Dergiler / Samsun Sağlık Bilimleri Dergisi / 2026 / Cilt: 10 Sayı: 1

Yoğun Bakımda Çalışan Hemşirelerin Santral Venöz Katater Bakım ve Uygulamalarına İlişkin Bilgi Düzeyi

Knowledge Level of Central Venous Catheter Care and Applications of Nurses Working in Intensive Care

Emine Yaman Lezki(Giresun Eğitim Araştırma Hastanesi)0000-0001-6600-0407
Afitap Özdelikara(ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ)0000-0002-5896-9207
Banu Terzi(AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ, HEMŞİRELİK FAKÜLTESİ)0000-0002-9500-6872
Ebru Kıraner(İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ, İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ, TIP BİLİMLERİ (DR))0000-0001-9639-5198
Sayfa
35–50
Yayın Tarihi
2025-04-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular: Araştırmaya katılan hemşirelerin santral venöz katater yerleştirilme sine ilişkin en fazla doğru yanıt verdiği ifadeler “Steril gazlı bez pansumanları, örtü bütünlüğü bozulursa, gevşerse, ıslanırsa, gözle görünür şekilde kirlenirse veya örtü altında nem, drenaj sıvısı/kan bulunursa örtü derhal değiştirilmelidir” (%98.5) ve “Pansuman için steril gazlı bez ya da yarı geçirgen steril şeffaf örtüler kullanılabilir” (%98) maddeleri olmuştur.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Amaç: Bu çalışma hemşirelerin santral venöz katater bakım ve takibine ilişkin bilgi düzeylerini belirlemek amacıyla planlanmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Yöntem: Tanımlayıcı olarak gerçekleştirilen araştırma, Mart 2022-Aralık 2023 tarihleri arasında, yoğun bakımda çalışan ve araştırmaya katılmayı kabul eden 197 hemşire ile gerçekleştirilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular: Araştırmaya katılan hemşirelerin santral venöz katater yerleştirilme sine ilişkin en fazla doğru yanıt verdiği ifadeler “Steril gazlı bez pansumanları, örtü bütünlüğü bozulursa, gevşerse, ıslanırsa, gözle görünür şekilde kirlenirse veya örtü altında nem, drenaj sıvısı/kan bulunursa örtü derhal değiştirilmelidir” (%98.5) ve “Pansuman için steril gazlı bez ya da yarı geçirgen steril şeffaf örtüler kullanılabilir” (%98) maddeleri olmuştur.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:2022 Verileri
⚙️Değişkenler:Hemşirelik · Santral venöz katater · yoğun bakım hemşireliği

Özet

Amaç: Bu çalışma hemşirelerin santral venöz katater bakım ve takibine ilişkin bilgi düzeylerini belirlemek amacıyla planlanmıştır. Yöntem: Tanımlayıcı olarak gerçekleştirilen araştırma, Mart 2022-Aralık 2023 tarihleri arasında, yoğun bakımda çalışan ve araştırmaya katılmayı kabul eden 197 hemşire ile gerçekleştirilmiştir. Veriler literatür doğrultusunda oluşturulan “Tanıtıcı Form” ve “Santral Venöz Katater Yerleştirilmesi ve Bakım Uygulamaları Formu” ile Google formlar üzerinden toplanmıştır. Verilerin analizinde IBM (SPSS 25) progra mında yüzdelik, ortalama ve çapraz tablo hesaplamaları kullanılmıştır. Bulgular: Araştırmaya katılan hemşirelerin santral venöz katater yerleştirilme sine ilişkin en fazla doğru yanıt verdiği ifadeler “Steril gazlı bez pansumanları, örtü bütünlüğü bozulursa, gevşerse, ıslanırsa, gözle görünür şekilde kirlenirse veya örtü altında nem, drenaj sıvısı/kan bulunursa örtü derhal değiştirilmelidir” (%98.5) ve “Pansuman için steril gazlı bez ya da yarı geçirgen steril şeffaf örtüler kullanılabilir” (%98) maddeleri olmuştur. Setler, bağlantı konnektörleri ve infüzyonlara yönelik bilgiler sorulduğunda ise “Lipid içeren parenteral nütrisyon solüsyonlarının uy gulaması için, mümkünse ayrı bir lümen kullanılmalıdır” (%97.5) ifadesi en çok doğru yanıt verilen madde olmuştur. Sonuçlar ve Öneriler: Yapılan araştırma sonuçlarına göre hemşirelerin sıkça uyguladıkları SVK bakımına ilişkin bilgilerinin iyi düzeyde olduğu ancak arter ba sıncı izleme seti gibi daha seyrek gerçekleştirilen parametrelere ilişkin bilgilerinin güncellenmesi gerektiği belirlenmiştir. Hemşirelere düzenli aralıklarla güncel ve kanıta dayalı bakım uygulamalarını içeren eğitimler düzenlenmeli ve bilgiye ulaş ma kaynakları tanıtılarak eğitimleri güçlendirilmelidir. Hemşirelerin bilgi düzeyle ri düzenli aralıklarla tekrar değerlendirilmeli ve eksik-yanlış bilgiler giderilmelidir. Hemşirelerin yoğun bakım sertifikasyonuna sahip olmaları teşvik edilmeli ve yet kinliklerini pekiştirmeleri sağlanmalıdır. Anahtar Kelimeler: Hemşirelik; Santral

Abstract

Aim: This study is to determine the information management regarding cent ral venous catheter care and follow-up. Methods: The descriptive research was carried out with 197 nurses working in the intensive care unit, who agreed to participate in the research, between March 2022 and December 2023. The data were collected over the Google forms with the “Descriptive Form” and “Central Venous Catheter Placement and Care Applica tions Form” created in line with the literature. Percentage, average and crosstab calculations were used in the IBM (SPSS 25) program in the analysis of the data. Results: The statements that nurses participating in the study gave the most correct answers regarding central venous catheter placement were “If sterile gauze dressings break the integrity of the dressing, become loose, get wet, visibly soiled, or if moisture, drainage fluid/blood are found under the cover, the dressing should be changed immediately” (%98.5) and “Sterile gauze or semi-permeable sterile transparent dressings can be used for dressing” (%98). When asked about sets, connection connectors and infusions, the most correct answer was the statement “For the administration of lipid-containing parenteral nutrition solutions, a sepa rate lumen should be used if possible” (%97.5). Conclusions and Recommendations: According to the results of the resear ch, it was determined that nurses’ knowledge of CVC care, which they frequently perform, is at a good level, but their knowledge of less frequently performed para meters such as arterial pressure monitoring set should be updated. Trainings that include current and evidence-based care practices should be organized for nurses at regular intervals, and their training should be strengthened by introducing sour ces of access to information. Nurses’ knowledge levels should be re-evaluated at re gular intervals and missing or incorrect information should be eliminated. Nurses should be encouraged to have intensive care certification and their competencies should be reinforced.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Lezki, E. Y., Özdelikara, A., Terzi, B., Kıraner, E. (2025). Yoğun Bakımda Çalışan Hemşirelerin Santral Venöz Katater Bakım ve Uygulamalarına İlişkin Bilgi Düzeyi. Samsun Sağlık Bilimleri Dergisi, Cilt: 10 Sayı: 1, 35–50. https://doi.org/10.47115/jshs.1423783

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (37)

  1. Aydoğdu, S., Akgün, M. (2020). Determination of knowledge levels of nurses and the factors affecting the level of knowledge in central venous catheter care. Clinical Nursing Studies, 8(2), 1-9.Batı, B., Özyürek, P. (2015). Knowledge levels of intensive care unit nurses on central venous catheters. Journal of Critical and Intensive Care, 6(6), 14. Doi:10.5152/dcbybd.2015.828.
  2. Beigi, A.A., HadiZadeh, M.S., Salimi, F., & Ghaheri, H. (2014). Heparin compared with normal saline to maintain patency of permanent double lumen hemodialysis catheters: A randomized controlled trial. Advanced biomedical research, 3, 121. https://doi.org/10.4103/2277-9175.13 3192.
  3. Bell, T,. O'Grady, N.P. (2017). Prevention of central line-associated bloodstream Infections. Infect Dis Clin North Am, 31(3), 551-559. doi:10.1016/j.idc.2017.05.007.
  4. Blot, K., Bergs, J., Vogelaers, D., Blot, S., & Vandijck, D. (2014). Prevention of central line–associated bloodstream infections through quality improvement interventions: a systematic review and meta-analysis. Clinical Infectious Diseases, 59(1), 96-105.
  5. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). (2011). Guidelines for the prevention of intravascular catheter-related infections. Güncelleme tarihi: Temmuz 2017). Erişim Linki: https://www.cdc.gov/infectioncontrol/guidelines/bsi/updates.html/ Erişim Tarihi: 12.12.2023.
  6. Chen, S., Yao, J., Chen, J., Liu, L., Miu, A., Jiang, Y.,. & Chen, Y. (2015). Knowledge of “Guidelines for the prevention of intravascular catheter-related infections: A survey of intensive care unit nursing staffs in China. IJNSS, 2, 383-8. https://doi.org/10.1016/j.ijnss.2015.10.002.
  7. Dayan, A., Owusu, A.N., & İnce, S. (2021). Hemşirelerin kanıt temelli uygulamalardan haberdarlık düzeyi: periferik intravenöz katater uygulamaları. Samsun sağlık bilimleri dergisi, 6(2), 235-254. https://doi.org/10.47115/jshs.895736.
  8. Doyğacı, A. G. A., Annak, İ. M., Karadağ, M., & Durmuş, Ö. Ö. (2021). Servis ve Yoğun Bakımlarda Çalışan Hemşirelerin Santral Venöz Katetere Bağlı Kan Dolaşım Yolu Enfeksiyonlarının Önlenmesine Yönelik Bilgi ve Uygulamaları. Türk Hemşireler Derneği Dergisi, 2(1), 1-14.
  9. Ertav, F.G., İlhan N.(2018). Yoğun bakım hemşirelerinin parenteral beslenme ve uygulamaları ile ilgili bilgi düzeyleri. Yüksek Lisans Tezi, Bezmialem Vakıf Üniversitesi, Hemşirelik Anabilim Dalı
  10. Ferrara, P., Albano, L. (2018). The adherence to guidelines for preventing CVC-related infections: a survey among Italian health-care workers. BMC Infect Dis, 18(1), 606. doi:10.1186/s12879-018-3514-x.
  11. Haddadin, Y., Annamaraju, P., & Regunath, H. (2022). Central line–associated blood stream infections. In StatPearls. StatPearls Publishing. Erişim Linki: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/ books/NBK430891/ Erişim Tarihi: 12.12.2023.
  12. Heidari Gorji, M. A., Rezaei, F., Jafari, H., & Yazdani Cherati, J. (2015). Comparison of the effects of heparin and 0.9% sodium chloride solutions in maintenance of patency of central venous catheters. Anesthesiology and pain medicine, 5(2), e22595. https://doi.org/10.5812/ aapm.22595.
  13. Hemşirelik Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (2011, 19 Nisan). Resmi Gazete (Sayı: 27910). Erişim adresi: http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2011/04/20110419-5.htm
  14. Infusion Therapy Standards of Practice Updates. Journal of infusion nursing: the official publication of the ınfusion nurses society:2021;44(4)189–190. https://doi.org/10.1097/ NAN.0000000000000436.
  15. Jamshidi, R. (2019). Central venous catheters: Indications, techniques, and complications. Semin Pediatr Surg, 28(1), 26-32. doi: 10.1053/j.empedsurg.2019.01. 005.
  16. Kalender, N., Tosun, N., & Kılıc S. (2022). Bir eğitim hastanesinde çalışan hemşirelerin total parenteral nütrisyona ilişkin bilgi düzeylerinin saptanması. Türkiye Klinikleri Journal of Nursing Science, 7(1), 10-19. doi: 10.5336/nurses.2013-34534.
  17. Klein, J., Jepsen, A., Patterson, A., Reich, R., & Mason, T. (2018). Heparin versus normal saline: flushing effectiveness in managing central venous catheters in patients undergoing blood and marrow transplantation. Clinical Journal of Oncology Nursing, 22(2), 199–202. doi:10.1188/18.cjon.199-202.
  18. Kolikof, J., Peterson, K., & Baker, A.M. (2022) Central venous catheter. In StatPearls. StatPearls Publishing. Erişim Linki: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32491730/ Erişim Tarihi: 12.05.2023. PMID: 32491730.
  19. Köse, G., Hasar, M., & Yaman, N. (2022). Hemşirelerin total parenteral nütrisyon uygulamalarına ilişkin bilgi düzeylerinin belirlenmesi. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Hemşirelik Dergisi, 4(2), 61-68. https://doi.org/10.48071/sbuhemsirelik.1128973.
  20. Ling, M.L., Apisarnthanarak, A., Jaggi, N., Harrington, G., Morikane, K., Thu, leT.,. & Lee, C.M. (2016). APSIC guide for prevention of Central Line Associated Bloodstream Infections (CLABSI). Antimicrobial resistance and infection control, 5, 16. https://doi.org/10.1186/s137 56-016-0116-5.
  21. Özen, N., Köse, T., & Terzioğlu, F. Santral venöz kateter enfeksiyonlarının önlenmesinde kanıta dayalı uygulamalar: Yoğun bakım hemşirelerinin bilgileri. J Turk Soc Intens Care, 18(2), 91-98.
  22. Palioğlu, Z., Çoban İ.G. (2021). Erzurum ilinde yataklı tedavi kurumlarında çalışan hemşirelerinin santral venöz kateter bakımına ilişkin bilgi düzeyleri. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi,24(4): 468- 477. DOI: 10.17049/ataunihem.858445
  23. Raynak, A., Paquet, F., Marchionni, C., Lok, V., Gauthier, M., & Frati, F. (2020). Nurses' knowledge on routine care and maintenance of adult vascular access devices: A scoping review. Journal of clinical nursing, 29(21-22), 3905–3921. https://doi.org/10.1111/jocn.15419.
  24. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. Ulusal sağlık hizmeti ilişkili enfeksiyonlar sürveyans ağı (USHİESA) özet raporu. (2023). Erişim Linki: https://hsgm.saglik.gov.tr /depo/birimler/bulasici-hastaliklar-ve-erken-uyaridb/Dokumanlar/Raporlar/USHIESA_OZET _ RAPORU_2022.pdf/ Erişim Tarihi: 10.01.2024.
  25. Sharma, S. K., Mudgal, S. K., Gaur, R., Sharma, R., Sharma, M., & Thakur, K. (2019). Heparin flush vs. normal saline flush to maintain the patency of central venous catheter among adult patients: A systematic review and meta-analysis. Journal of family medicine and primary care, 8(9), 2779–2792. https://doi.org/10.4103/jfmpc.jfmpc_669_19.
  26. Susam, A., Arslan, S. (2020). Yoğun bakım hemşirelerinin santral venöz kateter ilişkili enfeksiyonların önlenmesinde kanıta dayalı uygulama farkındalıkları. Turkiye Klinikleri J Nurs Sci, 12(4), 457-64 doi:10.5336/nurses.2020-75286.
  27. Temiz, O., Kızıltan, B., & Kanbay, Y. The situation of intensive care nurses using evidence-based guidelines in preventing central venous catheter-related infections. Arch Health Sci. 2022; 9: 154-160. doi: 10.5152/ArcHealthSciRes.2022.22005.
  28. Türkkan, H., Ayyıldız, K,T., & Sönmez, M. (2022). Pediyatri hemşirelerinin santral venöz kateter bakımı konusunda bilgi düzeylerinin belirlenmesi. J Pediatr Emerg Intensive Care Med, 9, 176-83. doi: 10.4274/cayd.galenos.2021.04909.
  29. Ulusal Damar Erişimi Yönetimi Rehberi. (2019). Hastane infeksiyonları dergisi 2019;23(Ek 1):1-54.
  30. Yeşil, Ş., Tanyıldız, H. G., Ardıçlı, B., Tekgündüz, S., Çandır, M., Toprak, Ş.,. & Şahin, G. (2014). Santral venöz kateter komplikasyonları. Gazi Medical Journal, 25(4), 135-7.
  31. Yokoe, D. S., Anderson, D. J., Berenholtz, S. M., Calfee, D. P., Dubberke, E. R., Eilingson, K. D.,. & Lo, E. (2014). A compendium of strategies to prevent healthcareassociated infections in acute care hospitals: 2014 updates. Infection Control & Hospital Epidemiology, 35(S2), S21-S31.
  32. Zhong, L., Wang, H. L., Xu, B., Yuan, Y., Wang, X., Zhang, Y. Y.,. & Hu, Z. S. (2017). Normal saline versus heparin for patency of central venous catheters in adult patients - a systematic review and meta-analysis. Critical care (London, England), 21(1), 5. https://doi.org/10.1186/s13054-016-1585-x.
  33. Chen, S., Yao, J., Chen, J., Liu, L., Miu, A., Jiang, Y.,. & Chen, Y. (2015). Knowledge of “Guidelines for the prevention of intravascular catheter-related infections: A survey of intensive care unit nursing staffs in China. IJNSS, 2, 383-8. https://doi.org/10.1016/j.ijnss.2015.10.002.
  34. Ling, M.L., Apisarnthanarak, A., Jaggi, N., Harrington, G., Morikane, K., Thu, leT.,. & Lee, C.M. (2016). APSIC guide for prevention of Central Line Associated Bloodstream Infections (CLABSI). Antimicrobial resistance and infection control, 5, 16. https://doi.org/10.1186/s137 56-016-0116-5.
  35. Yeşil, Ş., Tanyıldız, H. G., Ardıçlı, B., Tekgündüz, S., Çandır, M., Toprak, Ş.,. & Şahin, G. (2014). Santral venöz kateter komplikasyonları. Gazi Medical Journal, 25(4), 135-7.
  36. Yokoe, D. S., Anderson, D. J., Berenholtz, S. M., Calfee, D. P., Dubberke, E. R., Eilingson, K. D.,. & Lo, E. (2014). A compendium of strategies to prevent healthcareassociated infections in acute care hospitals: 2014 updates. Infection Control & Hospital Epidemiology, 35(S2), S21-S31.
  37. Zhong, L., Wang, H. L., Xu, B., Yuan, Y., Wang, X., Zhang, Y. Y.,. & Hu, Z. S. (2017). Normal saline versus heparin for patency of central venous catheters in adult patients - a systematic review and meta-analysis. Critical care (London, England), 21(1), 5. https://doi.org/10.1186/s13054-016-1585-x.