KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Stratejik Yönetim Araştırmaları Dergisi / 2026 / Cilt: 7 Sayı: 1

REKABET İSTİHBARATININ İHRACAT FAALİYETLERİ AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ

EVALUATION OF COMPETITIVE INTELLIGENCE IN TERMS OF EXPORT ACTIVITIES

Mehmet Naci Sönmez(BÜLENT ECEVİT ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-3159-0168
İlknur Uncuoğlu Yolcu(Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi)0000-0001-8445-6977
Sayfa
66–83
Yayın Tarihi
2024-03-29
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışmanın amacı; rekabet istihbaratının ihracat faaliyetleri açısından değerlendirilerek araştırmacı ve uygulayıcılara rehberlik etmektir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Rekabet üstünlüğünü koruyabilmenin giderek zorlaştığı küresel pazarda; rakip davranışlarını anlayabilmek, bir sonraki hamlelerini tahmin edebilmek işletmenin sürdürülebilirliği için hayatidir.
📊
Temel Bulgular & Veri:RI süreçlerinin başarılı bir şekilde kullanılabilmesi için işletmelerin kurumsal istihbarat farkındalığına sahip olmaları gerekmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışmanın amacı; rekabet istihbaratının ihracat faaliyetleri açısından değerlendirilerek araştırmacı ve uygulayıcılara rehberlik etmektir.
🔬Tür:Derleme
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Uluslararası Ticaret · Rekabet İstihbaratı · İstihbari Bilgiler

Özet

Rekabet üstünlüğünü koruyabilmenin giderek zorlaştığı küresel pazarda; rakip davranışlarını anlayabilmek, bir sonraki hamlelerini tahmin edebilmek işletmenin sürdürülebilirliği için hayatidir. Rekabet istihbaratı(RI), işletmenin rakiplerinin güçlü ve zayıf yönlerini ortaya koyarak kendisinin rakiplerine göre konumunu belirlemesine yardımcı olmaktadır. Bu bağlamda ihracat faaliyetleri yürüten bir işletmenin küresel pazarda varlığını sürdürebilmesi için rekabet istihbaratı fonksiyonuna ihtiyaç duyması açıktır. RI süreçlerinin başarılı bir şekilde kullanılabilmesi için işletmelerin kurumsal istihbarat farkındalığına sahip olmaları gerekmektedir. Bu farkındalık, işletmelerin bilgi toplama, analiz etme, sonuçları yayma ve geri bildirim süreçlerini etkin bir şekilde yönetmelerine olanak tanımaktadır. RI doğru şekilde kullanıldığında, işletmeler pazarlarını daha iyi anlamakta, rakiplerinin güçlü ve zayıf yönlerini belirlemekte ve bu bilgileri stratejik karar alma süreçlerinde kullanarak rekabet avantajı elde etmektedirler. Özellikle uluslararası işletmeler için, farklı pazarlarda ve kültürel ortamlarda etkili bir rekabet stratejisi geliştirmek için RI'nın sağladığı veriler çok değerlidir. Ayrıca, işletmelerin RI kültürünü kurmaları ve çalışanlarının RI süreçlerine etkin katılımını teşvik etmeleri önemlidir. Böylece, işletmeler hem pazarlama stratejilerini daha doğru bir şekilde belirleyebilirler hem de rekabet üstünlüğünü sürdürülebilir bir şekilde koruyabilirler. Çalışmanın amacı; rekabet istihbaratının ihracat faaliyetleri açısından değerlendirilerek araştırmacı ve uygulayıcılara rehberlik etmektir.

Abstract

In a global market where it is becoming increasingly difficult to maintain competitive advantage, understanding competitor behavior and predicting their next moves is vital for the sustainability of the business. Competitive intelligence helps the business to determine its position relative to its competitors by revealing the strengths and weaknesses of its competitors. In this context, it is clear that a business conducting export activities needs competitive intelligence function in order to survive in the global market. Businesses need to have corporate intelligence awareness to use CI processes successfully. This awareness enables businesses to effectively manage the processes of information gathering, analyzing, disseminating results and feedback. When CI is used properly, businesses gain a better understanding of their markets, identify the strengths and weaknesses of their competitors and gain competitive advantage by using this information in strategic decision-making processes. Especially for international businesses, the data provided by CI is invaluable for developing an effective competitive strategy in different markets and cultural environments. In addition, it is important for businesses to establish a culture of CI and encourage their employees to actively participate in CI processes. In this way, businesses can both determine their marketing strategies more accurately and maintain their competitive advantage in a sustainable manner. The aim of the study is to evaluate competitive intelligence in terms of export activities and to provide guidance to researchers and practitioners.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Sönmez, M. N., Yolcu, İ. U. (2024). REKABET İSTİHBARATININ İHRACAT FAALİYETLERİ AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ. Stratejik Yönetim Araştırmaları Dergisi, Cilt: 7 Sayı: 1, 66–83. https://doi.org/10.54993/syad.1411595

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (83)

  1. Alharthi, S., Z., (2012). Sustainable Competitive Advantage: Toward a Generic Framework, International Journal of Business Research and Development ISSN 1929-0977 | Vol. 1 No. 1, pp. 17-31
  2. Altay, B. ve Gürpınar, K. (2008). Açıklanmış Karşılaştırmalı Üstünlükler Ve Bazı Rekabet Gücü Endeksleri: Türk Mobilya Sektörü Üzerinde Bir Uygulama. Afyon Kocatepe Üniversitesi, D.D.B.F. Dergisi (C.X,S I, 2008)
  3. Awuah, G. B.,ve Gebrekidan, D. A. (2008). Networked (interactive) Position: a New View of Developing and Sustaining Competitive Advantage. Competitiveness Review: An International Business Journal, 18(4), 333-350.
  4. Baltacı,A., Burgazoğlu, H. & Kılıç, S. (2012). Türkiye’nin Rekabetçi Sektörleri ve Trakya Bölgesi’nin Payı, Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 2(1),1-19
  5. Begg, M. Ve Du Toit, A.S.A. (2007.) Level of importance attached to competitive intelligence at a mass import-retail organization. South African Journal of Information Management 9(4).
  6. Barney, J.B.(1991). Firm Resources and Sustained Competitive Advantage. Journal of Management. Bilgi yönetimi, İstanbul Kariyer Yayıncılık, 17.1: 99-120.
  7. Brody, R., (2008). Issues in defining competitive intelligence: An exploration, Journal of Competitive Intelligence and Management 4(3), 3–16
  8. Bowonder, B.,Dambal,A., Kumar, S., & Shirodkar, A.(2010). Innovation Strategies for Creating Competitive Advantage, Research-Technology Management, Vol.53
  9. Calof, J.,L.& Wright, S. ( 2008). Competitive İntelligence A Practitioner, Academic and İnter-disciplinary Perspective. European Journal of Marketing Vol. 42 No. 7/8
  10. Du Toit, A. S. A. (2015). Competitive intelligence research: An investigation of trends in the literature. Journal of Intelligence Studies in Business, 5(2), 14-21.
  11. Emmanuel, E.,, Nnia,İ, Kalu,K., Anthony,E.,, Ibe, C.,B.,,Iyuwuna,G. & Peter, G.,(2023), Linking Competitive Intelligence, Learning Orientation and Export Performance of SMEs, Chukwu Benjamin Ibe, Department of Management, University of Nigeria,
  12. Erickson, A. M. (2014). Ethics in Business Intelligence. http://a-erickson.com/ethics-in-business-intelligence/ adresinden alındı(02.01.2023)
  13. Fourie, L.C.H. (1999). World-Wide Web as an instrument for competitive intelligence in a tertiary educational environment. South African Journal of Information Management 1(2/3)
  14. Folorunso, O., & Ogunde, A. O. (2004). Data Mining as a Technique for Knowledge Management in Business Process Redesing, The Elektronic Journal of Knowledge Management, Vol. 2.No. 1, pp. 33-44
  15. Fuld, L. M., & Weylman, C. R. (1994). The new competitor intelligence. Audio-Tech Business Book Summaries.
  16. Gonzalez-Perez, M.A., & Velez-Ocampo, J.F. (2014). Targeting one’s own region: internationalisation trends of Colombian multinational companies, European Business Review 26 (6), 531 – 551
  17. Guyton, W.J. (1962).A guide to gathering marketing intelligence. Industrial Marketing, March, pp. 84-88.
  18. Ghannay, J. C. & Mamlouk, Z. B. A. (2012). Synergy between competitive intelligence and knowledge management–a key for competitive advantage. Journal of Intelligence Studies in Business, 2(2), 23-34
  19. Hannabuss, S. (1987). The concept of performance: a semantic review, Aslib Proceedings, Vol. 39 No. 5, pp. 149-158.
  20. Hasanali, F. (2004) Competitive Intelligence: A Guide for Your Journey to Best-practice Processes, Houston: APQC®PUBLICATIONS]
  21. Hana, U. (2013). Competitive Advantage Achievement through Innovation and Knowledge. Journal of Competitiveness, 5, 82-96.
  22. Hill, C. W., & Jones, G. R. (2009). Strategic Management Theory: an Integrated Approach, 9th Edition. Canada: Cengage Learning.
  23. Kahaner, L. (1997). Competitive Intelligence: How to Guide, Analyze, and Use Information to Move Your Business to The Top, New York, pp.291.
  24. Karagozoglou, N., & Lindell, M. (1998). Internationalization of Small and Medium-sized Technology based firms: An exploratory study. Journal of Small Business Management, 36(1), 44-59.
  25. Kanıbir, H. (2000). Bir Global Rekabet Stratejisi Olarak Stratejik İşbirlikleri ve Pazar Etkinliğine Katkıları. Bursa, Türkiye: Uludağ Üniversitesi Sosyal. Bil. Enst. Yayınlanmamış Doktora Tezi.
  26. Keller, K.L. (2009). Strategic brand management: Building, Measuring, and Managing Brand Equity.(3.baskı). Upper Saddle River, NJ: Prentice Hall.
  27. Keuper, F. (2001). Strategisches Management, München/Wien.
  28. Khajeheian, D. (2013). Media Entrepreneurship Policy: Transition of Developing Economies towards the Global Knowledge Economy by Promoting Digital Media Enterprises. Knowledge Globalization Conference Proceeding, Istanbul, Turkey
  29. Koç, M. (2014). Ulusların Rekabet Üstünlüğü ve Elmas Modeli Üzerine Bir Değerlendirme. İşletme ve İktisat Çalışmaları Dergisi, 2(3), 85-91.
  30. Lackman, C. L. & Lanasa, J. M. (2013). Competitive intelligence and forecasting systems: Strategic marketing planning tool for SME's. Atlantic Marketing Journal, 2(2), 98-110.
  31. Mete, H.N.,(2023), İhracatta Rekabet İstihbaratı: Demir-Çelik Profil İhracatçılarına Bir Model Önerisi, Journal of Business and Trade (JOINBAT) 4(1), 30-50,
  32. Maune, A., (2014). Competitive Intelligence And Firm Competitiveness: An Overview. Corporate Ownership & Control / Volume 12, Issue 1, Continued 6
  33. Miller,S.H.( 2009). Competitive Intelligence. In Encyclopedia of Library and Information Sciences, Third Edition. Taylor and Francis: New York, Published online; 1209-1214.
  34. Miller, S. H. (2001). Competitive Intelligence–an Overview. Competitive Intelligence Magazine, 1(11), 1-14.
  35. Miller, J. P.(1996). Information Science and Competitive Intelligence: Possible Collaborators. Bulletin of the American Society for Information Science, 11- 13.
  36. Mojarad,S.Y.R,, Zangeneha,G.H.K, & Azada,N.(2014). The role of competitive intelligence on improving exports, Department of Management, Tehran South Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran, Management Science Letters 4 (2014) 2273–2284
  37. Nasri, W. (2012). Conceptual model of strategic benefits of competitive intelligence process. International Journal of Business and Commerce, 1(6), 25-35.
  38. Patine, L. S. (1991). Corporate Policy and the Ethics of Competitor Intelligence Gathering. Journal Of Business Ethics, 10(6), 423-436
  39. Pinho, J.C., & Martins, L.(2010).Exporting barriers: Insights from Portuguese small- and medium-sized exporters and non-exporters. J Int Entrep 8, 254–272
  40. Porter, M.E. (1980). Competitive Strategy: Techniques of Analyzing Industries and Competitors. New York: The Free Press.
  41. Porter, M. E. (1990). The Competitive Advantage of Nations. Harvard Business Review, 71-91.
  42. Pellissier, R. & Nenzhelele,T.E., (2013). Towards auniversal competitiveintelligence process model. SA Journal of InformationManagement 15(2), Art. 567,p. 7
  43. Reed, R., Lemak, D. J., & Mero, N. P. (2000). Total quality management and sustainable competitive advantage. Journal of quality management, 5(1), 5-26.
  44. Ruzzier, M., Hisrich, R.D., & Antoncic, B. (2006). SME internationalization research: past, present, and future. Journal of Small Business and Enterprise Development, 13(4), 476-97.
  45. Salles, M. (2006). Decision making in SMEs and information requirements for competitive intelligence. Production Planning & Control, 17(3), 229-237.
  46. Sharp,S., (2009). Competitive Intelligence Advantage: How to Minimize Risk, Avoid Surprises and Grow Your Business in a Changing World. Published by John Wiley & Sons, Hoboken, New Jersey
  47. SCIP(2016). Code of Ethics for CI Professionals. http://www.scip.org/?page=CodeofEthics adresinden alındı
  48. Seviçin, A., (2005). Türküye’de İlk 500’e Giren İşletmelerde Rekabetçi İstihbarat Sistemi Uygulamalarına İlişkin Bir Araştırma”, H.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Cilt 23, Sayı 2, 181-205
  49. Smejkal, P. (2006). Úvod do problematiky Competitive Intelligence s přihlédnutím k situaci v ČR, Masarykova Univerzita, Brno
  50. Strauss, A.C., & Du Toit, A.S.A.(2010). Competitive Intelligence Skills Needed to Enhance South Africa's Competitiveness. Aslib Proceedings: New Information Perspective 62, no. 3: 302-320
  51. Johns, P., & Van Doren, D. C. (2010). Competitive intelligence in service marketing: A new approach with practical application. Marketing Intelligence & Planning, 28(5), 551–570
  52. Johnson, A.R. (2005). Competitive Intelligence and Knowledge Management: Complementary Partners, Reinforcing Tools. In Rao, M. ed. Knowledge Management Tools and Techniques: Practitioners and Experts Evaluate KM Solutions. Amsterdam; Boston: Elsevier Butterworth-Heinemann. pg 302-10.
  53. John J. M. Ve Carolyn M. (2002). Bottom Line Competitive Intelligence Westport, Conn: Quorum Books,
  54. West, D., Ford, J., & İbrahim, E. (2015). Strategic Marketing Creation Competitive Advantage. Oxford University Press,NY, United State Of America
  55. Wolter, K.(2011). Competitive Intelligence, Steinbeis-Forschungszentrum Institute für Ressourcen-Entwicklung, Steinbeis-Hochschule Berlin
  56. Wright, S., Eid, E. R. & Fleisher, C. S. (2009). Competitive intelligence in practice: Empirical evidence from the UK retail banking sector. Journal of Marketing Management, 25(9-10), 941-964.
  57. Tarek B. H., Adel G. & Sami A. (2016). The Relationship Between Vompetitive İntelligence and the Internationalization of North African SMEs. Competition and Change, 20(5), 326–336.
  58. Thomann, J. B.,& Wells, D. L. (2013). Managing Ethics in Business Intelligence. Business Intelligence Journal, 18(2), 18-27.
  59. Tian, R. G. & Tobar, B. G. (2000). Challenges vs. opportunities: Competitive Intelligence and global strategies. Journal of Database Marketing & Customer Strategy Management, 8(1), 49-59.
  60. Türkkan, E. (2011). Rekabet Teorisi ve Endüstri İktisadı, Turhan Kitapevi, Ankara.
  61. Viviers, W., Saayman, A., & Muller, M. L. (2005). Enhancing a competitive intelligence culture in South Africa. International Journal of Social Economics, 32(7), 576-589.
  62. Vriens, D. J. (2004). The role of Information and Communication Technology in competitive intelligence, ISBN13: 9781591401421, pp. 1–33
  63. Vejlupek, T., (2008). Konkurenční Zpravodajství. Učební Materiály k Předmětu Konkurenční Zpravodajství, 8. konference o profesionálních informačních zdrojích.
  64. Vuori, V. (2011). Social Media Changing the Competitive Intelligence Process: Elicitation of Employees’ Competitive Knowledge. Tampere University of Technology. Publication; Vol. 1001.
  65. Yıldız, A. (2022). Uluslararası Pazarlarda Rekabet Stratejileri ve Türkiye’nin Sebze Ürünleri Pazarında Karşılaştırmalı Rekabeti Gücü:2002-2020. Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler Araştırmaları, İstanbul,s.368,e-ISBN:978-625-8244-08-3
  66. Yıldız, M., Y.(2019). Uluslararası Hedef Pazar Seçiminde Rekabet İstihbaratının Rolü ve Önemi; Solar Panel Sektörü Özelinde Bir Değerlendirme. Başkent Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Anabilim Dalı İşletme Yönetimi Yüksek Lisans Tezi
  67. Zorçelik, Ş. (2020). Rekabet İstihbaratı Ve Bilgi Yönetiminin Firma Performansı Üzerindeki Etkisi: Bir Alan Araştırması. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Uluslararası Ticaret Ve Lojistik Ana Bilim Dalı Yüksek Lisans Tezi.
  68. Altay, B. ve Gürpınar, K. (2008). Açıklanmış Karşılaştırmalı Üstünlükler Ve Bazı Rekabet Gücü Endeksleri: Türk Mobilya Sektörü Üzerinde Bir Uygulama. Afyon Kocatepe Üniversitesi, D.D.B.F. Dergisi (C.X,S I, 2008)
  69. Bowonder, B.,Dambal,A., Kumar, S., & Shirodkar, A.(2010). Innovation Strategies for Creating Competitive Advantage, Research-Technology Management, Vol.53
  70. Calof, J.,L.& Wright, S. ( 2008). Competitive İntelligence A Practitioner, Academic and İnter-disciplinary Perspective. European Journal of Marketing Vol. 42 No. 7/8
  71. Emmanuel, E.,, Nnia,İ, Kalu,K., Anthony,E.,, Ibe, C.,B.,,Iyuwuna,G. & Peter, G.,(2023), Linking Competitive Intelligence, Learning Orientation and Export Performance of SMEs, Chukwu Benjamin Ibe, Department of Management, University of Nigeria,
  72. Fourie, L.C.H. (1999). World-Wide Web as an instrument for competitive intelligence in a tertiary educational environment. South African Journal of Information Management 1(2/3)
  73. Folorunso, O., & Ogunde, A. O. (2004). Data Mining as a Technique for Knowledge Management in Business Process Redesing, The Elektronic Journal of Knowledge Management, Vol. 2.No. 1, pp. 33-44
  74. Guyton, W.J. (1962).A guide to gathering marketing intelligence. Industrial Marketing, March, pp. 84-88.
  75. Kanıbir, H. (2000). Bir Global Rekabet Stratejisi Olarak Stratejik İşbirlikleri ve Pazar Etkinliğine Katkıları. Bursa, Türkiye: Uludağ Üniversitesi Sosyal. Bil. Enst. Yayınlanmamış Doktora Tezi.
  76. Keuper, F. (2001). Strategisches Management, München/Wien.
  77. Mojarad,S.Y.R,, Zangeneha,G.H.K, & Azada,N.(2014). The role of competitive intelligence on improving exports, Department of Management, Tehran South Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran, Management Science Letters 4 (2014) 2273–2284
  78. Pinho, J.C., & Martins, L.(2010).Exporting barriers: Insights from Portuguese small- and medium-sized exporters and non-exporters. J Int Entrep 8, 254–272
  79. Sharp,S., (2009). Competitive Intelligence Advantage: How to Minimize Risk, Avoid Surprises and Grow Your Business in a Changing World. Published by John Wiley & Sons, Hoboken, New Jersey
  80. Strauss, A.C., & Du Toit, A.S.A.(2010). Competitive Intelligence Skills Needed to Enhance South Africa's Competitiveness. Aslib Proceedings: New Information Perspective 62, no. 3: 302-320
  81. West, D., Ford, J., & İbrahim, E. (2015). Strategic Marketing Creation Competitive Advantage. Oxford University Press,NY, United State Of America
  82. Vejlupek, T., (2008). Konkurenční Zpravodajství. Učební Materiály k Předmětu Konkurenční Zpravodajství, 8. konference o profesionálních informačních zdrojích.
  83. Yıldız, A. (2022). Uluslararası Pazarlarda Rekabet Stratejileri ve Türkiye’nin Sebze Ürünleri Pazarında Karşılaştırmalı Rekabeti Gücü:2002-2020. Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler Araştırmaları, İstanbul,s.368,e-ISBN:978-625-8244-08-3