Dergiler / Sportive / 2026 / Cilt: 9 Sayı: 1

Rekreasyonel Etkinlik Motivasyonu ile Mental İyi Oluş Arasındaki İlişkide Mutluluk Korkusunun Aracı ve Düzenleyici Rolü

The Mediating and Moderating Role of Fear of Happiness in the Relationship Between Recreational Activity Motivation and Mental Well-Being

Yusuf Doğan Ertaş(DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-0390-1002
Osman Gümüşgül(KÜTAHYA DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-3034-9265
Çetin Özdilek(KÜTAHYA DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-3676-366X
Salih Erkut(KÜTAHYA DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ)0000-0000-0000-0000
Sayfa
16–32
Yayın Tarihi
2026-04-01
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Elde edilen bulgular, açık alan etkinliklerine katılımın içsel, dışsal ve fayda temelli motivasyonlarla pozitif; motivasyonsuzluk ile ise negatif yönde ilişkili olduğunu ortaya koymuştur.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, açık alan rekreasyon etkinliklerine katılımda bireylerin motivasyon düzeyleri ile psikolojik iyi oluşları arasındaki ilişkide mutluluk korkusunun hem aracı hem de düzenleyici bir rol oynayıp oynamadığını incelemektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Açık alan rekreasyon etkinlikleri, bireylerin fiziksel sağlığına katkı sunmasının ötesinde, ruhsal ve psikolojik sağlığı da destekleyen önemli sosyal faaliyetlerdir.
💡
Sonuç & Katkı:Elde edilen bulgular, açık alan etkinliklerine katılımın içsel, dışsal ve fayda temelli motivasyonlarla pozitif; motivasyonsuzluk ile ise negatif yönde ilişkili olduğunu ortaya koymuştur.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:213 birey
⚙️Değişkenler:öznel iyi oluş · mutluluk korkusu · açık alan rekreasyonu

Özet

Bu çalışma, açık alan rekreasyon etkinliklerine katılımda bireylerin motivasyon düzeyleri ile psikolojik iyi oluşları arasındaki ilişkide mutluluk korkusunun hem aracı hem de düzenleyici bir rol oynayıp oynamadığını incelemektedir. Açık alan rekreasyon etkinlikleri, bireylerin fiziksel sağlığına katkı sunmasının ötesinde, ruhsal ve psikolojik sağlığı da destekleyen önemli sosyal faaliyetlerdir. Doğa yürüyüşü, kamp, bisiklet turları gibi etkinliklerin bireyin stres düzeyini azalttığı, kaygı ve depresyon belirtilerini hafiflettiği pek çok araştırmada gösterilmiştir. Bu bağlamda, bireyin bu tür etkinliklere katılım motivasyonunun ne olduğu ve bu motivasyonun psikolojik iyi oluş üzerindeki etkileri giderek daha fazla önem kazanmaktadır. Psikolojik iyi oluş, bireyin yalnızca olumlu duygular yaşaması değil, aynı zamanda yaşamında anlam bulması, sosyal ilişkiler kurabilmesi, özerklik ve kişisel gelişim gibi temel psikolojik ihtiyaçlarını karşılaması ile de ilgilidir. Öznel iyi oluş ise bireyin yaşamından memnuniyet duyması, sık sık olumlu duygular yaşaması ve olumsuz duyguların azlığı ile tanımlanır. Bu iki kavram, bireyin genel ruhsal durumunu anlamada tamamlayıcı bir rol oynamaktadır. Bu kapsamda yapılan araştırmaya Türkiye'nin farklı bölgelerinden 213 birey katılmıştır. Katılımcıların açık alan etkinliklerine katılım sıklıkları, katılım motivasyonları (içsel, dışsal ve fayda temelli) ile öznel iyi oluş ve mutluluk korkusu düzeyleri çeşitli psikometrik ölçeklerle ölçülmüştür. Elde edilen bulgular, açık alan etkinliklerine katılımın içsel, dışsal ve fayda temelli motivasyonlarla pozitif; motivasyonsuzluk ile ise negatif yönde ilişkili olduğunu ortaya koymuştur. Yapılan aracı değişken analizleri, içsel motivasyonun öznel iyi oluş üzerindeki etkisinin anlamlı ve pozitif olduğunu; ancak bu etkinin, bireyde bulunan mutluluk korkusu tarafından kısmen zayıflatıldığını göstermiştir. Başka bir ifadeyle, kişi ne kadar içsel olarak motive olursa olsun, mutluluk duygularını bastıran ya da onlardan korkan bireylerde bu motivasyonun iyi oluşa katkısı sınırlı kalabilmektedir. Benzer şekilde, motivasyonsuzluk mutluluk korkusunu artırmakta ve bu durum iyi oluş üzerinde olumsuz bir etki yaratmaktadır. Dışsal motivasyonun öznel iyi oluş üzerindeki etkisi ise beklenenin aksine, mutluluk korkusu arttıkça daha güçlü hale gelmiştir. Bu sonuç, dışsal motivasyonun bazı bireyler için sosyal onaylanma, aidiyet ve kabul görme gibi dolaylı yollarla güvenli bir mutluluk deneyimi sunduğu şeklinde yorumlanabilir. Düzenleyici değişken analizleri de bu sonuçları desteklemektedir: düşük mutluluk korkusu düzeyine sahip bireylerde dışsal motivasyonun iyi oluş üzerindeki etkisi zayıfken, yüksek düzeyde korku yaşayan bireylerde bu etki artmaktadır. Motivasyonsuzluk açısından ise bu durum ters işlemektedir; mutluluk korkusu arttıkça, motivasyonsuzluğun iyi oluş üzerindeki olumsuz etkisi azalmaktadır. Sonuç olarak, rekreatif faaliyetlere katılımın psikolojik faydalarının yalnızca ne kadar sıklıkla katılım sağlandığı ile değil, katılımın hangi motivasyonla gerçekleştiği ve bireyin duygusal yapısıyla yakından ilişkili olduğu görülmektedir. Mutluluk korkusu, bireyin olumlu duyguları yaşama ve sürdürme kapasitesini sınırlayarak, iyi oluş durumunu hem doğrudan hem dolaylı yollarla olumsuz yönde etkileyebilmektedir. Gelecekte yapılacak araştırmalarda farklı yaş gruplarının, cinsiyetlerin ve kültürel bağlamların bu ilişkilerde nasıl rol oynadığı incelenmeli; ayrıca bireylerin içsel motivasyonlarını destekleyici rekreasyonel programların geliştirilmesi hedeflenmelidir. Ayrıca, bu çalışmanın önemli katkılarından biri de mutluluk korkusunun sadece bireysel değil, toplumsal düzeyde de dikkate alınması gereken bir psikolojik dinamik olduğunu ortaya koymasıdır. Toplumsal normlar, kültürel beklentiler ve duygulara dair inançlar, bireylerin iyi oluş süreçlerini doğrudan etkileyebilmektedir

Abstract

This study investigates whether fear of happiness plays both a mediating and moderating role in the relationship between individuals' motivation levels and their psychological well-being in the context of outdoor recreation participation. Outdoor recreational activities, such as hiking, camping, and cycling, are not only beneficial for physical health but also offer considerable psychological and emotional benefits. Research has consistently shown that these activities reduce stress, alleviate anxiety and depression symptoms, and enhance general mental health. Therefore, understanding the motivations behind participation and how these motivations influence well-being is becoming increasingly important. Psychological well-being refers not only to the presence of positive emotions but also to living a meaningful life, maintaining satisfying social relationships, experiencing autonomy, and achieving personal growth. In contrast, subjective well-being is defined by life satisfaction, the presence of positive emotions, and the absence of negative emotions. Together, these two concepts provide a comprehensive picture of an individual's overall mental and emotional state. The study included 213 participants from different regions of Turkey. Participants were assessed using validated psychometric tools that measured their frequency of participation in outdoor activities, types of motivation (intrinsic, extrinsic, and benefit-based), subjective well-being, and fear of happiness. The findings revealed that intrinsic, extrinsic, and benefit-based motivations were all positively associated with participation in outdoor activities, while amotivation was negatively associated. Mediation analysis showed that intrinsic motivation positively influenced subjective well-being; however, this effect was partially diminished by fear of happiness. In other words, even when people are internally motivated, their psychological gains may be restricted if they fear or suppress positive emotions. Similarly, amotivation was linked to higher fear of happiness, which in turn was associated with lower well-being. Interestingly, the effect of extrinsic motivation on well-being became stronger as fear of happiness increased. This suggests that, for some individuals, extrinsic motivation might offer a socially acceptable or emotionally safer way to experience happiness—perhaps through approval, recognition, or social belonging. Moderation analyses supported this interpretation: when fear of happiness was low, extrinsic motivation had a weaker impact on well-being; when fear was high, the impact increased. In contrast, for amotivation, this trend reversed—its negative effect on well-being weakened as fear of happiness increased. In conclusion, the psychological benefits of participating in outdoor recreation are shaped not only by how often one participates but also by the type of motivation driving that participation and the individual’s emotional tendencies. Fear of happiness can limit one’s ability to fully experience and maintain positive emotional states, thereby negatively influencing well-being in both direct and indirect ways. Future research should explore these dynamics across different age groups, genders, and cultural contexts. Additionally, the development of recreation programs that support intrinsic motivation could enhance well-being outcomes. One significant contribution of this study is its emphasis on fear of happiness not only as an individual trait but as a social and cultural construct, shaped by norms, expectations, and beliefs about emotions.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Ertaş, Y. D., Gümüşgül, O., Özdilek, Ç., Erkut, S. (2026). Rekreasyonel Etkinlik Motivasyonu ile Mental İyi Oluş Arasındaki İlişkide Mutluluk Korkusunun Aracı ve Düzenleyici Rolü. Sportive, Cilt: 9 Sayı: 1, 16–32. https://doi.org/10.53025/sportive.1784368

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (27)

  1. Alqudah, F. M., Al-Dababi, K. I., Abdel Rahman, A. H., Almasarweh, S., Alsmoul, E. M. A., ve Alfandi, A. A. A. (2024). Predictive ability of implicit theories of emotion and fear of happiness on flourishing. Evolutionary Studies in Imaginative Culture, 8(2), 1833–1847 https://doi.org/10.70082/esiculture.vi.1775
  2. Belen, H. ve Barmanpek, U. (2020). Fear of happiness and subjective well-being: Mediating role of gratitude. Turkish Studies-Education, 15(3), 1561–1571. http://dx.doi.org/10.29228/TurkishStudies.42067
  3. Coventry, P. A., Brown, J. E., Pervin, J., Brabyn, S., Pateman, R., Breedvelt, J., Gilbody, S., Stancliffe, R., McEachan, R., ve White, P. L. (2021). Nature-based outdoor activities for mental and physical health: Systematic review and meta-analysis. Population Health, 1(16), 100934. https://doi.org/10.1016/j.ssmph.2021.100934
  4. David, S. A., Boniwell, I., ve Conley Ayers, A. (Eds.). (2013). The Oxford Handbook of Happiness. Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/oxfordhb/9780199557257.001.0001
  5. Deci, E. L., ve Ryan, R. M. (2000). The “what” and “why” of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior. Psychological Inquiry, 11(4), 227–268. https://doi.org/10.1207/S15327965PLI1104_01
  6. Deci, E. L., ve Ryan, R. M. (2008). Self-determination theory: A macrotheory of human motivation, development, and health. Canadian Psychology, 49(3), 182–185. https://doi.org/10.1037/a0012801
  7. Genç, N., Taştan, Z., Demirli, A., Yılmaz, G., Güvendi, B., Baikoğlu, S. B., Güllü, S. ve Akkaya, C. C. (2025). The effect of applied dance therapy on life satisfaction and fear of happiness among Turkish board high school students. Healthcare, 13(4), 392. https://doi.org/10.3390/healthcare13040392
  8. Gilbert, P., McEwan, K., Bellew, R., Mills, A., ve Gale, C. (2013). Fears of positive emotions and their association with self-criticism, alexithymia, and attachment. Journal of Happiness Studies, 14(4), 1091–1105. https://doi.org/10.1007/s10902-012-9362-7
  9. Gilbert, P., McEwan, K., Matos, M., ve Rivis, A. (2011). Fears of compassion: Development of three self‐report measures. Psychology and Psychotherapy: Theory, Research and Practice, 84(3), 239–255. https://doi.org/10.1348/147608310X526511
  10. Hagger, M. S., ve Chatzisarantis, N. L. (2009). Integrating the theory of planned behaviour and self-determination theory in health behaviour: a meta-analysis. British Journal of Health Psychology, 14(2), 275–302. https://doi.org/10.1348/135910708X373959
  11. Hayes, A. F. (2018). Aracılık, düzenleyicilik ve koşullu süreç analizi: Regresyona dayalı bir yaklaşım (2. baskı). New York: Guilford Press.
  12. Joormann, J. ve Stanton, C. H. (2016). Examining emotion regulation in depression: A review and future directions. Behaviour Research and Therapy, 86(1), 35–49. https://doi.org/10.1016/j.brat.2016.07.007
  13. Joshanloo, M. (2013). The influence of fear of happiness beliefs on responses to the satisfaction with life scale. Personality and Individual Differences, 54(5), 647-651. https://doi.org/10.1016/j.paid.2012.11.011
  14. Keldal, G.(2015). Warwick-Edinburgh Mental İyi Oluş Ölçeği’nin Türkçe Formu: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. The Journal of Happiness & Well-Being,, 3(1), 103-115.
  15. Lee, A. C. ve Maheswaran, R. (2011). The health benefits of urban green spaces: A review of the evidence. Journal of Public Health, 33(2), 212–222. https://doi.org/10.1093/pubmed/fdq068
  16. Lee, K., Gould, J., ve Hsu, H. Y. M. (2017). Analysis of paddlesport commitment and multiple outcomes: A serious leisure perspective. Cogent Social Sciences, 3(1). https://doi.org/10.1080/23311886.2017.1325055 Lyubomirsky, S., King, L., ve Diener, E. (2005). The benefits of frequent positive affect: Does happiness lead to success? Psychological Bulletin, 131(6), 803–855. https://doi.org/10.1037/0033-2909.131.6.803 Özant, M. İ., Ayyıldız Durhan, T., Demirel, M., ve Zorba, E. (2024). Recreational activity motivation scale development study. Educational Administration: Theory and Practice, 30(6), 410–418. https://doi.org/10.53555/kuey.v30i6.5212
  17. Park, B. J., Tsunetsugu, Y., Kasetani, T., Koga, T., ve Sato, M. (2010). The physiological effects of Shinrin-yoku (forest bathing): Evidence from field experiments in 24 forests across Japan. Environmental Health and Preventive Medicine, 15(1), 18–26. https://doi.org/10.1007/s12199-009-0086-9
  18. Ryan, R. M., Deci, E. L. ve Grolnick, W. S. (2010). The self-regulation of behavior and well-being: The importance of basic psychological needs. A. J. Elliot (Ed.), Handbook of approach and avoidance motivation içinde (ss. 529–543). Psychology Press.
  19. Ryan, R. M., ve Deci, E. L. (2000). Self-determination theory and the facilitation of intrinsic motivation, social development, and well-being. American Psychologist, 55(1), 68–78. https://doi.org/10.1037/0003-066X.55.1.68
  20. Ryff, C. D. ve Singer, B. H. (2008). The contours of positive human health. Psychological Inquiry, 9(1), 1–28. https://doi.org/10.1207/s15327965pli0901_1
  21. Sarı, T. ve Çakır, S. G. (2016). Mutluluk korkusu ile öznel ve psikolojik iyi oluş arasındaki ilişkinin incelenmesi. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 5(2), 222-229.
  22. Tennant, R., Hiller, L., Fishwick, R., Platt, S., Joseph, S., Weich, S., Parkinson, J., Secker, J., ve Stewart-Brown, S. (2007). The Warwick-Edinburgh Mental Well-being Scale (WEMWBS): Development and UK validation. Health and Quality of Life Outcomes, 5, 63. https://doi.org/10.1186/1477-7525-5-63
  23. Ulaş, S., Yar, B., ve Yar, D. (2024). Bilişsel çarpıtmalar ve iyimserlik düzeyinin mutluluk korkusu ile ilişkisi. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 1(64), 61-75. https://doi.org/10.30794/pausbed.1476855 White, M. P., Alcock, I., Wheeler, B. W. ve Depledge, M. H. (2013). Coastal proximity, health and well-being: Results from a longitudinal panel survey. Health and Place, 23(1), 97–103. https://doi.org/10.1016/j.healthplace.2013.05.006
  24. White, M. P., Alcock, I., Wheeler, J., ve Wheeler, B. W. (2019). Spending at least 120 minutes a week in nature is associated with good health and wellbeing. Scientific Reports, 9(1), 7730. https://doi.org/10.1038/s41598-019-44097-3
  25. Yıldırım, M. ve Aziz, I. A. (2017). Psychometric properties of Turkish form of the Fear of Happiness Scale. The Journal of Happiness and Well-Being, 5(2), 187-195.
  26. Yılmaz, H. (2022). Üniversite öğrencilerinin mutluluk korkusu ve yaşam stillerinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi, Balıkesir Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
  27. Keldal, G.(2015). Warwick-Edinburgh Mental İyi Oluş Ölçeği’nin Türkçe Formu: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. The Journal of Happiness & Well-Being,, 3(1), 103-115.