Dergiler / Strategic Public Management Journal / 2025 / Cilt: 11 Sayı: 18

Kentsel Ulaşım Yönetiminde Yeniden Ölçeklendirme: Küresel Metropoller Üzerine Bir İnceleme

Rescaling Urban Transport Governance: A Study on Global Metropolises

Adnan Tetikol(Beykoz Üniversitesi)0000-0002-2722-4018
Sayfa
154–176
Yayın Tarihi
2025-12-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu çalışma; New York, Paris, San Francisco, Tokyo, Barselona ve Hong Kong örneklerinden hareketle, yeniden ölçeklendirme ve yeniden bölgeselleşme sürecinde küresel metropollerdeki ulaşım yönetimini ve oluşturulan yapıları incelemekte ve bu kentlerde merkezi yönetim, yerel yönetim ve özel sektör aktörlerinin ulaşım yönetimindeki konumlanışlarını karşılaştırmalı bir içerik analiziyle incelemektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Tarih boyunca bireylerin, ürünlerin, kültürlerin ve bilgilerin kolayca ulaşabildiği kentler, gelişme potansiyeli en yüksek yerleşimler olmuştur.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu süreçte, farklı ekonomik ve idari sistemlerde dahi küresel kentlerin yönetiminde diğer kentlerden ayrışan modeller geliştirilmiş; yeniden ölçeklendirme ve yeniden bölgeselleşme sürecine uygun olarak yeni yapılar inşa edilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Bu çalışma; New York, Paris, San Francisco, Tokyo, Barselona ve Hong Kong örneklerinden hareketle, yeniden ölçeklendirme ve yeniden bölgeselleşme sürecinde küresel metropollerdeki ulaşım yönetimini ve oluşturulan yapıları incelemekte ve bu kentlerde merkezi yönetim, yerel yönetim ve özel sektör aktörlerinin ulaşım yönetimindeki konumlanışlarını karşılaştırmalı bir içerik analiziyle incelemektedir.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Anahtar Kelimeler: Küresel kent · kentsel ulaşım yönetimi · yeniden ölçeklendirme ve yeniden bölgeselleşme

Özet

Tarih boyunca bireylerin, ürünlerin, kültürlerin ve bilgilerin kolayca ulaşabildiği kentler, gelişme potansiyeli en yüksek yerleşimler olmuştur. Küreselleşme süreciyle birlikte kent formu dönüşmüş, ulusal sınırların ötesine geçen ekonomik ve kültürel akışlardan daha fazla pay almak isteyen kentler arasında yoğun bir rekabet ortamı doğmuştur. Bu dönemde ekonomik, siyasal ve kültürel anlamda yönlendirici fonksiyonlar üstlenen ve küresel ağlar içinde hiyerarşinin üst basamaklarında yer alan kentler “küresel kent” olarak tanımlanmıştır. Küresel kentlerin bu işlevleri yerine getirebilmesinde bilgi teknolojilerindeki ilerlemeler ile ulaşım altyapısındaki gelişmeler belirleyici olmuştur. Geniş ulaşım ağlarıyla desteklenen kentler, çevrelerindeki metropoliten alanların da merkezi konumuna gelmiştir. Bu süreçte, farklı ekonomik ve idari sistemlerde dahi küresel kentlerin yönetiminde diğer kentlerden ayrışan modeller geliştirilmiş; yeniden ölçeklendirme ve yeniden bölgeselleşme sürecine uygun olarak yeni yapılar inşa edilmiştir. Bu çalışma; New York, Paris, San Francisco, Tokyo, Barselona ve Hong Kong örneklerinden hareketle, yeniden ölçeklendirme ve yeniden bölgeselleşme sürecinde küresel metropollerdeki ulaşım yönetimini ve oluşturulan yapıları incelemekte ve bu kentlerde merkezi yönetim, yerel yönetim ve özel sektör aktörlerinin ulaşım yönetimindeki konumlanışlarını karşılaştırmalı bir içerik analiziyle incelemektedir.

Abstract

Throughout history, cities that have enabled the easy movement of people, goods, cultures, and knowledge have represented the most dynamic and prosperous urban settlements. With the process of globalization, the urban form has undergone a profound transformation, leading to intense competition among cities seeking a greater share of transnational economic and cultural flows. During this period, cities that assumed key economic, political, and cultural functions—and occupied the highest levels of the global urban hierarchy—came to be defined as global cities. The ability of these cities to perform such functions has been facilitated primarily by advances in information technologies and transportation infrastructures. Supported by extensive transport networks, global cities have become central nodes of their surrounding metropolitan regions. Even within diverse political and economic systems, distinctive governance models have been developed for managing global cities, with new institutional arrangements emerging in line with the processes of rescaling and re-regionalization. Building on the cases of New York, Paris, San Francisco, Tokyo, Barcelona and Hong Kong, this study examines urban transportation governance in global metropolises within the context of these processes. Through a comparative content analysis, it explores the institutional structures established for transportation management and analyzes the positioning of central governments, local authorities, and private-sector actors within these coordination frameworks.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Tetikol, A. (2025). Kentsel Ulaşım Yönetiminde Yeniden Ölçeklendirme: Küresel Metropoller Üzerine Bir İnceleme. Strategic Public Management Journal, Cilt: 11 Sayı: 18, 154–176. https://doi.org/10.25069/spmj.1830338

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (52)

  1. A.T. Kearney. (2024). Global Cities: New Priorities for a New World: 2020 Global Cities Report. Kearney.
  2. Àrea Metropolitana de Barcelona. (2025). Erişim Adresi: https://www.amb.cat/en/web/amb/ Autoritat del Transport Metropolità Àrea de Barcelona. (2025). Erişim Adresi: https://ca.atm.cat/en/group/consell-administracio-atm/home
  3. Andersson, M. (2012). Metropolitan management: Approaches and implications. Sixth Urban Research and Knowledge Symposium, Washington, DC: World Bank.
  4. Barcelona City Council. (2025, 4 Haziran). Barcelona ranks among the world’s 20 most competitive cities. https://www.barcelona.cat/internationalwelcome/en/news/barcelona-ranks-among-the-worlds-20-most-competitive-cities-1524053
  5. Batmaz, N. (2010). Küresel Kentlerin Yönetimi ve İstanbul İçin Bir Model Önerisi (Doktora tezi). Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
  6. Bauman, Z. (1999). Küreselleşme (Çev. A. Yılmaz). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
  7. Bell, D. A. ve Shalit, A. (2011). The Spirit of Cities. Oxford: Princeton University Press.
  8. Brenner, N. (2002). Decoding the newest metropolitan regionalism in the USA: A critical overview. Cities, 19(1), 3–21.
  9. Böke, K. (2022), Örnekleme, Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri (6. Baskı), İstanbul: Alfa Yayınları, 105- 152. China Development Institute. (2025). The Financial Cities Index. Erişim adresi: https://www.longfinance.net/media/documents/GFCI_38_Report_2025.09.25_v1.0.pdf
  10. Demirkaya, Y. (2023). Kamu Yönetiminde Koordinasyon Zorluğu. Uluslararası Beşeri ve Sosyal Bilimler İnceleme Dergisi, 7(2), 98-103. https://doi.org/10.55243/ihssr.1406186
  11. Demirkol, M. (2021). Metropol Yönetimlerde Türkiye Modeli Arayışı: İstanbul, Londra, Paris Metropoliten Yönetimlerinin Karşılaştırmalı Analizi. Ankara: Gazi Kitabevi.
  12. Eryılmaz, Y. (2013). Ulaşım Altyapılarının Arazi Değer Artışına Etkiler: TEM Otoyolu İstanbul Anadolu Kesimi Örneği (Doktora tezi). İstanbul Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
  13. Eryiğit, BH. ve Sarıca, A. (2018). IMF, Dünya Bankası, OECD’nin Yönetişim Yaklaşımı Ve Kü-Yerelleşme. Marmara Üniversitesi Siyasal Bilimler Dergisi, 6(1), 61-74. https://doi.org/10.14782/marusbd.412627
  14. European Commission, Eurostat. (2024, 18 Mart). Where are the largest metropolitan regions in the EU? https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-eurostat-news/-/ddn-20240318-2
  15. Framework Agreement on Deepening Guangdong–Hong Kong–Macao Cooperation in the Development of the Greater Bay Area. (2017).
  16. Giddens, A. (2000). Elimizden Kaçıp Giden Dünya (Çev. O. Akınbay). İstanbul: Alfa Yayınları.
  17. Globalization and World Cities Research Network. (2024). The World According to GaWC 2020. Erişim adresi: https://www.lboro.ac.uk/microsites/geography/gawc/world2020.html
  18. Grand View Research. (2022). Public Transportation Market Analysis (2018–2030). Erişim adresi: https://www.grandviewresearch.com/industry-analysis/public-transportation-market-report
  19. Greater Bay Area. (2025). Overview. Erişim adresi: https://www.bayarea.gov.hk/en/about/overview.html Guehenno, J. (1998). Demokrasinin Sonu. Ankara: Dost Kitabevi.
  20. International Bank for Reconstruction and Development (IBRD) / World Bank. (2017). Railway Reform: Toolkit for Improving Rail Sector Performance. Washington, DC: World Bank.
  21. Île-de-France Mobilités Council. (2024). Erişim adresi: https://www.iledefrance-mobilites.fr/ Mintetsu (2023). Erişim adresi: https://www.mintetsu.or.jp/global/index.html
  22. Keating, M. (2001). Governing cities and regions: Territorial restructuring in a global age. In A. Scott (Ed.), Global City-Regions: Trends, Theory, Policy (s. 371–390). Oxford: Oxford University Press.
  23. Knox, P. (2002). World Cities and Organization of Global Space. Erişim adresi: https://www.lboro.ac.uk/gawc/rb/rb32.html
  24. Lefèvre, C. (2008). Democratic governability of metropolitan areas: International experiences and lessons for Latin American cities. In E. Rojas, J. R. Cuadrado-Roura ve J. M. F. Güell (Ed.), Governing the Metropolis: Principles and Cases (s. 137–191). Washington, D.C.: Inter-American Development Bank.
  25. Lemanski, C. (2007). Global cities in the South: Deepening social and spatial polarisation in Cape Town. Cities, 24(6), 448–461.
  26. McKinsey & Company. (2021). Urban Transportation Systems of 25 Global Cities: Elements of Success. New York.
  27. Metro İstanbul. (2021). Şirket Genel Tanıtımı. İstanbul: Metro İstanbul. Erişim adresi: https://www.metro.istanbul/Content/assets/uploaded/GenelTan%C4%B1t%C4%B1m_Katalogu-2021.pdf
  28. Métropole du Grand Paris. (2025). Erişim adresi: https://www.metropolegrandparis.fr/fr
  29. Metropolitan Transportation Commission. (2025). Erişim adresi: https://mtc.ca.gov/about-mtc
  30. New Jersey Transit. (2023). Erişim adresi: https://www.njtransit.com/
  31. New York Metropolitan Transportation Council. (2023). Erişim adresi: https://www.nymtc.org/
  32. Newman, C. (2001). Realizm: Küreselleşme ve bağımsız devlet. Türkiye Günlüğü Dergisi, (64), 79–87.
  33. Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD). (2007). Competitive Cities: A New Entrepreneurial Paradigm in Spatial Development. Paris: OECD.
  34. Övgün, B. (2018). Kamu yönetiminde yeniden ölçeklendirme. Küreselleşme Sürecinde Yerel Hizmet Yerel Siyaset (203-2017). Ankara: Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Yayınları.
  35. Plüss, L. (2015). Municipal councillors in metropolitan governance: Assessing the democratic deficit of new regionalism in Switzerland. European Urban and Regional Studies, 22(3), 261–284.
  36. Port Authority New York and New Jersey. (2023). Erişim adresi: https://www.panynj.gov/port-authority/en/index.html
  37. Private Infrastructure Advisory Facility. (2017). Railway Reform: Toolkit for Improving Rail Sector Performance. Washington, DC: International Bank for Reconstruction and Development / The World Bank.
  38. Régée Autonome des Transports Parisiens Group (RATP). (2023). Annual Report 2022. Paris: RATP Group.
  39. Rossi, U. (2022). Küresel Kapitalizmde Kentler (Çev. M. Penpecioğlu). İstanbul: Litera Yayıncılık.
  40. Sager, F. (2005). Metropolitan institutions and policy coordination: The integration of land use and transport policies in Swiss urban areas. Governance, 18(2), 227–256.
  41. Sassen, S. (1991). The Global City. New Jersey: Princeton University Press.
  42. Savitch, H. ve Vogel, R. K. (2017). Bölgecilik ve kentsel politika. In H. Savitch ve R. K. Vogel, Kentsel Politika Teorileri (s. 203–236). İstanbul: Litera Yayıncılık.
  43. Soros, G. (2002). Küreselleşme Üzerine (Çev. M. Keçik). İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları. Taylor, P. (2004). Leading world cities: Empirical evaluations of urban in multiple network. Erişim adresi: http://www.lboro.ac.uk/gawc/publical.html
  44. The Education University of Hong Kong. (2022). Transportation System in the Greater Bay Area. Erişim adresi: https://www.edb.gov.hk/attachment/en/curriculum-development/kla/pshe/references-and-resources/geography/Transportation_E.pdf
  45. The Global Financial Centres Index 38 (2025). Z/Yen Group & China Development Institute. https://www.longfinance.net/
  46. The Mori Memorial Foundation Institute for Urban Strategies. (2024). Global Power City Index 2021. Erişim adresi: https://mori-m-foundation.or.jp/english/ius2/gpci2/index.shtml
  47. Tokyo Development Learning Center. (2017). Case Study on Tokyo Metropolitan Region (Policy Paper Series No: 3). Washington, DC: World Bank Group.
  48. Tokyo Metropolitan Government. (2023). Tokyo: City Profile and Government. Erişim adresi: https://www.metro.tokyo.lg.jp/english/about/documents/city_profile_fy2021.pdf
  49. Transdev. (2023). Mobility. Erişim adresi: https://www.transdev.com/wp-content/uploads/2023/04/corporate-brochure-transdev-2023-en.pdf
  50. UN-Habitat ve Chinese Academy of Social Sciences (CASS). (2020). Global Urban Competitiveness Report (2019–2020): The World – 300 Years of Transformation Into City. Erişim adresi: https://unhabitat.org/sites/default/files/2020/10/global_urban_competitiveness_report_2019-2020_the_world_300_years_of_transformation_into_city.pdf
  51. Walker, R. ve Schafran, A. (2015). The strange case of the Bay Area. Environment and Planning A, 47, 10–29.
  52. Wheeler, S. M. (2002). The new regionalism: Key characteristics of an emerging movement. Journal of the American Planning Association, 68(3), 267–278.