KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Turkish Journal of Astronomy and Astrophysics / 2026 / Cilt: 6 Sayı: Special Issue: UAK2024 Proc. Özel Sayı

ULX Sınıflandırmasında Temel Karadelik Bağıntısının Kullanılabilirliği

The Usability of the Fundamental Plane of Black Holes in ULX Classification

Ege Tunç(ORTA DOĞU TEKNİK ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-3596-3344
Sinan Kaan Yerli(ORTA DOĞU TEKNİK ÜNİVERSİTESİ, FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ, FİZİK BÖLÜMÜ)0000-0001-9717-5349
Tenay Saguner Rambaldi(ORTA DOĞU TEKNİK ÜNİVERSİTESİ, FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ, FİZİK BÖLÜMÜ)0000-0002-2438-1923
Sayfa
226–235
Yayın Tarihi
2025-07-01
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Ayrıca ULX'lerin FPBH'ye nasıl dahil edilebileceği gösterilmiş ve tartışılmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Son 20 yılda ULX'ler (Aşırı-Parlak X-ışın kaynakları) üzerindeki çalışmalar hızlanmış ve önemli ilerlemeler kaydedilmiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Hesaplanan kütleler sertlik oranları, radyo parlaklığının X-ışın parlaklığına oranı ve X-ışın bandındaki rejimlerle eşleştirilerek belirli eğilimlerin varlığı araştırılmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Ayrıca ULX'lerin FPBH'ye nasıl dahil edilebileceği gösterilmiş ve tartışılmıştır.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:ULX · Black Hole · Fundamental Plane

Özet

Son 20 yılda ULX'ler (Aşırı-Parlak X-ışın kaynakları) üzerindeki çalışmalar hızlanmış ve önemli ilerlemeler kaydedilmiştir. Ancak, hâlâ açıklığa kavuşmamış birçok tuhaf özellik bulunmaktadır. Bu çalışmada, ULX adaylarının detaylı bir incelemesi yapılmış ve hem X-ışını hem de Radyo dalgaboylarında çoklu dalgaboyu verileri kullanılmıştır. ULX adaylarının verileri Karadeliklerin Temel Düzlemi'ne (FPBH) uyarlanarak kütle tahminleri yapılmış ve bu tahminler literatürdeki başka diğer ULX'ler ve onlar için kullanılan kütle hesabı yöntemleriyle karşılaştırılarak FPBH, ULX'ler için tutarlı olacak şekilde modifiye edilmiştir. Hesaplanan kütleler sertlik oranları, radyo parlaklığının X-ışın parlaklığına oranı ve X-ışın bandındaki rejimlerle eşleştirilerek belirli eğilimlerin varlığı araştırılmıştır. Bu veriler, literatürdeki diğer bazı çalışmalarla karşılaştırılmış ve kullanılan yöntemlerin doğrulaması için literatür çalışmaları referans alınmıştır. Bu gruplandırma, farklı türdeki ULX'leri daha iyi ayırt etmeye olanak sağlayabilir. Ayrıca ULX'lerin FPBH'ye nasıl dahil edilebileceği gösterilmiş ve tartışılmıştır.

Abstract

Over the past 20 years, studies on ULXs (Ultra-luminous X-ray Sources) have accelerated, leading to significant progress. However, there are still many bizarre features that are not clear. In this work, a detailed examination of ULX candidates has been conducted, utilizing multi-wavelength data in both X-ray and radio bands. The data of ULX candidates were adapted to the FPBH (Fundamental Plane of Black Holes) to estimate their masses. These estimates were compared with other ULXs in the literature and the mass estimation methods used for them, leading to a modification of the FPBH to ensure its consistency for ULXs. The calculated masses were correlated with hardness ratios, the ratio of radio luminosity to X-ray luminosity, and regimes in the X-ray band to investigate the presence of specific trends. This data was compared with several other studies in the literature, using these studies as references to validate the methods employed. This classification could enable better differentiation between various types of ULXs. Furthermore, how ULXs can be incorporated into the FPBH has been demonstrated and discussed.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Tunç, E., Yerli, S. K., Rambaldi, T. S. (2025). ULX Sınıflandırmasında Temel Karadelik Bağıntısının Kullanılabilirliği. Turkish Journal of Astronomy and Astrophysics, Cilt: 6 Sayı: Special Issue: UAK2024 Proc. Özel Sayı, 226–235. https://doi.org/10.55064/tjaa.1598283

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (36)

  1. Abarca D., Parfrey K., Kluzniak W., 2021, ApJ, 917, L31
  2. Bachetti M., ve dig., 2014, Nature, 514, 202
  3. Bernadich M. C. i., Schwope A. D., Kovlakas K., Zezas A., Traulsen I., 2022, A&A, 659, A188
  4. Brightman M., ve dig., 2016, in AAS/High Energy Astrophysics Division #15. p. 207.03
  5. Brightman M., ve dig., 2018, in 42nd COSPAR Scientific Assembly. pp E1.13–2–18
  6. Carpano S., Haberl F., Maitra C., Vasilopoulos G., 2018, MNRAS, 476, L45
  7. Centre de Données Astronomiques de Strasbourg (CDS) 2011, Aladin: Interactive Sky Atlas, Astrophysics Source Code Library, record ascl:1112.019 (ascl:1112.019)
  8. Chandrajit Singha A., Senorita Devi A., 2019, in Journal of Physics Conference Series. p. 012003, doi:10.1088/1742-6596/1330/1/012003
  9. Condon J. J., Cotton W. D., Greisen E. W., Yin Q. F., Perley R. A., Taylor G. B., Broderick J. J., 2002, VizieR Online Data Catalog, p. VIII/65, ADS
  10. Cseh D., ve dig., 2012, ApJ, 749, 17
  11. Doroshenko V., Tsygankov S., Santangelo A., 2018, A&A, 613, A19
  12. Earnshaw H. P., Roberts T. P., Middleton M. J., Walton D. J., Mateos S., 2019, MNRAS, 483, 5554
  13. Fabbiano G., 1989, ARA&A, 27, 87
  14. Fabrika S., Mescheryakov A., 2001, in Schilizzi R. T., ed., Galaxies and their Constituents at the Highest Angular Resolutions Vol. 205, Galaxies and their Constituents at the Highest Angular Resolutions. p. 268 (arXiv:astro-ph/0103070), doi:10.48550/arXiv.astro-ph/0103070
  15. Gordon Y. A., ve dig., 2021, ApJS, 255, 30
  16. Gültekin K., King A. L., Cackett E. M., Nyland K., Miller J. M., Di Matteo T., Markoff S., Rupen M. P., 2019, ApJ, 871, 80
  17. Israel G. L., 2017, Taking the beat of the UNSeEN (The Ultraluminous NS populatioN of ULXs), XMM-Newton Proposal ID #82445
  18. Israel G. L., ve dig., 2017, in Ness J.-U., Migliari S., eds, The X-ray Universe 2017. p. 104
  19. Jang I., Gliozzi M., Satyapal S., Titarchuk L., 2018, MNRAS, 473, 136
  20. King A. R., Davies M. B., Ward M. J., Fabbiano G., Elvis M., 2001, ApJ, 552, L109
  21. King A., Lasota J.-P., Middleton M., 2023, New Astron. Rev., 96, 101672
  22. Lipunova G. V., 1999, Astronomy Letters, 25, 508
  23. Merloni A., Heinz S., di Matteo T., 2003, MNRAS, 345, 1057
  24. Migliari S., Ghisellini G., Miller-Jones J., Russell D., 2012, in International Journal of Modern Physics Conference Series. pp 108–113, doi:10.1142/S2010194512004485
  25. Muno M. P., Belloni T., Dhawan V., Morgan E. H., Remillard R. A., Rupen M. P., 2005, ApJ, 626, 1020
  26. Poutanen J., Lipunova G., Fabrika S., Butkevich A. G., Abolmasov P., 2007, MNRAS, 377, 1187
  27. Rodríguez Castillo G. A., ve dig., 2020, ApJ, 895, 60
  28. Shakura N. I., Sunyaev R. A., 1973, A&A, 24, 337, ADS
  29. Sutton A. D., Roberts T. P., Walton D. J., Gladstone J. C., Scott A. E., 2012, MNRAS, 423, 1154
  30. Sutton A. D., Roberts T. P., Middleton M. J., 2013, MNRAS, 435, 1758
  31. Titarchuk L., Shaposhnikov N., 2005, ApJ, 626, 298
  32. Tsygankov S. S., Doroshenko V., Lutovinov A. A., Mushtukov A. A., Poutanen J., 2017, A&A, 605, A39
  33. Tunç E., 2024, Master’s thesis, Middle East Technical University
  34. Wiktorowicz G., Sobolewska M., Lasota J.-P., Belczynski K., 2017, ApJ, 846, 17
  35. Wolter A., Rushton A., Mezcua M., Cseh D., Pintore F., Prandoni I., Paragi Z., Zampieri L., 2015, in Advancing Astrophysics with the Square Kilometre Array (AASKA14). p. 91 (arXiv:1412.5643), doi:10.22323/1.215.0091
  36. van den Eijnden J., ve dig., 2021, MNRAS, 507, 3899