Biological Diversity and Conservation, 6(3), 57–66.
  29. Sarı, D. (2022). Kentsel peyzajda kullanılan odunsu taksonların arı çekme potansiyelleri bakımından değerlendirilmesi: Artvin kent merkezi örneği. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, 25(5), 986–998.
  30. Sarı, D., & Öztürk, Z. (2023). Etnobotanik kullanımı olan bazı doğal bitkilerin peyzaj değerleri: Maçka (Trabzon) örneği. Turkish Journal of Forest Science, 7(2), 189–209.
  31. Tanfer, M., Yener, Ş. D., & Bayraktar, S. (2024). Kültürel peyzajlarda etnobotanik değeri olan bitkilerin potansiyel kullanım alanları: Güneydoğu Anadolu Bölgesi, Türkiye. Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 7(2), 512–532. https://doi.org/10.47495/okufbed.1252130
  32. Tarakçı Eren, E., & Düzenli, T. (2017). Determination of the visual preference levels and perceptual differences in the appearance of certain taxa in different seasons. Fresenius Environmental Bulletin, 26(12B), 8304–8315.
  33. Taşkın, R., Gürbüz, R., & Alptekin, H. (2025). The frequency and density of weeds in peanut (Arachis hypogaea L.) fields of Adana Province, Türkiye. Research in Agricultural Sciences, 56(2), 112–121. https://doi.org/10.17097/agricultureatauni.1613076
  34. Tik, R., & Kaya, T. (2025a). Tarımsal ekosistemlerde denge arayışı: Peyzaj bitkilerinin etnobotanik değeri, toprak yönetimi ve yabancı ot stratejileri. In İ. Üremiş (Ed.), Peyzaj tasarımında kullanılan bitkilerin etnobotanik kullanımları (pp. 10–29). UBAK Publishing House. https://doi.org/10.5281/zenodo.15259939
  35. Tik, R., & Kaya, T. (2025b). Iğdır Üniversitesi Şehit Bülent Yurtseven Yerleşkesinde bulunan peyzaj bitkileri üzerine değerlendirmeler. Bahçe, 54(Özel Sayı 1), 400–412. https://doi.org/10.53471/bahce.1537709
  36. Yener, Ş. D., & Ay Ak, B. R. (2021). Doğu Anadolu Bölgesi’nin etnobotanik kullanımı olan bazı bitkilerin peyzaj düzenlemelerinde kullanım olanakları. Eurasian Journal of Forest Science, 9(3), 92–106. https://doi.org/10.31195/ejejfs.970506
  37. Yener, Ş. D., & İnal, Ö. (2022). Kent peyzajına ekolojik bir yaklaşım-etnobotanik kullanıma sahip bitkiler: Marmara Bölgesi örneği. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 13(1), 93–104. https://doi.org/10.29048/makufebed.1056612
  38. Yıldırımlı, Ş. (2004). Etnobotanik ve Türk etnobotaniği. Kebikeç İnsan Bilimleri İçin Kaynak Araştırmaları Dergisi, 17, 175–193. https://kebikecdergi.wordpress.com/wp-content/uploads/2012/07/13_yildirimli.pdf
  39. Yüzbaşıoğlu, E., Tütenocaklı, T., & Uysal, İ. (2020). Reşadiye (A6, Tokat) ve çevresindeki bitkilerin etnobotanik özellikleri. Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi, 7(2), 420–432. https://doi.org/10.30910/turkjans.725826