Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI Insightİncelenen hikâyelerde imam, hoca ve şeyh gibi dinî otorite figürlerinin toplumsal düzeni belirleyen ve yönlendiren aktörler olarak öne çıktığı; buna karşılık büyü, muska ve çeşitli hurafe pratiklerinin köylünün dinî yaşamında yaygın ve etkili biçimde varlığını sürdürdüğü tespit edilmiştir.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Bu çalışma, 1923–1980 yılları arasındaki Türk hikâyelerinde köylünün din algısının nasıl temsil edildiğini incelemeyi amaçlamaktadır. Cumhuriyet’in kuruluşuyla birlikte ivme kazanan modernleşme süreci, köyün toplumsal yapısını ve köylünün inanç dünyasını önemli ölçüde dönüştürmüş; bu dönüşüm edebî metinlerde belirgin ve çok katmanlı biçimlerde yansımıştır. Çalışmada din, köy yaşamının merkezinde yer alan bir olgu olarak ele alınmakta; inanç, hurafe, dinî otorite, kadercilik ve toplumsal değişim gibi unsurların hikâye kişilerinin zihniyet dünyasında nasıl anlam kazandığı metin çözümlemesi yöntemiyle analiz edilmektedir. İncelenen hikâyelerde imam, hoca ve şeyh gibi dinî otorite figürlerinin toplumsal düzeni belirleyen ve yönlendiren aktörler olarak öne çıktığı; buna karşılık büyü, muska ve çeşitli hurafe pratiklerinin köylünün dinî yaşamında yaygın ve etkili biçimde varlığını sürdürdüğü tespit edilmiştir. Modernleşme ile birlikte ortaya çıkan yeni değerler, köyün geleneksel inanç yapısında kırılmalara yol açmakta; hikâyeler bu dönüşümü kimi zaman eleştirel, kimi zaman gözlemleyici bir perspektifle yansıtmaktadır. Sonuç olarak, 1923–1980 dönemi Türk hikâyesi, köylünün din algısını sosyolojik, kültürel ve zihniyet temelli boyutlarıyla ele alan zengin bir anlatı alanı sunmakta ve köy toplumunda dinin dönüşümüne dair önemli veriler ortaya koymaktadır.
Abstract
This study aims to examine how the perception of religion among peasants is represented in Turkish short stories written between 1923 and 1980. The modernization process, which accelerated with the establishment of the Republic, significantly transformed the social structure of rural life and the belief systems of peasants; this transformation is reflected in literary texts in explicit and multilayered ways. In this context, religion is addressed as a central element of village life, and the ways in which concepts such as belief, superstition, religious authority, fatalism, and social change are constructed within the mental world of fictional characters are analyzed through textual analysis. The findings indicate that figures of religious authority—such as imams, hodjas, and sheikhs—emerge as influential actors shaping the social order, while practices such as magic, amulets, and various superstitions remain prevalent in the religious life of peasants. The emergence of new values under the impact of modernization leads to ruptures in traditional belief structures, which are represented in the stories through both critical and observational perspectives. Ultimately, Turkish short stories of the 1923–1980 period provide a rich narrative field that reveals the sociological, cultural, and mental dimensions of peasants’ perceptions of religion and offer significant insights into the transformation of religion in rural society.