Dergiler / Tarih ve Günce / 2026 / Sayı: 18

Hidemât-ı Vataniyye’ye Antalya’dan Katılım Örneği Olarak Osmanlı Donanma Cemiyeti Antalya Şubesi’nin Faaliyetleri

An Example of Hidemât-ı Vataniyye from Antalya: The Activities of the Ottoman Navy National Assistance Society’s Antalya Branch

Ahmet Kısa(Akdeniz Üniversitesi)0000-0002-2080-3228
Sayfa
221–240
Yayın Tarihi
2026-01-27
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu noktada cemiyetin uzun süre başkanlığını yapan Müftü Ahmet Hamdi Efendi’nin çabalarının önemli olduğu anlaşılmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Donanma-i Osmanî Muavenet-i Millîye Cemiyeti II.
📊
Temel Bulgular & Veri:Meşrutiyet Dönemi’nde (1908-1918) kurulmuş en önemli sivil toplum kuruluşlarından biridir. 19 Temmuz 1909 tarihinde kurulan ve resmi olarak varlığını 2 Şubat 1919 tarihine kadar devam ettiren Cemiyet Osmanlı bahriyesini güçlendirmek, uzun Osmanlı sahillerinde Osmanlı Devleti’nin haklarını korumak amacını gütmüş, güçlü bir örgütlenme yapısı oluşturarak çok geniş çevrelere ulaşmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Bu noktada cemiyetin uzun süre başkanlığını yapan Müftü Ahmet Hamdi Efendi’nin çabalarının önemli olduğu anlaşılmıştır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Antalya · Donanma Cemiyeti · Ahmet Hamdi Efendi

Özet

Donanma-i Osmanî Muavenet-i Millîye Cemiyeti II. Meşrutiyet Dönemi’nde (1908-1918) kurulmuş en önemli sivil toplum kuruluşlarından biridir. 19 Temmuz 1909 tarihinde kurulan ve resmi olarak varlığını 2 Şubat 1919 tarihine kadar devam ettiren Cemiyet Osmanlı bahriyesini güçlendirmek, uzun Osmanlı sahillerinde Osmanlı Devleti’nin haklarını korumak amacını gütmüş, güçlü bir örgütlenme yapısı oluşturarak çok geniş çevrelere ulaşmıştır. Bu çalışmada Osmanlı Donanma Cemiyeti’nin Antalya Şubesi ele alınmıştır. Cemiyetin Antalya’da teşkilatlanması, faaliyetleri incelenmiş, vatanın savunulmasında ve millî bilincin oluşmasında önemli bir yerinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Antalya’nın Konya Vilayeti içerisinde Donanma Cemiyeti’ne en çok yardım yapan kent olması hem kent halkının yardımsever kimliğinin güçlü olmasıyla hem de Cemiyet’in Antalya’da iyi örgütlenerek amaçlarını halka doğru şekilde anlatmasıyla mümkün olmuştur. Bu noktada cemiyetin uzun süre başkanlığını yapan Müftü Ahmet Hamdi Efendi’nin çabalarının önemli olduğu anlaşılmıştır.

Abstract

The Ottoman Navy National Assistance Society is one of the most important non-governmental organizations established during the Second Constitutional Era (1908-1918). Founded on July 19, 1909, and officially continuing its existence until February 2, 1919, the Society aimed to strengthen the Ottoman navy and protect the rights on the extensive Ottoman coasts. The society had reached very wide circles by creating a strong organizational structure. In this study, the Antalya Branch of the Ottoman Naval Society had discussed. The organization and activities of the society in Antalya were examined and it was concluded that it played an important role in defending the homeland and creating national consciousness. Antalya being the city that provided the most aid to the Naval Society in the Konya Province was made possible both by the strong charitable character of the city's people and by the Society's well-organized structure in Antalya and its ability to accurately explain its aims to the public. At this point, it became clear that the efforts of Mufti Ahmet Hamdi Efendi, who had served as the society’s president for many years, were of great significance.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Kısa, A. (2026). Hidemât-ı Vataniyye’ye Antalya’dan Katılım Örneği Olarak Osmanlı Donanma Cemiyeti Antalya Şubesi’nin Faaliyetleri. Tarih ve Günce, Sayı: 18, 221–240. https://ajindex.com/articles/1548724

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (37)

  1. BOA., DH. MKT. 2883/80.
  2. BOA., DH. MTV. 29/17.
  3. Tasvir-i Efkâr, Sayı 1436, 10 Mayıs 1915.
  4. Tanin, Sayı 944, 19 Nisan 1911.
  5. Tanin, Sayı 1191, 27 Aralık 1911.
  6. Tanin, Sayı 1231, 5 Şubat 1912
  7. Tanin, Sayı 1351, 4 Haziran 1912.
  8. Tanin, Sayı 1352, 5 Haziran 1912.
  9. Tanin, Sayı: 1358, 11 Haziran 1912.
  10. Babalık, Sayı 241, 28 Şubat 1914.
  11. Akgül, Suat. “I. Dünya Savaşı’nda Antalya Kıyı Muharebeleri ve Bir Türk Subayının Başarıları.” XIX. Türk Tarih Kongresi, Kongreye Sunulan Bildiriler Cilt III, Kısım III, Türk Tarih Kurumu, 2024.
  12. Aysal, Necdet. “Osmanlı Donanma Cemiyeti’nin Sosyal ve Kültürel Çalışmalarına Bir Örnek: Osmanlı Denizcilik Yurdu.” Ankara Üniversitesi Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi, Sayı 67 (2020):41-74.
  13. Beşikçi, Mehmet. Birinci Dünya Savaşı’nda Osmanlı Seferberliği. İletişim Yayınları, 2023.
  14. Çeltikçi, Orhan. “İstiklal Harbinde Antalya ve Havalisinde Kurulan Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti ve Faaliyetleri.” Uluslararası Sosyal ve Eğitim Bilimleri Dergisi, Say 4 (2015): 83-106.
  15. Çeltikçi, Orhan. “İstiklal Harbinde Antalya ve Havalisinde Kurulan Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti ve Faaliyetleri.” Uluslararası Sosyal ve Eğitim Bilimleri Dergisi 2, Sayı 4 (2025): 83-106.
  16. Dayar, Evren. “Nihayetsiz Bir Cidal: Antalya Gazetesinin Kurucusu Mehmet Emin ve Muarızları (1878-1928).” ERDEM, Sayı 75 (2018): 67-98.
  17. Ercan, Gamze-Ercoşkun, Tülay. “Donanma-yi Osmanî Muavenet-i Milliye Cemiyeti’nin Diyarbekir Hanımlar Şubesinin Kuruluşu ve Faaliyetleri (Aralık 1910-Ocak 1911).” Tarih Araştırmaları Dergisi, Sayı 64 (2018): 309-322.
  18. Eroğul, Cem. “1908 Devrimi’ni İzleyen Anayasa Değişiklikleri.” 100. Yılında Jön Türk Devrimi, ed. Sina Akşin, Sarp Balcı, Barış Ünlü, Türkiye İş Bankası Yayınları, İstanbul.
  19. Erten, Süleyman Fikri. Millî Mücadele’de Antalya. ATSO Yayınları, 2007.
  20. Gök, Nurşen. “Donanma Cemiyeti’nin Anadolu’da Örgütlenmesi.” Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi, 2007.
  21. Güçlü, Muhammet. “Antalya Darülmuallimîn-i İptidaiye (1903-1923).” Antalya Kitabı Selçukludan Cumhuriyet’e Antalya 1, ed. Bedia Koçakoğlu v.d., Palet Yayınları, 2018), 283-303.
  22. İstek, Gülşen. “17. ve 20. Yüzyıllar Arasında Arşiv Belgelerine Yansıyan Antalya Medreseleri.” Cumhuriyet İlahiyat Dergisi 23, Sayı 1 (2019):103-125
  23. Karadoğan, Umut C. “Birinci Dünya Savaşı’na Girerken Donanmada Yapılan Islah Çalışmaları ve Yabancı Uzmanlar.” Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, Sayı 72 (2008):757-796.
  24. Kıranlar, Safiye. Savaş Yıllarında Türkiye’de Sosyal Yardım Faaliyetleri 1914-1923. Türk Tarih Kurumu Yayınları, 2025.
  25. Kısa, Ahmet. “Müstakil Teke (Antalya) Mutasarrıfı Sabur Sami Bey (Draz) ve Faaliyetleri (24 Ağustos 1914-17 Nisan 1916).” Tarih Araştırmaları Dergisi 39, Sayı 68 (2020): 475-503.
  26. Kısa, Ahmet. “Osmanlı Döneminde Antalya’da Kız Çocuklarının Eğitimi: Antalya İnâs (Kız) İbtidâîsi (İlkokulu/Rüştiyesi (Ortaokulu)).” Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi XXII, sayı 44 (2022): 5-38.
  27. Kocatürk, Önder. Osmanlı-İngiliz İlişkilerinin Dönüm Noktası (1911-1914) Sorunları Çözme Çabası ve İlişkilerin Kopması. Boğaziçi Yayınları, 2013.
  28. Köç, Ahmet. “XX. Yüzyıl Başlarında Antalya’da Sağlık Hizmetleri ve Doktorlar.” Antalya Kitabı Antalya’da Türk Tarihi ve Medeniyeti 5, ed. Güven Dinç, Zeynep Güngör, Diren Çakılcı, Palet Yayınları, 2024.
  29. Kümbül, Bengi. “Antalya Müdaffa-i Hukuk Cemiyeti’nin Kuruluşu ve Faaliyetleri.” 20. Yüzyıl Antalya Sempozyumu II, ed. Mustafa Oral, Akdeniz Üniversitesi Yayınları, 2007, 775-785;
  30. Malhut, Mustafa. Osmanlı-İngiliz İlişkileri Karşılaştırılmalı Perspektifte Başlangıçtan Kopuşa (1580-1914). Dorlion Yayınları, 2024.
  31. Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Hilal-i Ahmer İcraat Raporları 1914-1928. haz. Murat Uluğtekin-M. Gül Uluğtekin, Türk Kızılayı, 2013.
  32. Özçelik, Selahattin. Donanma-yı Osmanî Muavenet-i Milliye Cemiyeti. Türk Tarih Kurumu Yayınları, 2000.
  33. Özkan, Selim Hilmi. “Bâb-ı Meşihat Ulema Sicil Dosyalarına Göre Osmanlı’nın Son Döneminde Görev Yapmış Akseki Doğumlu Müftüler.” IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı 12 (2022):426-439;
  34. Sarı, Buket. “Hilal-i Ahmer Cemiyeti Antalya Şubesi’nin Kuruluşu ve Faaliyetleri.” Yüksek Lisans Tezi, Uşak Üniversitesi, 2010.
  35. Shaw, Standford J. Birinci Dünya Savaşı’nda Osmanlı İmparatorluğu Savaşa Giriş. Türk Tarih Kurumu Yayınları, 2014.
  36. Yıldız, Şerafettin. “Akseki’de İlmi Hayat: Müderrislerin Biyografik İncelemesi.” Doğu Esintileri, Sayı 22 (2025):42- 56.
  37. “Müftülerimiz”, 26 Kasım 2025 tarihinde erişildi, https://antalya.diyanet.gov.tr/sayfalar/contentdetail.aspx?ContentId=105&MenuCategory=Kurumsal