Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightBulgular, gözetimin dışsal bir disiplin mekanizması olmaktan çıkarak yaşamın sürdürülebilirliğini belirleyen bir altyapı rejimine dönüştüğünü göstermektedir.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
21. yy. dijital ekosistemi, gözetimi klasik “izleme” ve “mahremiyet ihlali” çerçevesinin ötesinde, bireyin yaşamını sürdürebilmesinin altyapısal bir koşulu hâline getirmektedir. Bu çalışma, söz konusu dönüşümü “varoluşsal gözetim” kavramı üzerinden kavramsallaştırmakta ve bu rejimin bilinci ve ölümü de kapsayan uzantısını nekrogözetim kavramıyla tartışmaktadır. Çalışmanın amacı, dijital gözetimin çağdaş biçimini varoluşsal ve nekro boyutlarıyla analiz etmek ve bu dönüşümün bilinç, rıza ve ölüm üzerindeki etkilerini bir medya anlatısı üzerinden incelemektir. Bu bağlamda Black Mirror dizisinin “Common People” bölümü bir medya anlatısı olarak ve eleştirel söylem analizi yaklaşımıyla incelenmiştir. Analize diyaloglar, arayüz mesajları, teknik bildirimler, sözleşme ekranları, geri sayım sayaçları ve sessizlikler dâhil edilerek çok katmanlı biçimde çözümlenmiştir. Bulgular, gözetimin dışsal bir disiplin mekanizması olmaktan çıkarak yaşamın sürdürülebilirliğini belirleyen bir altyapı rejimine dönüştüğünü göstermektedir. Bu çalışma kapsamında önerilen varoluşsal gözetim modeli, altyapısal bağımlılık, tasarlanmış rıza, algoritmik yönetişim, varoluşsal ipotek, nekrogözetim ve ontolojik aşınmadan oluşan döngüsel bir süreç olarak kavramsallaştırılmaktadır. Anlatıda rıza, hukukî bildirimlere dayalı bilinçli bir onaydan ziyade zaman baskısı, arayüz tasarımı ve teknik eşikler yoluyla üretilen tasarlanmış bir mekanizma olarak işlemektedir. Bilinç ve hissiyat, abonelik paketleri üzerinden kademelendirilmekte, beden ve bilişsel kapasite artık değer üretiminin doğrudan kaynağına dönüşmektedir. Son aşamada ise ölüm, sistemden çıkışı temsil eden bir sınır olmaktan çok, bilincin reklam ve veri üretimi amacıyla işlevselleştirildiği nekrokapitalist bir evre olarak kodlanmaktadır. Çalışma, biyopolitika, gözetim kapitalizmi ve nekropolitika literatürlerini dijital altyapılar bağlamında bir araya getirerek varoluşsal gözetim kavramını bütüncül bir analitik çerçeveyle önermekte ve mahremiyet merkezli özgürlük tartışmalarını yaşamın sürdürülebilirliği, bilişsel egemenlik ve bütünlük ekseninde yeniden düşünmeye açmaktadır.
Abstract
The twenty-first-century digital ecosystem has transformed surveillance beyond the classical framework of monitoring and privacy violations into an infrastructural condition for sustaining human existence. This study conceptualizes this transformation through the notion of existential surveillance and discusses its extension to consciousness and death through necro-surveillance. It aims to examine the contemporary form of digital surveillance through its existential and necro dimensions and to analyze its implications for consciousness, consent, and death using the Black Mirror episode Common People. Employing Critical Discourse Analysis, the study examines dialogues, interface messages, technical notifications, contract screens, countdown timers, and silences. The findings show that surveillance has evolved from an external disciplinary mechanism into an infrastructural regime that sustains life. The proposed existential surveillance model conceptualizes this transformation as a cyclical process consisting of infrastructural dependency, engineered consent, algorithmic governance, existential mortgage, necro-surveillance, and existential erosion. Consent operates not as informed approval but as an engineered mechanism produced through time pressure, interface design, and technical thresholds. Consciousness and affect are stratified through subscription-based access, while the body and cognitive capacity become direct sources of surplus value. In the final stage, death is transformed from an exit point into a necro-capitalist phase in which consciousness is instrumentalized for advertising and data production. By bringing together the literatures on biopolitics, surveillance capitalism, and necropolitics, the study proposes existential surveillance as an integrated analytical framework and rethinks privacy-centered conceptions of freedom through the lenses of sustaining life, cognitive sovereignty, and existential integrity.