KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi / 2025 / Cilt: 8 Sayı: 2

Okul öncesi döneme yönelik resimli çocuk kitaplarında kaygı

Anxiety in picture books for preschool children

Cansu Yıldız Taşdemir(SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ, GÜLHANE SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ, ÇOCUK GELİŞİMİ BÖLÜMÜ, ÇOCUK GELİŞİMİ ANABİLİM DALI)0000-0003-0638-3826
Sayfa
487–507
Yayın Tarihi
2025-11-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Araştırma sonucunda, kitapların 7’sinde kaygıya ilişkin somut betimlemeler yapıldığı ve karakterlerin yaşadıkları kaygının en çok sosyal durumlardan kaynaklandığı tespit edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Çocukların hayatlarında meydana gelen bazı değişimler veya yaşadıkları deneyimler, kaygı duymalarına neden olabilmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Gerçekleştirilecek müdahaleler, kaygının olumsuz etkilerini azaltarak çocukların kaygıyla başa çıkmasını kolaylaştırabilir.
💡
Sonuç & Katkı:Araştırma sonucunda, kitapların 7’sinde kaygıya ilişkin somut betimlemeler yapıldığı ve karakterlerin yaşadıkları kaygının en çok sosyal durumlardan kaynaklandığı tespit edilmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:resimli çocuk kitapları · kaygı · okul öncesi dönem

Özet

Çocukların hayatlarında meydana gelen bazı değişimler veya yaşadıkları deneyimler, kaygı duymalarına neden olabilmektedir. Kaygı biyolojik olarak koruyucu bir işleve sahip olmakla birlikte, çocukların günlük hayatlarına müdahale etmeye başladığında bir problem, hatta ilerleyen evrelerde psikopatolojik bir durum haline gelebilir. Okul öncesi dönemde kaygı ister gelişim dönemine özgü bir durum, ister bir davranış bozukluğu olarak ortaya çıksın, çocukların çeşitli sıkıntılar yaşamalarına sebep olmaktadır. Bu dönemde çocuklar, gelişim özelikleri gereği, kaygıyı anlamlandırmada güçlük yaşayabilirler. Gerçekleştirilecek müdahaleler, kaygının olumsuz etkilerini azaltarak çocukların kaygıyla başa çıkmasını kolaylaştırabilir. Bu noktada resimli çocuk kitapları, kaygıyla başa çıkmada kullanılabilecek araçlar arasında yer almaktadır. Bu araştırmanın amacı, okul öncesi dönem çocuklarına yönelik hazırlanmış olan ve kaygıyı konu edinen resimli çocuk kitaplarının incelenmesidir. Araştırma nitel yöntemle gerçekleştirilmiş bir durum çalışması olup, çalışma grubunu, 3-6 yaş dönemi çocuklarına yönelik hazırlanmış olan 25 resimli çocuk kitabı oluşturmaktadır. Veriler, içerik analizi tekniği ile analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda, kitapların 7’sinde kaygıya ilişkin somut betimlemeler yapıldığı ve karakterlerin yaşadıkları kaygının en çok sosyal durumlardan kaynaklandığı tespit edilmiştir. Araştırma kapsamında incelenen kitaplarda, karakterlerin kaygı durumunda en çok sırasıyla davranışsal, fiziksel, zihinsel ve duygusal belirtiler gösterdikleri ve kitaplarda okuyucuya kaygıyla başa çıkmak için ilişkisel stratejilerin ve aktif stratejilerin sunulduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlar ilgili alan yazını ışığında tartışılmış ve öneriler sunulmuştur.

Abstract

Some experiences or changes in children’s lives can cause them to feel anxiety. Anxiety is biologically protective, but it can become a problem when it interferes with children's daily lives and in later stages, it can become psychopathological. In the preschool period, anxiety, whether it appears as a developmentally specific condition or as a behavioral disorder, can lead to various difficulties. Children may struggle to understand anxiety due to their developmental characteristics. Interventions aimed at reducing the negative effects of anxiety can help children manage their anxiety more effectively. In this context, picture books for children can be one of the tools used to cope with anxiety. The aim of the research is to examine children's picture books about anxiety. This research employed a case study design, and the sample consisted of 25 illustrated children’s book intended for ages 3-6. The data were analyzed using a content analysis technique. As a result of the research, it was found that seven of the books contained concrete descriptions of anxiety, and the causes of anxiety experienced by the characters were mostly due to social situations. It has been determined that the characters mostly show behavioral, physical, mental, and emotional symptoms in cases of anxiety, respectively, and that readers are presented with relational strategies and active strategies to cope with anxiety in the books. The results were discussed considering the literature, and suggestions were presented.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Taşdemir, C. Y. (2025). Okul öncesi döneme yönelik resimli çocuk kitaplarında kaygı. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, Cilt: 8 Sayı: 2, 487–507. https://doi.org/10.33400/kuje.1518364

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (80)

  1. Akgün, E., & Karaman Benli, G. (2019). Okul öncesi dönem çocuklarla bibliyoterapi: Bir uygulama örneği. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 11(1), 100-111. https://doi.org/10.18863/pgy.392346
  2. American Psychiatric Association (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed). American Psychiatric Association.
  3. Anders, A. R. (2021). The under-representation and portrayal of anxiety in children’s picture books (Unpublished bachelor's thesis). The University of Arizona.
  4. Arslan, A. (2023). Terapötik bir araç olarak yas ile ilgili çocuk kitapları: Bir içerik analizi. Ayna Klinik Psikoloji Dergisi, 10(2), 313-334. https://doi.org/10.31682/ayna.1199359
  5. Bensalah, L., Caillies, S., & Anduze, M. (2016). Links among cognitive empathy, theory of mind, and affective perspective taking by young children. The Journal of Genetic Psychology, 177(1), 17-31. https://doi.org/10.1080/00221325.2015.1106438
  6. Berg, B. L. & Lune, H. (2019). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Eğitim Yayınevi.
  7. Bouchard, S., Gervais, J., Gagnier, N., & Loranger, C. (2013). Evaluation of a primary prevention program for anxiety disorders using story books with children aged 9–12 years. The Journal of Primary Prevention, 34, 345-358. https://doi.org/10.1007/s10935-013-0317-0
  8. Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27-40. https://doi.org/10.3316/QRJ0902027
  9. Brown, S. L., McCobin, A., Easley, S., & McGoey, K. E. (2020). Supporting anxious children in the preschool classroom. YC Young Children, 75(3), 16-27. https://www.jstor.org/stable/26979161
  10. Caldwell, D. M., Davies, S. R., Thorn, J. C., Palmer, J. C., Caro, P., Hetrick, S. E., Gunnell, D., Anwer, S., López-López, J. A., French, C., Kidger, J., Dawson, S., Churchill, R., Thomas, J., Campbell, R., & Welton, N. J. (2021). School-based interventions to prevent anxiety, depression and conduct disorder in children and young people: A systematic review and network meta-analysis. Public Health Research, 9(8). https://doi.org/10.3310/phr09080
  11. Celik, B., & Canbulat Sahiner, N. (2024). The effects of preoperative therapeutic play on anxiety and fear levels in preschool children. Journal of Pediatric Nursing, 78, e244-e249. https://doi.org/10.1016/j.pedn.2024.07.012
  12. Ceylan, Ş. (Ed.) (2020). Çocuk edebiyatı. Eğiten Kitap.
  13. Ceylan, Ş., & Kılınç, N. (2021). Resimli çocuk kitaplarının incelenmesi: Öfke ve üzüntü duyguları. Yıldız Journal of Educational Research, 6(2), 106-121.
  14. Chalmers, K., Frydenberg, E., & Deans, J. (2011). An exploration into the coping strategies of preschoolers: Implications for professional practice. Children Australia, 36(3), 120-127. https://doi.org/10.1375/jcas.36.3.120
  15. Chapman, E. C. (2022). Fostering an understanding of childhood anxiety through picturebooks: Children’s literature as a tool for emotional regulation (Honors Thesis). Western Oregon University. https://digitalcommons.wou.edu/honors_theses/280
  16. Chatterton, M. L., Bayer, J. K., Engel, L., Rapee, R. M., Beatson, R., Hiscock, H., Bretherton, L., Wake, M., & Mihalopoulos, C. (2020). Cost-effectiveness of preventing child internalising problems: Results from the translational trial of Cool Little Kids at school entry. Journal of Anxiety Disorders, 70, 102191. https://doi.org/10.1016/j.janxdis.2020.102191
  17. Coffman, M., Andrasik, F., & Ollendick, T. H. (2013). Bibliotherapy for anxious and phobic youth. C. A. Essau & T. H. Ollendick (Ed.) içinde, The Wiley-Blackwell handbook of the treatment of childhood and adolescent anxiety (ss. 275-300). Wiley-Blackwell. https://doi.org/10.1002/9781118315088
  18. Cole, E., & Valentine, D. (2000). Multiethnic children portrayed in children's picture books. Child & Adolescent Social Work Journal, 17(4), 305-317.
  19. Cole, F. L. (1988). Content analysis: Process and application. Clinical Nurse Specialist, 2(1), 53-57.
  20. Correia, K., & Marques-Pinto, A. (2016). Adaptation in the transition to school: Perspectives of parents, preschool and primary school teachers. Educational Research, 58(3), 247-264. https://doi.org/10.1080/00131881.2016.1200255
  21. Crane, M. E., Ney, J. S., Holland, K. E., Rabner, J., Meyer, M. L., Leon, A. J., Farina, A. M., Brown, M. R., & Kendall, P. C. (2025). Children’s literature on anxiety: A systematic review and content analysis. Behavior Therapy. https://doi.org/10.1016/j.beth.2025.05.003
  22. Creswell, J. W. (2014). Araştırma deseni: Nitel, nicel ve karma yöntem yaklaşımları. Eğiten Kitap Yayıncılık.
  23. Cutler, L., & Slicker, G. (2020). Picture book portrayals of the transition to kindergarten: Who is responsible?. Early Childhood Education Journal, 48(6), 793-813. https://doi.org/10.1007/s10643-020-01040-w
  24. Çer, E. (2016). Çocuk edebiyatı: 0-6 yaş çocuk kitaplarında çocuk gerçekliği ve çocuğa görelik. Eğiten Kitap.
  25. Deans, J., Frydenberg, E., & Tsurutani, H. (2010). Operationalising social and emotional coping competencies in preschool children. The Australian Psychological Society Paper presented at the New Zealand Research Early Childhood Research Conference Wellington.
  26. Egger, H. L., & Angold, A. (2006). Anxiety disorders. J. L. Luby (Ed.) içinde, Handbook of preschool mental health: Development, disorders, treatment (ss. 137-164). Guildford.
  27. Elo, S., & Kyngäs, H. (2008). The qualitative content analysis process. Journal of Advanced Nursing, 62(1), 107-115. https://doi.org/10.1111/j.1365-2648.2007.04569.x
  28. Ercan, M., & Gençer, G. (2023). Deprem ve yas temalı çocuk kitaplarındaki başkarakterlerin karşılaştıkları çatışmalar ve çatışmaları çözmede izledikleri yollar. Çocuk Edebiyat ve Dil Eğitimi Dergisi, 6(2), 197-220. https://doi.org/10.47935/ceded.1386864
  29. Flanagan, K. S., Vanden Hoek, K. K., Shelton, A., Kelly, S. L., Morrison, C. M., & Young, A. M. (2013). Coping with bullying: What answers does children’s literature provide? School Psychology International, 34(6), 691–706. https://doi.org/10.1177/0143034313479691
  30. Frydenberg, E., & Deans, J. (2016). Coping competencies in the early years: Identfying the strategies that preschoolers use. P. Buchwald, K. A. Moore & T. Ringeisen (Ed.) içinde, Stress and anxiety: Application to education and health (ss. 17-26). Logos Verlag Berlin GmbH.
  31. Garner, P. W. (2010). Emotional competence and its influences on teaching and learning. Educational Psychology Review, 22(3), 297–321. https://doi.org/10.1007/s10648-010-9129-4
  32. Gay, L. R., Mills G. E., & Airasian, P. (2006). Educational research: Competencies for analysis and applications (8th ed.). Pearson.
  33. Ghandour, R. M., Sherman, L. J., Vladutiu, C. J., Ali, M. M., Lynch, S. E., Bitsko, R. H., & Blumberg, S. J. (2019). Prevalence and treatment of depression, anxiety, and conduct problems in US children. The Journal of Pediatrics, 206, 256-267. https://doi.org/10.1016/j.jpeds.2018.09.021
  34. Gönen, M. (Ed.). (2019). Erken çocukluk döneminde çocuk edebiyatı. Eğiten Kitap.
  35. Guo, H. (2018, May). On strategies of using picture books to dredge children’s negative emotions. In 8th International Conference on Social Network, Communication and Education (SNCE 2018) (pp. 957-963). Atlantis Press.
  36. Hansen, C. C., & Zambo, D. (2005). Piaget, meet Lilly: Understanding child development through picture book characters. Early Childhood Education Journal, 33(1), 39-45. https://doi.org/10.1007/s10643-005-0020-8
  37. Hsieh, H. F., & Shannon, S. E. (2005). Three approaches to qualitative content analysis. Qualitative Health Research, 15(9), 1277-1288. https://doi.org/10.1177/10497323052766
  38. Hui, J. (2023). Anxiety and anxiety-coping in children's picture books (Unpublished doctoral dissertation). University of Maryland.
  39. Iordanou, C., & Mattock, K. (2021). Where the wild things are: Understanding of emotions in a picture book. Education 3-13, 50(5), 627-639. https://doi.org/10.1080/03004279.2021.1882526
  40. Kılınç, F. (2020). Çocuk edebiyatının çocukların gelişimlerine katkısı. Ş. Ceylan (Ed.), Çocuk edebiyatı (ss.57-82). Eğiten Kitap.
  41. Krippendorff, K. (1980). Content analysis: An introduction to its methodology. SAGE Publications.
  42. Krippendorff, K. (2004). Reliability in content analysis: Some common misconceptions and recommendations. Human communication research, 30(3), 411-433. https://doi.org/10.1111/j.1468-2958.2004.tb00738.x
  43. Leblond, M., Parent, S., Castellanos-Ryan, N., Lupien, S., Fraser, W. D., & Séguin, J. R. (2023). Stress across the transition from preschool to school: Association with the development of anxiety symptoms in children. Psychoneuroendocrinology, 153, 106144. https://doi.org/10.1016/j.psyneuen.2023.106144
  44. Li, C., Chen, Q., Zhuang, X., Wu, Y., & Hu, R. (2025). The effectiveness of picture books on reducing preoperative anxiety in children: A systematic review and meta‐analysis of randomised controlled trials. Journal of Clinical Nursing. 0, 1-11. https://doi.org/10.1111/jocn.17747
  45. Mathiesen, K. S., Sanson, A., Stoolmiller, M., & Karevold, E. (2009). The nature and predictors of undercontrolled and internalizing problem trajectories across early childhood. Journal of Abnormal Child Psychology, 37, 209-222. https://doi.org/10.1007/s10802-008-9268-y
  46. Maynes, M. L. (2020). Monsters at bedtime: managing fear in bedtime picture books for children. Humanities and Social Sciences Communications, 7, 63. https://doi.org/10.1057/s41599-020-00561-4
  47. McCaw, P. (2016). It’s a scary world out there: Crafting picture books to help anxiety and fear (Unpublished master’s thesis). Hamline University. https://exampleurl.com/thesis
  48. Merriam, S. B. (2013). Nitel araştırma: Desen ve uygulama için bir rehber. Nobel Akademik Yayıncılık.
  49. Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook (2nd ed.). SAGE Publications.
  50. Nooruzi, S., Zanjani, S. A., Dastan, B., & Raadin, A. (2018). The effectiveness of art therapy on decreasing of depression and anxiety in preschoolers. Journal of Applied Psychology & Behavioral Science, 3(1), 14-18.
  51. Ooi, L. L., Nocita, G., Coplan, R. J., Zhu, J., & Rose-Krasnor, L. (2017). Beyond bashful: Examining links between social anxiety and young children’s socio-emotional and school adjustment. Early Childhood Research Quarterly, 41, 74-83. https://doi.org/10.1016/j.ecresq.2017.06.003
  52. Pang, I., Frydenberg, E., Deans, J., Moore, K., Howard, S., & Buchenwald, P. (2015). The relationship between anxiety and coping in preschoolers. K. A. Moore, S. Howard & P. Buchwald (Ed.) içinde, Stress and anxiety: Applications to schools, well-being coping and internet use (ss. 27-36). Deutsche Nationalbibliothek.
  53. Patton, M. Q. (2015). Qualitative research and evaluation methods. SAGE Publications.
  54. Rachman, R. C. (2021). The Cloud over My Head and other stories: Children’s picture books on children’s anxiety. Kata Kita: Journal of Language, Literature, and Teaching, 9(3), 406-412.
  55. Rapee, R. M., Schniering, C. A., & Hudson, J. L. (2009). Anxiety disorders during childhood and adolescence: Origins and treatment. Annual Review of Clinical Psychology, 5, 311-341. https://doi.org/10.1146/annurev.clinpsy.032408.153628
  56. Rapee, R. M., Spence, S. H., Cobham, V., & Wignall, A. (2024). Çocukta özgüven: Kaygılı çocuğa yardım. Arkadaş Kitabevi.
  57. Reunamo, J., Veijalainen, J., Suhonen, E., & Sajaniemi, N. (2019). Children’s self-regulation and coping strategies in a frustrated context in early education. South African Journal of Childhood Education, 9(1), 1-8. https://hdl.handle.net/10520/EJC-1f8f7e3afc
  58. Santrock, J. W. (2015). Yaşam boyu gelişim: Gelişim psikolojisi (G. Yüksel, Ed. & Trans.). Nobel.
  59. Senemoğlu, N. (2018). Gelişim, öğrenme ve öğretim: Kuramdan uygulamaya. Anı Yayıncılık.
  60. Sever, S. (2019). Çocuk ve edebiyat. Tudem Yayınları.
  61. Sevinç, G. (2019). Ölüm ve bibliyoterapi: Okul öncesi dönemde faydalanılabilecek çocuk kitaplarına yönelik bir içerik analizi. Turkish Psychological Counseling and Guidance Journal, 9(55), 1213-1246.
  62. Sipe, L. R. (2011). The art of the picturebook. In Handbook of research on children's and young adult literature (pp. 238-252). Routledge.
  63. Steinsbekk, S., Ranum, B., & Wichstrøm, L. (2022). Prevalence and course of anxiety disorders and symptoms from preschool to adolescence: A 6‐wave community study. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 63(5), 527-534. https://doi.org/10.1111/jcpp.13487
  64. Strauss, A. L., & Corbin, J. (1990). Basics of qualitative reearch: Grounded theory procedures and techniques. SAGE Publications.
  65. Şata, M. (2020). Nitel araştırma yaklaşımları. E. Oğuz (Ed.) içinde, Eğitimde araştırma yöntemleri (ss. 99-118). Eğiten Kitap.
  66. Tandon, M., Cardeli, E., & Luby, J. (2009). Internalizing disorders in early childhood: A review of depressive and anxiety disorders. Child and Adolescent Psychiatric Clinics, 18(3), 593-610. https://doi.org/10.1016/j.chc.2009.03.004
  67. Taylor, M. A. (2010). The monster chronicles: The role of children’s stories featuring monsters in managing childhood fears and promoting empowerment (Doctoral dissertation). Queensland University of Technology.
  68. Thomsen, P. H. (2000). Obsessions: The impact and treatment of obsessive-compulsive disorder in children and adolescents. Journal of Psychopharmacology, 14(2), 31-37. https://doi.org/10.1177/02698811000142S105
  69. Toker, A. (2022). Sosyal bilimlerde nitel veri analizi için bir kılavuz. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 51(Özel sayı), 319-345. https://doi.org/10.30794/pausbed.1112493
  70. Ülker Erdem, A., Aydos, E. H., & Çoban, A. (2017). Resimli çocuk kitaplarında yer alan olumsuz duygular ve karakterlerin kullandığı baş etme stratejileri. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(2), 914-931. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2017.17.30227-326606
  71. Vygotsky, L. S. (1978). Mind in Society: The Development of Higher Psychological Processes. Harvard University Press.
  72. Weinstock, J. A. (2016). The Ashgate encyclopedia of literary and cinematic monsters. Routledge.
  73. Weems, C. F. (2008). Developmental trajectories of childhood anxiety: Identifying continuity and change in anxious emotion. Developmental Review, 28, 488–502. https://doi.org/10.1016/j.dr.2008.01.001
  74. Whalen, D. J., Sylvester, C. M., & Luby, J. L. (2017). Depression and anxiety in preschoolers: A review of the past 7 years. Child and Adolescent Psychiatric Clinics of North America, 26(3), 503–522. http://doi.org/10.1016/j.chc.2017.02.006
  75. Yalman, F., & Ceylan, Ş. (2024). Okul öncesi dönem resimli çocuk kitaplarına yönelik bir inceleme: Gece korkuları. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 69, 80-98. https://doi.org/10.21764/maeuefd.978634
  76. Yılmaz, M. (2022). Kaygı bozuklukları. Ö. Yılmaz Demirel & E. Yılmaz (Ed.) içinde, Erken çocukluk döneminde davranış örüntüleri ve bozuklukları (ss. 29-83). Eğiten Kitap.
  77. Yin, R. K. (2017). Case study research and applications: Design and methods (6th ed.). SAGE Publications.
  78. Yuan, S., Zhou, X., Zhang, Y., Zhang, H., Pu, J., Yang, L., Liu, L., Jiang, X., & Xie, P. (2018). Comparative efficacy and acceptability of bibliotherapy for depression and anxiety disorders in children and adolescents: a meta-analysis of randomized clinical trials. Neuropsychiatric Disease and Ttreatment, 14, 353-365. https://doi.org/10.2147/NDT.S152747
  79. Zambo, D. M. (2007). What can you learn from bombaloo?; Using picture books to help young students with special needs regulate their emotions. Teaching Exceptional Children, 39(3), 32-39. https://doi.org/10.1177/004005990703900305
  80. Ülker Erdem, A., Aydos, E. H., & Çoban, A. (2017). Resimli çocuk kitaplarında yer alan olumsuz duygular ve karakterlerin kullandığı baş etme stratejileri. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(2), 914-931. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2017.17.30227-326606