KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / MetaZihin: Yapay Zeka ve Zihin Felsefesi Dergisi / 2026 / Cilt: 2 Sayı: 1

Fichte’nin Mantıksal, Ahlaki ve Öznelerarası Özbilinci: Bilime Konu Edilemeyen Ben

Fichte’s Logical, Ethical and Intersubjective Self-Consciousness: The Non-Scientific I

Emre Bilgiç0000-0001-7714-1272
Sayfa
49–65
Yayın Tarihi
2019-06-30
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu çalışmanın sonucunda, i) Fichte’nin dolaysız bilinç ile bilincin bilgisini ortaya sermiş olduğu felsefi refleksiyonun bir tür uzlaşmazlık içerisinde olduğu; ii) Fichteci bakış açısından, bilimin bilinci incelemek için yola çıktığında belirlenmeyi kabul ettiği ve bu sebeple bilincin özgürlüğünü açıklayamayacağı tespit edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Öz: Bu makalede, Fichte’nin özbilinç anlayışını ele alıyor ve bu özbilincin bilime konu olup olamayacağını tartışıyoruz.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu nokta aynı zamanda Fichte sisteminin temeli olan özgür öz-etkinliğin bilincine varmaktır.
💡
Sonuç & Katkı:Bu çalışmanın sonucunda, i) Fichte’nin dolaysız bilinç ile bilincin bilgisini ortaya sermiş olduğu felsefi refleksiyonun bir tür uzlaşmazlık içerisinde olduğu; ii) Fichteci bakış açısından, bilimin bilinci incelemek için yola çıktığında belirlenmeyi kabul ettiği ve bu sebeple bilincin özgürlüğünü açıklayamayacağı tespit edilmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Fichte · bilinç · özbilinç

Özet

Öz: Bu makalede, Fichte’nin özbilinç anlayışını ele alıyor ve bu özbilincin bilime konu olup olamayacağını tartışıyoruz. İlk amacımız Fichte’nin özbilinç kavrayışını ortaya koymak ve bilinç kavrayışımızı derinleştirmektir. Bir diğer amacımız ise özbilincin bilimsel bilinç araştırmalarınca ihmal edilebilecek yönlerini Fichteci bakış açısıyla göstermektir. Bu amaçla, Fichte’nin özbilinç anlayışına temel teşkil eden dolaysız bilinç kavramını inceliyor; özbilincin mantıksal, ahlaki ve öznelerarası boyutlarını ele alıyor ve özbilincin bu boyutlarının bir araya geldiği noktayı tespit ediyoruz. Bu nokta aynı zamanda Fichte sisteminin temeli olan özgür öz-etkinliğin bilincine varmaktır. Bu özgürlük bilinci dolaysız bilinç üzerine temellendiğinden, Fichteci bakış açısından, özbilincin bir dolayım yoluyla işleyen bilime konu edilemeyeceğini ifade ediyoruz. Bu çalışmanın sonucunda, i) Fichte’nin dolaysız bilinç ile bilincin bilgisini ortaya sermiş olduğu felsefi refleksiyonun bir tür uzlaşmazlık içerisinde olduğu; ii) Fichteci bakış açısından, bilimin bilinci incelemek için yola çıktığında belirlenmeyi kabul ettiği ve bu sebeple bilincin özgürlüğünü açıklayamayacağı tespit edilmiştir.

Abstract

Abstract: In this article, I analyze Fichte’s understanding of self-consciousness and discuss whether it could be regarded as a subject of scientific research. Our first goal is to explicate the Fichteian self-consciousness and to deepen our understanding of the concept of consciousness. The second one is to clarify certain aspects of Fichteian notion of consciousness that have been ignored by scientific studies on consciousness. To these ends, I examine the concept of immediate consciousness which is a fundamental element of Fichteian understanding of self-consciousness; examine the logical, ethical and intersubjective aspects of self-consciousness; and determine the intersection point of these different aspects. This point indicates becoming conscious of free self-activity, which is also the foundation of Fichte’s system. Since this consciousness of freedom is based upon immediate consciousness, I claim that from the Fichteian perspective, self-consciousness cannot be a subject of scientific research, which operates indirectly. In conclusion, I argue that i) there is a discrepancy between Fichte’s immediate consciousness and his philosophical reflection which brings about an explanation of self-consciousness; ii) since science, from the Fichteian point of view, agrees to be determined when it examines consciousness, it falls short of explaining freedom of consciousness.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Bilgiç, E. (2019). Fichte’nin Mantıksal, Ahlaki ve Öznelerarası Özbilinci: Bilime Konu Edilemeyen Ben. MetaZihin: Yapay Zeka ve Zihin Felsefesi Dergisi, Cilt: 2 Sayı: 1, 49–65. https://ajindex.com/articles/1528737

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (18)

  1. Brinkmann, K. (1994). "Tugendhat on Fichte and Self-Consciousness." D. Breazeale ve T. Rockmore (Der.), Fichte: Historical Contexts, Contemporary Controversies içinde (s. 220-233). Atlantic Highlands, NJ: Humanities Press.
  2. Copleston, F. (2010). Alman İdealizmi. Çev. Aziz Yardımlı. İstanbul: İdea Yayınevi.
  3. Descartes, R. (1984). "Objections and Replies." J. Cottingham, R. Stoothoff ve D. Murdoch (Çev. ve Der.), The Philosophical Writings of Descartes içinde (s. 63-397). Cambridge: Cambridge University Press.
  4. Descartes, R. (2015). Yöntem Üzerine Konuşma. Çev. Çiğdem Dürüşken. İstanbul: Alfa.
  5. Fichte, J. G. (1982). The Science of Knowledge. İng. Çev. ve Der. Peter Heath ve John Lachs. Cambridge: Cambridge University Press.
  6. Fichte, J. G. (1992). Foundations of Transcendental Philosophy: (Wissenschaftslehre) Nova Methodo (1796/99). İng. Çev. ve Der. Daniel Breazeale. Ithaca: Cornell University Press.
  7. Fichte, J. G. (2000). Foundations of Natural Right. İng. Çev. Michael Baur. Der. Frederick Neuhouser. Cambridge: Cambridge University Press.
  8. Fichte, J. G. (2005). The System of Ethics. İng. Çev. ve Der. Daniel Breazeale ve Günter Zöller. Cambridge: Cambridge University Press.
  9. Fichte, J. G. (2006). "Aenesidemus'un Eleştirisi." Çev. Özlem Barın. E. A. Kılıçaslan ve G. Ateşoğlu (Der.), Alman İdealizmi I: Fichte içinde (s. 33-59). Ankara: Doğu Batı Yayınları.
  10. Fichte, J. G. (2006). "Wissenschaftslehre Kavramı ya da 'Felsefe' Olarak Anılan Kavram Üzerine." Çev. Meryem Uçar. E. A. Kılıçaslan ve G. Ateşoğlu (Der.), Alman İdealizmi I Fichte içinde (s. 60-111). Ankara: Doğu Batı Yayınları.
  11. Gottlieb, G. (2016). "Fichte's Developmental View of Self-Consciousness." Gabriel Gottlieb (Der.), Fichte's Foundations of Natural Right içinde (s. 117-137). Cambridge: Cambridge University Press.
  12. Hegel, G. W. (1977). "Exposition of Fichte's System." H. S. Harris ve Walter Cerf (İng. Çev. ve Der.), The Difference Between Fichte's and Schelling's System of Philosophy içinde (s. 119-154). Albany: State University of New York Press.
  13. Hume, D. (2009). A Treatise of Human Nature. The Floating Press.
  14. Kinlaw, J. (2014). "Self Determination and Immediate Self-Consciousness in the Jena Wissenschaftslehre." T. Rockmore ve D. Breazeale (Der.), Fichte and Transcendental Philosophy içinde (s. 176-189). New York: Palgrave Macmillan.
  15. Neuhouser, F. (2010). "Fichte Kuramının Kökleri: Aklın Birliği Fikri." Çev. Erdal İşbir. Arslan Topakkaya (Der.), Fichte içinde (s. 195-220). İstanbul: Say yayınları.
  16. Tugendhat, E. (1986). Self Consciousness and Self-Determination. Çev. Paul Stern. Cambridge: MIT Press.
  17. Wood, A. W. (2006). "Fichte'nin Hukuk ve Etik Felsefesi." Çev. Kaan Özkan. E. A. Kılıçaslan ve G. Ateşoğlu (Der.), Alman İdealizmi I: Fichte içinde (s. 363-399). Ankara: Doğu Batı Yayınları.
  18. Wood, A. W. (2006). "Fichte's Intersubjective I." Inquiry, 49(1): 62-79. DOI: 10.1080/00201740500497431