KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Tarsus Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi / 2026 / Cilt: 7 Sayı: 2

DEPREM BAĞLAMINDA İL BAZINDA FİNANSAL DAYANIKLILIĞIN ÖLÇÜLMESİ: TÜRKİYE İÇİN BANKACILIK, ZORUNLU DEPREM SİGORTASI VE KONUT FİNANSMANI GÖSTERGELERİNE DAYALI BİR LOPCOW-MARCOS ANALİZİ

Measuring Provincial Financial Resilience in the Earthquake Context: A LOPCOW-MARCOS Analysis Based on Banking, Compulsory Earthquake Insurance, and Housing Finance Indicators in Türkiye

Halil İbrahim Yavuz(SELCUK UNIVERSITY)0000-0003-2964-4873
Sayfa
1–29
Yayın Tarihi
2026-09-18
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular, deprem bölgesi illerinin üç yılda da diğer illere göre daha düşük ortalama skora sahip olduğunu ve farkın 2023’te en yüksek düzeye ulaştığını göstermektedir. 2022–2023 döneminde deprem bölgesi illerindeki skor artışı daha sınırlı kalmış; 2023–2024 döneminde ise iki grup arasındaki göreli fark daralmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, Türkiye’de illerin deprem bağlamındaki finansal dayanıklılık profillerini bankacılık, zorunlu deprem sigortası ve konut finansmanı göstergeleri üzerinden karşılaştırmayı amaçlamaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Analiz, 81 il için 2022–2024 dönemine ait 12 kriterden oluşan 243 il-yıl gözlemini kapsamaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular, deprem bölgesi illerinin üç yılda da diğer illere göre daha düşük ortalama skora sahip olduğunu ve farkın 2023’te en yüksek düzeye ulaştığını göstermektedir. 2022–2023 döneminde deprem bölgesi illerindeki skor artışı daha sınırlı kalmış; 2023–2024 döneminde ise iki grup arasındaki göreli fark daralmıştır.
🔬Tür:Laboratuvar & Saha Deneyi
📍Kapsam:2022–2024 Verileri
⚙️Değişkenler:Deprem · Finansal Dayanıklılık · LOPCOW

Özet

Bu çalışma, Türkiye’de illerin deprem bağlamındaki finansal dayanıklılık profillerini bankacılık, zorunlu deprem sigortası ve konut finansmanı göstergeleri üzerinden karşılaştırmayı amaçlamaktadır. Analiz, 81 il için 2022–2024 dönemine ait 12 kriterden oluşan 243 il-yıl gözlemini kapsamaktadır. Yıllar arası karşılaştırılabilirliği sağlamak amacıyla kriter ağırlıkları ortak veri havuzunda LOPCOW yöntemiyle belirlenmiş, iller ortak ideal ve anti-ideal referanslara dayalı MARCOS yöntemiyle sıralanmıştır. Bulgular, deprem bölgesi illerinin üç yılda da diğer illere göre daha düşük ortalama skora sahip olduğunu ve farkın 2023’te en yüksek düzeye ulaştığını göstermektedir. 2022–2023 döneminde deprem bölgesi illerindeki skor artışı daha sınırlı kalmış; 2023–2024 döneminde ise iki grup arasındaki göreli fark daralmıştır. Gruplar arasındaki 2022–2024 toplam skor değişimi farkı istatistiksel olarak anlamlı değildir. Sağlamlık analizleri temel bulgunun yönünü büyük ölçüde korumakla birlikte, bazı sonuçların alternatif modelleme tercihlerine duyarlı olduğunu göstermektedir.

Abstract

This study compares the financial resilience profiles of Turkish provinces in the earthquake context using banking, compulsory earthquake insurance, and housing finance indicators. The analysis covers 243 province-year observations for 81 provinces over 2022–2024 and includes 12 criteria. To ensure intertemporal comparability, criterion weights were derived from the pooled dataset using LOPCOW, and provinces were ranked with MARCOS using common ideal and anti-ideal reference points. Earthquake-region provinces had lower average scores than other provinces in all three years, with the widest gap in 2023. From 2022 to 2023, the increase in their average score was more limited; from 2023 to 2024, the relative gap narrowed. The overall difference in score changes between the groups over 2022–2024 was not statistically significant. Robustness analyses largely preserved the direction of the main finding, although some results remained sensitive to alternative modeling choices.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Yavuz, H. İ. (2026). DEPREM BAĞLAMINDA İL BAZINDA FİNANSAL DAYANIKLILIĞIN ÖLÇÜLMESİ: TÜRKİYE İÇİN BANKACILIK, ZORUNLU DEPREM SİGORTASI VE KONUT FİNANSMANI GÖSTERGELERİNE DAYALI BİR LOPCOW-MARCOS ANALİZİ. Tarsus Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Cilt: 7 Sayı: 2, 1–29. https://doi.org/10.56400/tarsusiibfdergisi.1980508

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (43)

  1. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı. (2023). Kahramanmaraş’ta meydana gelen depremler hk. Basın Bülteni-35 (24 Şubat 2023). https://www.afad.gov.tr/kahramanmarasta-meydana-gelen-depremler-hk-basin-bulteni-35
  2. Aksoy, M. ve Akyüzlü, M. K. (2024). Depremin hisse senedi piyasası üzerindeki etkileri: 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş örneği. Anadolu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 25(4), 213–228. https://doi.org/10.53443/anadoluibfd.1481104
  3. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu. (t.y.). FinTürk: İllere göre seçilmiş bankacılık sektörü verileri. Erişim tarihi: 13 Haziran 2026, https://www.bddk.org.tr/Veri/Detay/160
  4. Başbuğ-Erkan, B. B. ve Yılmaz, Ö. (2015). Successes and failures of compulsory risk mitigation: Re-evaluating the Turkish Catastrophe Insurance Pool. Disasters, 39(4), 782–794. https://doi.org/10.1111/disa.12129
  5. Bruneau, M., Chang, S. E., Eguchi, R. T., Lee, G. C., O’Rourke, T. D., Reinhorn, A. M., Shinozuka, M., Tierney, K., Wallace, W. A. ve von Winterfeldt, D. (2003). A framework to quantitatively assess and enhance the seismic resilience of communities. Earthquake Spectra, 19(4), 733–752. https://doi.org/10.1193/1.1623497
  6. Cafrı, R., Akarsu, G. ve Acci, Y. (2025). Doğa kaynaklı afetlerin piyasa oynaklığı üzerindeki etkisi: Türkiye hisse senedi piyasasında deprem ve COVID-19 yansımalarının GARCH tabanlı bir analizi. Türk Deprem Araştırma Dergisi, 7(Özel Sayı), 9–17. https://doi.org/10.46464/tdad.1732117
  7. Cavallo, E., Galiani, S., Noy, I. ve Pantano, J. (2013). Catastrophic natural disasters and economic growth. Review of Economics and Statistics, 95(5), 1549–1561. https://doi.org/10.1162/REST_a_00413
  8. Cimellaro, G. P. (2016). Urban resilience for emergency response and recovery: Fundamental concepts and applications. Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-319-30656-8
  9. Cortés, K. R. ve Strahan, P. E. (2017). Tracing out capital flows: How financially integrated banks respond to natural disasters. Journal of Financial Economics, 125(1), 182–199. https://doi.org/10.1016/j.jfineco.2017.04.011
  10. Cummins, J. D. ve Mahul, O. (2009). Catastrophe risk financing in developing countries: Principles for public intervention. World Bank. https://doi.org/10.1596/978-0-8213-7736-9
  11. Cutter, S. L., Barnes, L., Berry, M., Burton, C., Evans, E., Tate, E. ve Webb, J. (2008). A place-based model for understanding community resilience to natural disasters. Global Environmental Change, 18(4), 598–606. https://doi.org/10.1016/j.gloenvcha.2008.07.013
  12. Cutter, S. L., Burton, C. G. ve Emrich, C. T. (2010). Disaster resilience indicators for benchmarking baseline conditions. Journal of Homeland Security and Emergency Management, 7(1), Article 51. https://doi.org/10.2202/1547-7355.1732
  13. Dal Maso, L., Mazzi, F., Giri, K. ve Lobo, G. J. (2024). Does disaster risk relate to banks’ loan loss provisions? European Accounting Review, 33(3), 825–854. https://doi.org/10.1080/09638180.2022.2144784
  14. Diakoulaki, D., Mavrotas, G. ve Papayannakis, L. (1995). Determining objective weights in multiple criteria problems: The CRITIC method. Computers & Operations Research, 22(7), 763–770. https://doi.org/10.1016/0305-0548(94)00059-H
  15. Doğal Afet Sigortaları Kurumu. (t.y.). Faaliyet raporları. Erişim tarihi: 13 Haziran 2026, https://dask.gov.tr/tr/faaliyet-raporlari
  16. Dündar, H. Ç. ve Dündar, M. (2025). Sarsıntıdan dayanıklılığa: 6 Şubat depremleri sonrası deprem bölgesinin iki yıllık ekonomik ve kurumsal yolculuğu (Değerlendirme Notu No. N202504). TEPAV. https://tepav.org.tr/tr/haberler/s/10907
  17. Ecer, F. ve Pamucar, D. (2022). A novel LOPCOW-DOBI multi-criteria sustainability performance assessment methodology: An application in developing country banking sector. Omega, 112, Article 102690. https://doi.org/10.1016/j.omega.2022.102690
  18. Felbermayr, G. ve Gröschl, J. (2014). Naturally negative: The growth effects of natural disasters. Journal of Development Economics, 111, 92–106. https://doi.org/10.1016/j.jdeveco.2014.07.004
  19. Gurenko, E., Lester, R., Mahul, O. ve Gonulal, S. O. (2006). Earthquake insurance in Turkey: History of the Turkish Catastrophe Insurance Pool. World Bank. https://openknowledge.worldbank.org/entities/publication/ccc22044-1f4e-5ae0-836a-c4ac6669a671
  20. Gündüz, H. ve Eren, T. (2026). A systematic literature review for determining disaster resilience. Gazi University Journal of Science, 39(1), 550–563. https://doi.org/10.35378/gujs.1610318
  21. Hallegatte, S. (2014). Economic resilience: Definition and measurement (Policy Research Working Paper No. 6852). World Bank. https://doi.org/10.1596/1813-9450-6852
  22. Hallegatte, S., Vogt-Schilb, A., Bangalore, M. ve Rozenberg, J. (2017). Unbreakable: Building the resilience of the poor in the face of natural disasters. World Bank. https://doi.org/10.1596/978-1-4648-1003-9
  23. Han, A. ve Tosun, N. (2024). Deprem dönemlerinde VIX, döviz kuru ve petrol fiyatlarının BIST100 üzerindeki etkisi: Fourier yaklaşımlardan kanıtlar. Türk Deprem Araştırma Dergisi, 6(2), 649–668. https://doi.org/10.46464/tdad.1542634
  24. Holm, S. (1979). A simple sequentially rejective multiple test procedure. Scandinavian Journal of Statistics, 6(2), 65–70.
  25. Kaygalak, İ. (2023). Kahramanmaraş depremlerinin demografik ve ekonomik etkilerinin coğrafi analizi. Türk Coğrafya Dergisi, 83, 101–114. https://doi.org/10.17211/tcd.1320312
  26. Kınalı, F. (2025). 2023 Kahramanmaraş merkezli depremlerin BİST İnşaat Endeksi üzerindeki etkisi: Bir olay analizi. Türk Deprem Araştırma Dergisi, 7(Özel Sayı), 1–8. https://doi.org/10.46464/tdad.1731852
  27. Konya, S. (2025). Türkiye’nin deprem gerçeği: 6 Şubat 2023 depremlerinin işgücü piyasasına etkileri. Türk Deprem Araştırma Dergisi, 7(Özel Sayı), 126–136. https://doi.org/10.46464/tdad.1768188
  28. Kotan, M. (2025). Türkiye’de zorunlu deprem sigortası primlerinin volatilite dinamikleri üzerine ampirik bir inceleme. Türk Deprem Araştırma Dergisi, 7(Özel Sayı), 84–98. https://doi.org/10.46464/tdad.1762942
  29. Kousky, C. (2019). The role of natural disaster insurance in recovery and risk reduction. Annual Review of Resource Economics, 11, 399–418. https://doi.org/10.1146/annurev-resource-100518-094028
  30. Kutlu, D. (2025). Bir afet sigortası ürünü olan zorunlu deprem sigortası sunucusu DASK’ın hibrit ÇKKV modeli ile performans analizi. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 14(3), 1799–1828. https://doi.org/10.15869/itobiad.1702618
  31. Manyaga, F., Nilufer, N. ve Hajaoui, Z. (2020). A systematic literature review on multi-criteria decision making in disaster management. International Journal of Business Ecosystem & Strategy, 2(2), 1–7. https://doi.org/10.36096/ijbes.v2i2.197
  32. Noth, F. ve Schüwer, U. (2023). Natural disasters and bank stability: Evidence from the U.S. financial system. Journal of Environmental Economics and Management, 119, Article 102792. https://doi.org/10.1016/j.jeem.2023.102792
  33. Noy, I. (2009). The macroeconomic consequences of disasters. Journal of Development Economics, 88(2), 221–231. https://doi.org/10.1016/j.jdeveco.2008.02.005
  34. OECD. (2015). Disaster risk financing: A global survey of practices and challenges. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/9789264234246-en
  35. Özüdoğru, B. A. (2023). 2023 yılında gerçekleşen Kahramanmaraş merkezli depremin etkileri ve politika önerileri (Politika Notu No. N202306). TEPAV. https://www.tepav.org.tr/tr/yayin/s/1834
  36. Renschler, C. S., Frazier, A. E., Arendt, L. A., Cimellaro, G. P., Reinhorn, A. M. ve Bruneau, M. (2010). Developing the “PEOPLES” resilience framework for defining and measuring disaster resilience at the community scale. In Proceedings of the 9th U.S. National and 10th Canadian Conference on Earthquake Engineering. https://peoplesresilience.org/wp-content/uploads/2013/07/2010_Renschler_PEOPLES_Resilience.pdf
  37. Rose, A. (2004). Defining and measuring economic resilience to disasters. Disaster Prevention and Management, 13(4), 307–314. https://doi.org/10.1108/09653560410556528
  38. Sabırsız, E. ve Şöhret, M. (2024). 6 Şubat depremlerinin Türkiye ekonomisi üzerindeki makroekonomik, sosyal ve çevresel etkileri. Akademik Yaklaşımlar Dergisi, 15(1, Deprem Özel Sayısı), 571–597. https://doi.org/10.54688/ayd.1390984
  39. Spearman, C. (1904). The proof and measurement of association between two things. The American Journal of Psychology, 15(1), 72–101. https://doi.org/10.2307/1412159
  40. Stević, Ž., Pamučar, D., Puška, A. ve Chatterjee, P. (2020). Sustainable supplier selection in healthcare industries using a new MCDM method: Measurement of alternatives and ranking according to COmpromise solution (MARCOS). Computers & Industrial Engineering, 140, Article 106231. https://doi.org/10.1016/j.cie.2019.106231
  41. Şengöz, M. (2026). Depremlerin finansal sistem üzerindeki etkileri: 6 Şubat depremleri sonrası bankacılık ve sigorta sektörlerinin dayanıklılığı. Muhasebe ve Finans İncelemeleri Dergisi, 9(1), 25–41. https://doi.org/10.32951/mufider.1802708
  42. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası. (t.y.). Elektronik Veri Dağıtım Sistemi (EVDS): TÜİK-Tüketici Fiyat Endeksi (2003=100). Erişim tarihi: 10 Ağustos 2026, https://evds3.tcmb.gov.tr/tumSeriler/2005/bie_tukfiy2025
  43. Türkiye İstatistik Kurumu. (t.y.). Adrese dayalı nüfus kayıt sistemi ve konut satış istatistikleri. Erişim tarihi: 13 Haziran 2026, https://veriportali.tuik.gov.tr