KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / EKEV Akademi Dergisi / 2019 / Sayı: 79

ÖYKÜCÜ YUSUF ATILGAN’IN PRAGMATİK SAPLANTILARI

Mehmet Akif DUMAN
Sayfa
297–318
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Atılgan daha ziyade anti-pragmatik bir tavır ile Peirce’ün yeni pragmatik anlayışı olan “pragmatisizm” arasında bir yerlerdedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Yusuf Atılgan başarısını anlatımındaki yalınlığa, karakterlerinin birçok okurun kendinden parçalar bulduğu toplumdan dışlanmış kronik varoluş problemlerine sahip insanlar olmasına, iç içe geçmiş soyut tasvirlerden ziyade eylem ağırlıklı bir dil kullanımına yahut bir türlü sükûnet bulmayan realist karamsarlığa borçlu değildir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu vesile ile dil-eylem teorisinin temel düzenini bilhassa “perlokasyon” ifadesi üstünde yoğunlaşarak izah ettikten sonra (Peirce’ün kendi pragmatik anlayışını vurgulamak için olgunluk çağında kullanmaya başladığı pragmatisizm ile aradaki farkı ihmal etmeden) Ch.
💡
Sonuç & Katkı:Atılgan daha ziyade anti-pragmatik bir tavır ile Peirce’ün yeni pragmatik anlayışı olan “pragmatisizm” arasında bir yerlerdedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Yusuf Atılgan · Pragmatizm · Ch. S. Peirce

Özet

Yusuf Atılgan başarısını anlatımındaki yalınlığa, karakterlerinin birçok okurun kendinden parçalar bulduğu toplumdan dışlanmış kronik varoluş problemlerine sahip insanlar olmasına, iç içe geçmiş soyut tasvirlerden ziyade eylem ağırlıklı bir dil kullanımına yahut bir türlü sükûnet bulmayan realist karamsarlığa borçlu değildir. Daha sınırlı bir sahada birbirleri ile mukayese imkânı vermesi açısından bilhassa öyküleri üstünde tatbike çalışacağımız (fakat romanlarını da ihmal etmeyeceğimiz) üzere Yusuf Atılgan’ın başarısı “dili lokasyonel ve perlokasyonel katman arasında dengeleyip kendi hususi pragmatik düzenini kurmasında” yatar. Bu vesile ile dil-eylem teorisinin temel düzenini bilhassa “perlokasyon” ifadesi üstünde yoğunlaşarak izah ettikten sonra (Peirce’ün kendi pragmatik anlayışını vurgulamak için olgunluk çağında kullanmaya başladığı pragmatisizm ile aradaki farkı ihmal etmeden) Ch. S. Peirce, W. James, F. C. S. Schiller, J. Dewey merkezli (yani çok yönlü) pragmatiği Yusuf Atılgan’ın metinlerine tatbike çalışacağız. Tahlil esnasında gerekli olan teorik bilgi de çok tafsilata girilmeden mukayeseli olarak verilecektir. Bu çözümlemeler silsilesinin nihai istikameti “pragmatizmin edebi metin tahlilindeki işlevselliği” olacağı ve dil-felsefesinin felsefeden ziyade dile ait (bilhassa da semiyotik istikametli) disiplinlere dahil olduğunu düşündüğümüz için teori ve pratiği yan yana yahut iç içe vermeye gayret edeceğiz. Yapılan analizlerin de göstereceği üzere Y. Atılgan daha ziyade anti-pragmatik bir tavır ile Peirce’ün yeni pragmatik anlayışı olan “pragmatisizm” arasında bir yerlerdedir.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

DUMAN, M. A. (2019). ÖYKÜCÜ YUSUF ATILGAN’IN PRAGMATİK SAPLANTILARI. EKEV Akademi Dergisi, Sayı: 79, 297–318. https://ajindex.com/articles/153796

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (17)

  1. Apel, K. O. (1970). Schriften zum pragmatismus und pragmatizismus. Frankfurt a. M: Suhrkamp. Apel, K. O. (1975). Der denkweg des Charles Sanders Peirce. Eine einführung in den amerikanischen pragmatismus, Frankfurt a. M: Suhrkamp. Apel, K. O. (1976).
  2. Transformation der philosophie, II (Das Apriori der Kommunikations- gemeinschaft). Frankfurt am M: Suhrkamp. Austin, J. L. (1972): Zur theorie der sprechakte. Stuttgart: Reclam. Atılgan, Y. (2012). Bütün öyküleri (9. Baskı). İstanbul:
  3. YKY. Atılgan, Y. (2017). Anayurt oteli (37. Baskı). İstanbul:
  4. YKY. Atılgan, Y. (2016). Aylak adam (48. Baskı). İstanbul:
  5. YKY. Atılgan, Y. (2000): Canistan. İstanbul:
  6. YKY. Cengiz, M. (1992). Yusuf Atılgan: Sevgi yazdıklarımın temel eksenidir. Turan Yüksel vd. (Ed.), Yusuf Atılgan’a Armağan (75-77). İstanbul: İletişim Yay. [Gölge Adam, 9 Ağustos 1988].
  7. Danto, A. C. (1984). Die verklärung des gewöhnlichen. Eine philosophie der kunst. Frankfurt a. M.: Suhrkamp. Demirtaş, C. (1992). Aylak adam. Turan Yüksel vd. (Ed.), Yusuf Atılgan’a Armağan (150- 152). İstanbul: İletişim Yay. [Pazar Postası, 28 Haziran 1959].
  8. Duman, M. A. (2014). Dilde belirsizlik ve eş anlamlılık. İstanbul:
  9. Litera Yay. Duman, M. A. (2018a). John Langshaw Austin ve Ted Cohen’in dil-eylem (speech act) teorileri çerçevesinde Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın ecir ve sabır hikâyesine atf-ı nazar. Molesto. 1(4), 38-52.
  10. Duman, M. A. (2018b). Nedensellik ve kader inancı çerçevesinde Haldun Taner’in “Şişhane’ye yağmur yağıyordu” hikâyesi, Bartın Üniversitesi Edebiyat Fakülte- si Dergisi. 3(2), 13-24.
  11. Duman, M. A. (2018c). Sabahattin Kudret Aksal’ın “vav’lar”ının semiotik bakımdan (Bühler’in organon modeli eşliğinde), John R. Searle’ün uyuşmazlık (divergen- ce) bakışı içinde ve dil-eylem teorisi (speech-acts) çerçevesinde ele alınması, Asobid. 2(4), 11-36.
  12. Duman, M. A. (2019a). Metafor ve semiyotik. Ankara:
  13. Gece. Duman, M. A. (2019b). Charles Sanders Peirce’ü anlayan adam: Ömer Seyfettin -I, Türk Dili- Dil ve Edebiyat Dergisi. CXVI (809). Ankara: TDK, 36-44.
  14. Duman, M. A. (2019c). Charles Sanders Peirce’ü anlayan adam: Ömer Seyfettin -II, Türk Dili- Dil ve Edebiyat Dergisi. CXVI (810). Ankara: TDK, 56-65.
  15. Durbaş, R. (1992). Aylaklık en zor iş ona göre. Turan Yüksel vd. (Ed.), Yusuf Atılgan’a Armağan (69-74). İstanbul: İletişim Yay. [Cumhuriyet Dergi, Sayı 102, 7 Şubat 1988].
  16. Ecevit, Y. (2008). Orhan Pamuk’u okumak. İstanbul:
  17. İletişim Yay. Görel, R. (1992). Yusuf Atılgan anlatıyor. Turan Yüksel vd. (Ed.), Yusuf Atılgan’a Armağan (55-5