Dergiler / Lale / 2026 / Sayı: 7

Hz. Muhammed'in Özelliklerinin Yazı ile Anlatımı; Hilye-i Şerifeler

Betül Gündüz(MİMAR SİNAN GÜZEL SANATLAR ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-3443-7393
Hüseyin Gündüz(MİMAR SİNAN GÜZEL SANATLAR ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-7455-5971
Dergi
Lale
Sayfa
46–59
Yayın Tarihi
2023-04-30
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Hat sanatında nesih yazısına yön veren Hattat Hâfız Osman’ın (1642-1698) levha olarak tasarlayıp yazdığı hilye, günümüze kadar hattatların en çok tercih edip yazdıkları hilye formu olarak benimsenmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Özet Müslüman sanatkârlar, kutsal kişilerin resimlerini yapmaktan kaçınmışlardır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Muhammed’in resmini yapmaya birkaç minyatür dışında hiçbir sanatkâr cesaret edememiş ve gerek duymamıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Hat sanatında nesih yazısına yön veren Hattat Hâfız Osman’ın (1642-1698) levha olarak tasarlayıp yazdığı hilye, günümüze kadar hattatların en çok tercih edip yazdıkları hilye formu olarak benimsenmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:hat · hilye · tezhip

Özet

Özet Müslüman sanatkârlar, kutsal kişilerin resimlerini yapmaktan kaçınmışlardır. Dolayısıyla, Hz. Muhammed’in resmini yapmaya birkaç minyatür dışında hiçbir sanatkâr cesaret edememiş ve gerek duymamıştır. Hz. Muhammed’i tasvir eden minyatürlerde de Hz. Peygamberin yüzü peçe ile örtülü bir şekilde resmedilmiştir. Sanatkârlar gerektiğinde Hz. Peygamber’i tanıyanların ve görenlerin tariflerinden yola çıkarak Hz. Muhammed’in özelliklerini yazıyla anlatma yoluna gitmişlerdir. Hilye Arapça bir kelimedir ve “süs, zîynet, cevher, güzel sıfatlar, güzel yüz” gibi anlamlara gelmektedir. Hilye-i şerîf, hilye-i nebevî, hilye-i saâdet, ve hilye-i şerîfe gibi isimlerle de anılan hilye, İslâm edebiyatı ve hat sanatında Hz. Muhammed’in fiziksel, insanî ve ahlâkî özelliklerini, tavır ve hareketlerini anlatan eserlere verilen isimdir. Hz. Muhammed, kızı Hz. Fâtıma’nın, bir daha yüzünü göremeyeceği endişesini dile getirmesi üzerine damadı Hz. Ali’ye “Hilyemi yaz; benden sonra onu gören, beni görmüş gibi olur” demiştir. Hat sanatında nesih yazısına yön veren Hattat Hâfız Osman’ın (1642-1698) levha olarak tasarlayıp yazdığı hilye, günümüze kadar hattatların en çok tercih edip yazdıkları hilye formu olarak benimsenmiştir.

Anahtar kelimeler
🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Gündüz, B., Gündüz, H. (2023). Hz. Muhammed'in Özelliklerinin Yazı ile Anlatımı; Hilye-i Şerifeler. Lale, Sayı: 7, 46–59. https://ajindex.com/articles/1524313

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (7)

  1. Acar, Ş. (1999). Türk Hat Sanatı. İstanbul: Antik A. Ş.
  2. Demiriz, Y. (1986). Osmanlı Kitap Sanatında Natüralist Üslupta Çiçekler. İstanbul: Acar Matbaacılık Tesisleri.
  3. Derman, F. Ç. (1998). “Halkârî”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. C. 15 İstanbul: TDV Yayınları. 365-367.
  4. Derman, M. U. (2002). Sabancı Üniversitesi Sakıp Sabancı Müzesi Hat Koleksiyonundan Seçmeler. İstanbul: Akbank.
  5. Devellioğlu, F. (1984). Osmanlıca Türkçe Ansiklopedik Lûgat. Ankara: Aydın Kitabevi.
  6. Taşkale, F. (1990). “Hat Sanatı Yapıtlarından Seçkin Örnekler Hilyeler” Antik Dekor, (7), 90-96. Taşkale, Faruk, -Gündüz, Hüseyin, Hilye-i Şerîfe, İstanbul, 2011.
  7. Ünver, A. S. (1939). Türk Tezyinatında Halkâriye Dair. İstanbul: Arkitekt Neşriyat