KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / The Journal of Social Science / 2026 / Cilt: 6 Sayı: 11

FİNANSAL GELİŞMENİN YENİ YÖNLERİNİ ARAYIŞTA TÜRKİYE ÖRNEĞİ: EKONOMIK BÜYÜME İLİŞKİSİ

THE CASE OF TURKEY IN SEARCH OF THE NEW ASPECTS OF FINANCIAL DEVELOPMENT: ECONOMIC GROWTH RELATIONSHIP

Gizay Daver(ZONGULDAK BULENT ECEVIT UNIVERSITY, SCHOOL OF APPLIED SCIENCES)0000-0001-5427-0741
Sayfa
22–42
Yayın Tarihi
2022-02-25
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Dijital dönüşümle birlikte finansal gelişme ve ekonomik büyümeyi temsil edecek yeni değişkenler de aranmalıdır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, Türkiye'de ekonomik büyüme ve finansal gelişme arasındaki ilişkiyi 1998:Q1 - 2021:Q1 dönemi için belirlemek amacıyla yapılmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Kararlı model ile gecikme uzunluğu seçiminden sonra etkitepki (IR) analizleri yapılmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Dijital dönüşümle birlikte finansal gelişme ve ekonomik büyümeyi temsil edecek yeni değişkenler de aranmalıdır.
🔬Tür:Modelleme & Sayısal Simülasyon
📍Kapsam:2021 Verileri
⚙️Değişkenler:Finansal Piyasalar · Ekonomik Kalkınma · Ekonomik Büyüme

Özet

Bu çalışma, Türkiye'de ekonomik büyüme ve finansal gelişme arasındaki ilişkiyi 1998:Q1 - 2021:Q1 dönemi için belirlemek amacıyla yapılmıştır. Bu amaçla geleneksel uygulamalar takip edilerek, reel gayri safi yurtiçi hasıla değişimleri kullanılarak ekonomik büyüme izlenmektedir. Türkiye'nin finansal gelişimi (FD), finansal gelişmenin eşit derecede önemli bulunan iki yönü kullanılarak izlenmektedir. Bu yönler, 'finansal kurumların gelişimi' (FID) ve 'finansal piyasaların gelişimi' (FMD). Zaman serisi çalışması olarak tasarlanan çalışma kapsamında birim kök ve durağanlık süreç testleri yapılmıştır. Seriyi durağan bulan vektör otoregresif model (VAR) önerilmiştir. Kararlı model ile gecikme uzunluğu seçiminden sonra etkitepki (IR) analizleri yapılmıştır. IR analizlerinden sonra Cholesky yöntemi kullanılarak varyans ayrıştırması yapılmıştır. Hem ekonomik kalkınma hem de finansal kalkınma Türkiye için önemli kabul edilmekte ve aralarında bir ilişki bulunmaktadır. Çalışmada kullanılan değişkenlerin temsil yeteneği olduğu ancak siyasi veya finansal kararlar almak için yeterli olmadığı görülmüştür. Dijital dönüşümle birlikte finansal gelişme ve ekonomik büyümeyi temsil edecek yeni değişkenler de aranmalıdır.

Abstract

This study was conducted to determine the relationship between economic growth and financial development in Turkey for the period 1998:Q1 to 2021:Q1. For this purpose, following traditional practices, economic growth is monitored using the real gross domestic products’ changes. Financial development(FD) of Turkey’s monitored by using two aspects of financial development that are found equally important. These aspects are ‘financial institutions development’(FID) and ‘financial markets development’(FMD). Within the scope of the study, which is designed as a time series study, unit root and stationarity process tests were performed. Finding the series stationary, vector autoregressive model (VAR) is proposed. After lag length selection with the stable model, impulse response(IR) analyses were performed. After the IR analyses variance decomposition was performed using the Cholesky method. Both the economic development and financial development are considered to be important for Turkey and they have a relationship. The variables used in the study were found to be representative but not enough to conduct political or financial decisions. With the digital transformation, new variables should also be searched to represent the financial development and economic growth.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Daver, G. (2022). FİNANSAL GELİŞMENİN YENİ YÖNLERİNİ ARAYIŞTA TÜRKİYE ÖRNEĞİ: EKONOMIK BÜYÜME İLİŞKİSİ. The Journal of Social Science, Cilt: 6 Sayı: 11, 22–42. https://doi.org/10.30520/tjsosci.1057368

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (55)

  1. Ağazade, S., & Karakaya, A. (2019). Finansal Gelişme Ve Ekonomik Büyüme: OECD Ülkeleri Örneğinde Panel Nedensellik Analizi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 6(2), 471–484. https://doi.org/10.30798/makuiibf.526723
  2. Aimer, N. M. M. (2021). The Direction of Causality between Economic Growth and Financial Development in Upper Middle-Income Countries. Üst Orta Gelirli Ülkelerde Ekonomik Büyüme Ile Finansal Gelişme Arasındaki Nedensellik Yönü., 5(1), 49–68. Retrieved from http://search.ebscohost.com/login.aspx?direct=true&db=e5h&AN=151244731&lang=tr&site=eds-live
  3. Akyol, H. (2019). Reel Aktivite Ve Hisse Senedi Getirileri Arasındaki İlişkinin Teorik Ve Ampirik Olarak İncelenmesi. The Journal of International Social Research, 12(67), 814–821. https://doi.org/10.17719/jisr.2019.3768
  4. Apergis, N., Filippidis, I., & Economidou, C. (2007). Financial deepening and economic growth linkages: A panel data analysis. Review of World Economics, 143(1), 179–198. https://doi.org/10.1007/s10290-007-0102-3
  5. Aslan, Ö., & Levent Korap, H. (2006). Türkiye’de Finansal Gelişme Ekonomik Büyüme İlişkisi. Muğla Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (İLKE), 17(Güz), 1–20. BIS. (2021a). Credit to the non-financial sector. Retrieved August 4, 2021, from https://www.bis.org/statistics/totcredit.htm?m=6%7C380%7C669
  6. BIS. (2021b, June 7). Credit-to-GDP gaps. Retrieved August 4, 2021, from https://www.bis.org/statistics/c_gaps.htm?m=6%7C380%7C670
  7. Borsa İstanbul A.Ş. (2021). Borsa İstanbul Pay Piyasası Verileri. Retrieved August 4, 2021, from https://borsaistanbul.com/tr/sayfa/303/pay-piyasasi-verileri-piyasa-verileri
  8. Brooks, C. (2008). Introductory Econometrics for Finance (Second Edi). Cambridge University Press.
  9. Brooks, C. (2014). Introductory Econometrics for Finance. (C. Brooks, Ed.) (3rd ed.). Cambridge University Press, New York: Cambridge University Press. Retrieved from https://www.cambridge.org/bs/academic/textbooks/introductory-econometrics
  10. Çeştepe, H., & Yıldırım, E. (2016). Türkiye’de Finansal Gelişme Ve Ekonomik Büyüme İlişkisi. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 12(ICAFR 16 Özel Sayısı), 12–26. Daver, G. (2021). Relation of Bank Credits and Manufacturing Industry Capacity Usage Ratio: Economic Activity Interaction. In GELISIM–UWE: 5th International Conference On Economics And Finance. Retrieved from https://panel.gelisim.edu.tr/assets/2021/dokumanlar/guicefm/Gizay Daver_1a2db5a3d172425c935547e1a7bd64cf.pdf
  11. Demez, S., Kizilkaya, O., & Dag, M. (2019). Finansal Gelişme ve Büyüme İlişkisi: Türkiye için Bootstrap Nedensellik Analizi. Relationship Between Financial Development and Growth: Bootstrap Causality Analysis for Turkey., 10(3), 617–628. Retrieved from http://10.0.79.185/berj.2019.189
  12. Demir, Y., Öztürk, E., & Albeni, M. (2007). Türkiye’de Finansal Piyasalar ile Ekonomik Büyüme İlişkisi. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 2007(2), 438–455. Retrieved from https://app.trdizin.gov.tr/makale/TnpVek5URXg/turkiye-de-finansal-piyasalar-ile-ekonomik-buyume-iliskisi
  13. Dickey, D. A., & Fuller, W. A. (1981). Likelihood Ratio Statistics for Autoregressive Time Series with a Unit Root. Econometrica, 49(4), 1057. https://doi.org/10.2307/1912517
  14. Dornbusch, R., & Fischer, S. (1994). Macroeconomics (6th ed.). McGraw-Hill.
  15. Drehmann, M., & Tsatsaronis, K. (2014). The credit-to-GDP gap and countercyclical capital buffers: questions and answers. BIS Quarterly Review.
  16. Enders, W. (1995). Applied econometric time series (2nd ed.). Wiley.
  17. Enders, W. (2010). Applied econometric time series (3rd ed.). Wiley.
  18. Enders, W. (2014). Applied Econometric Time Series (4th ed.). Wiley. Retrieved from https://www.wiley.com/en-us/Applied+Econometric+Time+Series%2C+4th+Edition-p-9781118808566
  19. Enders, W., & Granger, C. W. J. (1998). Unit-Root Tests and Asymmetric Adjustment With an Example Using the Term Structure of Interest Rates. Journal of Business & Economic Statistics, 16(3), 304–311. Retrieved from https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/07350015.1998.10524769
  20. Eyüboğlu, K., & Akan, K. (2020). Türkiye’de Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: RALS-EG Eşbütünleşme Testi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(4), 974–988. https://doi.org/10.32709/akusosbil.627788
  21. Goodwin, R. M., & Robinson, J. (1952). The Rate of Interest and Other Essays. The Economic Journal, 62(248), 930. https://doi.org/10.2307/2226559
  22. Granger, C. W. J., & Newbold, P. (1974). Spurious Regressions In Econometrics. Journal of Econometrics, 2(6), 111–120.
  23. Hill, R. C., E. Griffiths, W., & Lim, G. C. (2018). Principles of Econometrics (5th ed.). Wiley. Retrieved from https://www.wiley.com/en-us/Principles+of+Econometrics%2C+5th+Edition-p-9781119320944
  24. Işık, H. B., & Bilgin, O. (2016). Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme İlişkisi Türkiye Örneği. İnsan Ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 5(7), 1757–1765. Retrieved from http://www.itobiad.com/tr/download/article-file/225589
  25. Kandır, S., Yılmaz, Ö., & Önal, Y. B. (2007). Finansal Gelişme Ve Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişkinin Araştırılması. Ç.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 16(2), 311–326. Kar, M., & Pentecost, E. J. (2000). Financial development and economic growth in Turkey: further evidence on the causality issue. Loughborough UniversityLoughboroughLeics., LE11 3TU UK. Retrieved from https://www.researchgate.net/publication/228581900_Financial_development_and_economic_growth_in_Turkey_further_evidence_on_the_causality_issue
  26. King, R. G., & Levine, R. (1993). Finance and Growth: Schumpeter Might Be Right. The Quarterly Journal of Economics, 108(3), 717–737. https://doi.org/10.2307/2118406
  27. Levine, R. (1997). Financial Development and Economic Growth: Views and Agenda. Journal of Economic Literature, 35(2), 688–726. Retrieved from http://www.jstor.org/stable/2729790
  28. Levine, R. (2005). Finance and Growth: Theory and Evidence. In P. Aghion & S. N. Durlauf (Eds.), Handbook of Economic Growth (pp. 865–934). Elsevier B.V. https://doi.org/10.1016/S1574-0684(05)01012-9
  29. Lucas, R. E. (1988). On The Mechanics Of Economic Development. Journal of Monetary Economics, 22, 3–42.
  30. Mankiw, N. G. (1989). Real Business Cycles: A New Keynesian Perspective. The Journal of Economic Perspectives, 3(3), 79–90. Retrieved from https://www.jstor.org/stable/1942761
  31. Mankiw, N. G. (2019). Priniciples of Economics (9th ed.). Cengage.
  32. Mike, F., & Alper, A. E. (2021). Kırılgan Ekonomilerde Finansal Gelişme Düzeyinin Ekonomik Büyüme Üzerindeki Etkisi. The Effect of Financial Development on Economic Growth in Fragile Economics., 12(1), 49–64. Retrieved from http://10.0.79.185/berj.2021.310
  33. Mishkin, F. S., & Eakins, S. G. (2012). Financial Markets & Institutions (7th ed., Vol. 28). Prentice Hall.
  34. Nyasha, S., & Odhiambo, N. M. (2014). Bank-based financial development and economic growth: A review of international literature. Journal of Financial Economic Policy, 6(2), 112–132. https://doi.org/10.1108/JFEP-07-2013-0031
  35. Öztürk, N., Kılıç Darıcı, H., & Kesikoğlu, F. (2011). Ekonomik Büyüme ve Finansal Gelişme İlişkisi: Gelişmekte Olan Piyasalar İçin Bir Panel Nedensellik Analizi. Marmara Üniversitesi İ.İ.B.F. Dergisi, XXX(I), 53–69. Patrick, H. T. (1966). Financial Development and Economic Growth in Underdeveloped Countries. Economic Development and Cultural Change, 14(2), 174–189. https://doi.org/10.1086/450153
  36. Phillips, P. C. B., & Perron, P. (1988). Testing for a unit root in time series regression. Biometrika, 75(2), 335–346. https://doi.org/10.1093/biomet/75.2.335
  37. Sahay, R., Čihák, M., Barajas, A., Bi, R., Ayala, D., Gao, Y., … Reza Yousefi, S. (2015). Rethinking Financial Deepening: Stability and Growth in Emerging Markets (SDN/15/08).
  38. Schumpeter, J. A. (1934). The theory of economic development. Harvard economic studies, vol. XLVI. Harvard Economic Studies (Vol. 34). Harvard Economic Studies 46.
  39. Sims, C. A. (1980). Comparison of Interwar and Postwar Business Cycles: Monetarism Reconsidered. The American Economic Review, 70(2), 250–257. Retrieved from https://www.jstor.org/stable/1815476
  40. Sims, C. A. (1986). Are Forecasting Models Usable for Policy Analysis? Quarterly Review, 10(1), 2–17. https://doi.org/10.21034/qr.1011
  41. Sims, C. A. (1992). Interpreting the macroeconomic time series facts: The effects of monetary policy. European Economic Review, 36(5), 975–1000. https://doi.org/10.1016/0014-2921(92)90041-T
  42. Svirydzenka, K. (2016). Introducing a New Broad-based Index of Financial Development Introducing a New Broad-based Index of Financial Development 1 Prepared by Katsiaryna Svirydzenka (No. WP/16/5). Retrieved from https://www.imf.org/external/pubs/ft/wp/2016/wp1605.pdf
  43. Tarı, R. (2010). Ekonometri (6th ed.). 2010: UmutTepe. Retrieved from https://www.dr.com.tr/Kitap/Ekonometri/Ders-Sinav-Kitaplari/Universite-Ders-Kitaplari/Iktisatekonomi/urunno=0000000332501
  44. TCMB. (2021a). EVDS | Kredi/GSYİH oranları - Finans dışı özel sektörün toplam kredi kullanımı (BIS)(Üç Aylık). Retrieved August 4, 2021, from https://evds2.tcmb.gov.tr/index.php?/evds/serieMarket
  45. TCMB. (2021b). EVDS | Toplam Kredi - Finansal Kesim Dışındaki Firmalar. Retrieved August 4, 2021, from https://evds2.tcmb.gov.tr/index.php?/evds/dashboard/4772
  46. TCMB. (2021c). EVDS | Tüm Seriler. Retrieved August 4, 2021, from https://evds2.tcmb.gov.tr/index.php?/evds/serieMarket
  47. The World Bank. (2021). Market capitalization of listed domestic companies (current US$) - Turkey | Data. Retrieved August 4, 2021, from https://data.worldbank.org/indicator/CM.MKT.LCAP.CD?locations=TR
  48. Ünalmiş, D. (2002). The Causality Between Financial Development And Economic Growth: The Case Of Turkey (No. 3). Ankara.
  49. Vurur, N. S. (2020). Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Türkiye Örneği. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 13(2), 130–140. Retrieved from http://search.ebscohost.com/login.aspx?direct=true&db=asn&AN=148349916&lang=tr&site=eds-live
  50. Yayla, N., Felek, Ş., & Çağlar, A. (2018). Türkiye’de AB Doğrudan Yatırımları, Finansal Gelişme Ve Ekonomik Büyüme İlişkisine ARDL Yaklaşımı. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, 11(20), 63–82. https://doi.org/10.18092/ulikidince.330994
  51. Aslan, Ö., & Levent Korap, H. (2006). Türkiye’de Finansal Gelişme Ekonomik Büyüme İlişkisi. Muğla Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (İLKE), 17(Güz), 1–20.
  52. Çeştepe, H., & Yıldırım, E. (2016). Türkiye’de Finansal Gelişme Ve Ekonomik Büyüme İlişkisi. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 12(ICAFR 16 Özel Sayısı), 12–26.
  53. Daver, G. (2021). Relation of Bank Credits and Manufacturing Industry Capacity Usage Ratio: Economic Activity Interaction. In GELISIM–UWE: 5th International Conference On Economics And Finance. Retrieved from https://panel.gelisim.edu.tr/assets/2021/dokumanlar/guicefm/Gizay Daver_1a2db5a3d172425c935547e1a7bd64cf.pdf
  54. Kandır, S., Yılmaz, Ö., & Önal, Y. B. (2007). Finansal Gelişme Ve Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişkinin Araştırılması. Ç.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 16(2), 311–326.
  55. Öztürk, N., Kılıç Darıcı, H., & Kesikoğlu, F. (2011). Ekonomik Büyüme ve Finansal Gelişme İlişkisi: Gelişmekte Olan Piyasalar İçin Bir Panel Nedensellik Analizi. Marmara Üniversitesi İ.İ.B.F. Dergisi, XXX(I), 53–69.