KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Kırklareli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi / 2026 / Cilt: 15 Sayı: 1

Türkiye’de Satın Alma Gücü Paritesi: Fiyat Endeksi ve Parite Tanımına Duyarlı Fourier–Bootstrap Birim Kök Analizi

Purchasing Power Parity in Türkiye: A Price Index– and Parity Definition–Sensitive Fourier–Bootstrap Unit Root Analysis

Havva Koç(OKAN ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-0906-1438
Sayfa
19–43
Yayın Tarihi
2026-03-28
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Ampirik bulgular, tüketici fiyat endeksi bazlı nispi SAGP serisinin doğrusal ve durağan bir yapı sergileyerek uzun dönemde geçerlilik sunduğu tespit edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, Türkiye’de satın alma gücü paritesi (SAGP) hipotezinin geçerliliğini doğrusal ve doğrusal olmayan zaman serisi yöntemleri kullanarak incelemektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Analizde, tüketici ve üretici fiyat endeksleri temelinde hesaplanan mutlak ve nispi SAGP serileri ile nominal döviz kuru aylık veriler yardımıyla ele alınmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Ampirik bulgular, tüketici fiyat endeksi bazlı nispi SAGP serisinin doğrusal ve durağan bir yapı sergileyerek uzun dönemde geçerlilik sunduğu tespit edilmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Satın Alma Gücü Paritesi · Enflasyon · Döviz Kuru

Özet

Bu çalışma, Türkiye’de satın alma gücü paritesi (SAGP) hipotezinin geçerliliğini doğrusal ve doğrusal olmayan zaman serisi yöntemleri kullanarak incelemektedir. Analizde, tüketici ve üretici fiyat endeksleri temelinde hesaplanan mutlak ve nispi SAGP serileri ile nominal döviz kuru aylık veriler yardımıyla ele alınmıştır. İlk aşamada, serilerin doğrusal ya da doğrusal olmayan yapıda olup olmadıkları doğrusal olmayanlık testi ile sınanmıştır. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda, doğrusal yapı sergileyen seriler için ADF ve yapısal kırılmaları dikkate alan Fourier ADF (FADF) birim kök testleri uygulanmıştır. Doğrusal olmayan seriler için ise Bootstrap KSS birim kök testi tercih edilmiştir. Ampirik bulgular, tüketici fiyat endeksi bazlı nispi SAGP serisinin doğrusal ve durağan bir yapı sergileyerek uzun dönemde geçerlilik sunduğu tespit edilmiştir. Buna karşılık, tüketici fiyat endeksi bazlı mutlak SAGP ve üretici fiyat endeksi bazlı mutlak ve nispi SAGP serileri ile nominal döviz kuru için uzun dönemli denge ilişkisi desteklenmemektedir. Bu sonuçlar, SAGP’nin Türkiye’de fiyat endeksi ve parite tanımına duyarlı bir yapı sergilediğine işaret etmektedir.

Abstract

This study investigates the validity of the Purchasing Power Parity (PPP) hypothesis in Türkiye by employing both linear and nonlinear time series methods. In the analysis, absolute and relative PPP series constructed based on consumer and producer price indices, together with the nominal exchange rate, are examined using monthly data. In the first stage, the linearity properties of the series are tested through a nonlinearity test. Based on the obtained results, Augmented Dickey–Fuller (ADF) and Fourier ADF (FADF) unit root tests are applied to the series exhibiting linear behavior, while the Bootstrap KSS unit root test is employed for nonlinear series. The empirical findings reveal that the relative PPP series based on the consumer price index exhibits a linear and stationary structure, indicating its validity in the long run. In contrast, no evidence of a long-run equilibrium relationship is found for the absolute PPP based on the consumer price index, the absolute and relative PPP series based on the producer price index, or the nominal exchange rate. Overall, the results indicate that the validity of PPP in Türkiye is sensitive to both the price index used and the definition of parity.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Koç, H. (2026). Türkiye’de Satın Alma Gücü Paritesi: Fiyat Endeksi ve Parite Tanımına Duyarlı Fourier–Bootstrap Birim Kök Analizi. Kırklareli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Cilt: 15 Sayı: 1, 19–43. https://doi.org/10.53306/klujfeas.1874212

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (49)

  1. Aydın, M. (2019). Satın alma gücü paritesi hipotezi geçerliliğinin fourier birim kök testleri ile incelenmesi: Türkiye örneği. EKOIST Journal of Econometrics and Statistics, (30), 35-48. https://izlik.org/JA72GZ78SK
  2. Becker, R., Enders, W., & Lee, J. (2006). A stationarity test in the presence of an unknown number of smooth breaks. Journal of Time Series Analysis, 27(3), 381-409. https://doi.org/10.1111/j.1467-9892.2006.00478.x
  3. Cassel, G. (1918). Abnormal deviations in international exchanges. The Economic Journal, 28(112), 413-415.
  4. Christopoulos, D. K., & León-Ledesma, M. A. (2010). Smooth breaks and non-linear mean reversion: Post-Bretton Woods real exchange rates. Journal of International Money and Finance, 29(6), 1076-1093. https://doi.org/10.1016/j.jimonfin.2010.02.003
  5. Coşkun, N. (2020). Mutlak satın alma gücü paritesi hipotezi: Kırılgan beşli örneği. Bulletin of Economic Theory and Analysis, 5(1), 41-55. https://doi.org/10.25229/beta.678866
  6. Çağlayan, E., & Saçaklı, İ. (2006). Satın alma gücü paritesinin geçerliliğinin sıfır frekansta spektrum tahmincisine dayanan birim kök testleri ile incelenmesi. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 20(1), 121-137. https://izlik.org/JA56XD35KF
  7. Deaton, A., & Aten, B. H. (2017). Trying to Understand the PPPs in ICP2011: Why are the results so different? American Economic Journal: Macroeconomics, 9(1), 243–264. https://doi.org/10.1257/MAC.20150153
  8. Dickey, D. A., & Fuller, W. A. (1979). Distribution of the estimators for autoregressive time series with a unit root. Journal of the American statistical association, 74(366a), 427-431. https://doi.org/10.1080/01621459.1979.10482531
  9. Doğanlar, M., Kızılkaya, O., & Mike, F. (2020). Testing the long-run PPP for Turkey: new evidence from the Fourier quantile unit root test. Applied Economics Letters, 27(9), 729–735. https://doi.org/10.1080/13504851.2019.1644435
  10. Efron, B., & Tibshirani, R. J. (1993). An introduction to the bootstrap. Monographs on statistics and applied probability, 57(1), 1-436.
  11. Frömmel, M., Vukovic, D. B., & Wu, J. (2022). The dollar exchange rate, adjustment to the purchasing power parity, and the interest rate differential. Mathematics, 10(23), 4504. https://doi.org/10.3390/math10234504
  12. Gencer, S. (2025). Türkiye’de satın alma gücü paritesi hipotezinin yapısal kırılma altında geçerliliği. Çukurova Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 29(1), 21-35.
  13. Gerber, J. (2008). International economics, Pearson Addison-Wesley Educational Publisher Inc., USA.
  14. Giovannetti, G. (1992). A survey of recent empirical tests of the purchasing power parity hypothesis. PSL Quarterly Review, 45(180). https://doi.org/10.13133/2037-3643/10676
  15. Güriş, B., Tıraşoğlu, B. Y., & Tıraşoğlu, M. (2016). Türkiye’de satın alma gücü paritesi geçerli mi?: doğrusal olmayan birim kök testleri. Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi, 5(4), 30-42.
  16. Güriş, B. (2020). R uygulamalı doğrusal olmayan zaman serileri analizi. Der Yayınevi.
  17. Harvey D. I., Leybourne S. J., Xiao B. (2008) A powerful test for linearity when the order of integration is unknown. Studies in Nonlinear Dynamics & Econometrics, 12(3), 1-24. https://doi.org/10.2202/1558-3708.1582
  18. Hepsağ, A. (2022). Ekonometrik zaman serileri analizlerinde güncel yöntemler (WinRats uygulamalı). DER Yayınları.
  19. Kapetanios, G., Shin, Y., & Snell, A. (2003). Testing for a unit root in the nonlinear STAR framework. Journal of econometrics, 112(2), 359-379. https://doi.org/10.1016/S0304-4076(02)00202-6
  20. Karademir, F., & Evci, S. (2022). MIST ülkelerinde satın alma gücü paritesi geçerli mi?. İktisadi İdari ve Siyasal Araştırmalar Dergisi, 7(19), 421-433. https://doi.org/10.25204/iktisad.1144238
  21. Karataş, A. R. (2024). Türkiye’de satın alma gücü paritesi teorisinin güçlü ve zayıf formda geçerliliği: ARDL ve birim kök testlerinden kanıtlar. İktisadi İdari ve Siyasal Araştırmalar Dergisi, 9(25), 486-502. https://doi.org/10.25204/iktisad.1438373
  22. Kaya, H., & Çelik, İ. (2018). Türkiye’de satın alma gücü paritesi hipotezinin geçerliliği: uzun hafıza testlerinden kanıtlar. Journal of Mehmet Akif Ersoy University Economics and Administrative Sciences Faculty, 5(2), 351-365. https://doi.org/10.30798/makuiibf.406276
  23. Kim, H., & Moh, Y.-K. (2009). A century of purchasing power parity confirmed: the role of nonlinearity. Research Papers in Economics. https://econpapers.repec.org/paper/pramprapa/17488.htm
  24. Klaassen, F. (1999). Purchasing power parity: evidence from a new test. (Discussion Paper; No. 9909) CentER for Economic Research. https://pure.uva.nl/ws/files/2144526/25719_p29.pdf
  25. Koçak, İ., & Özbek, S. (2020). Satın alma gücü paritesinin geçerliliği: durağanlık ve birim kök testlerinden yeni kanıtlar. Uluslararası Ticaret ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 4(1), 22-31. https://doi.org/10.30711/utead.704902
  26. Koncak, A. (2021). Kantil birim kök testine dalgacık yaklaşımı ve Türkiye için satın alma gücü paritesi hipotezinin geçerliğinin testi [Doctoral dissertation, Marmara University (Turkey)].
  27. Krugman, P. R. (1978). Purchasing power parity and exchange rates: Another look at the evidence. Journal of international economics, 8(3), 397-407. https://doi.org/10.1016/0022-1996(78)90003-X
  28. Krugman, P. R., Obstfeld, M., & Melitz, M. J. (2017). Uluslararası iktisat: Teori ve politika (Onuncu baskıdan çeviri; Çev. Ed. O. Özsoy). Palme Yayıncılık.
  29. Kurtoğlu, A. B., & Yağmur, M. H. (2026). Satınalma gücü paritesinin sektörel düzeyde sınanması: Türkiye değerlendirmesi. Sosyoekonomi, 34(67), 491-516. https://doi.org/10.17233/sosyoekonomi.2026.01.21
  30. Lawrence, H. (1976). The purchasing-power-parity theory of exchange rates: A review article. IMF Staff Papers, 23, 1-60.
  31. Majumder, A., Ray, R., & Santra, S. (2015). Preferences, purchasing power parity, and inequality: Analytical framework, propositions, and empirical evidence. World bank policy research working paper, (7395). Available at SSRN: https://ssrn.com/abstract=2647155
  32. Mert, M., & Çağlar, A. E. (2023). Eviews ve Gauss uygulamalı zaman serileri analizi (Genişletilmiş 2. Baskı). Detay Yayıncılık.
  33. Mishra, R. K., & Sharma, C. (2010). Real exchange rate behavior and optimum currency area in East Asia: Evidence from generalized purchasing power parity. International Review of Financial Analysis, 19(3), 205-213. https://doi.org/10.1016/j.irfa.2010.02.003
  34. Özbek, S. (2020). Türkiye’de reel döviz kuru durağan mı? geleneksel ve yapısal kırılmalı durağanlık testlerinden kanıtlar. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 7(7), 155-164. https://izlik.org/JA84HM48GL
  35. Pazarcı, Ş., & Kar, A. (2023). Satın alma gücü paritesinin incelenmesi: ADF tipi testlerden kapsamlı kanıtlar. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 13(3), 2931-2946. https://doi.org/10.48146/odusobiad.1211569
  36. Patterson, K. D. (2000). An introduction to applied econometrics: A time series approach. Palgrave, New York. Pelagatti, M., & Colombo, E. (2012). Unpuzzling the purchasing power parity Puzzle. Working Papers 221. https://ideas.repec.org/p/mib/wpaper/221.html
  37. Rogoff, K. (1996). The purchasing power parity puzzle. Journal of Economic literature, 34(2), 647-668.
  38. Rogoff, K. (2009). Exchange rates in the modern floating era: what do we really know?. Review of World Economics, 145(1), 1-12. https://doi.org/10.1007/s10290-009-0006-5
  39. Ruiz, L. M. P., Pagan, K. M., & Pagan, N. M. (2024). Economic inequality and the purchasing power of a country as predictors of the level of business innovation. International Journal of Innovation: IJI Journal, 12(3), 4. https://doi.org/10.5585/2024.25409
  40. Sharma, M. K., & Obar, R. (1995). Testing for purchasing power parity: A data matching problem. Multinational Business Review, 3(1), 74.
  41. Sarno, L., & Taylor, M. P. (2002). Purchasing power parity and the real exchange rate. IMF staff papers, 49(1), 65-105. https://doi.org/10.2307/3872492
  42. Şanal, M. İ., & Ünal, S. (2025). Fiyat düzeyi farkı ve nominal kur ilişkisi: Türkiye–ABD için zaman serisi bulguları (2005–2025). Uluslararası Sosyal ve Ekonomik Çalışmalar Dergisi, 6(2), 430-446. https://doi.org/10.62001/gsijses.1819114
  43. Şener, S., Yılancı, V., & Canpolat, E. (2015). Satın alma gücü paritesi ve varyasyonlarının Türkiye için sınanması. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 11(25), 53-63. https://doi.org/10.17130/ijmeb.2015.11.25.526
  44. Taylor, A. M. (2002). A century of purchasing-power parity. Review of economics and statistics, 84(1), 139-150. https://doi.org/10.1162/003465302317331973
  45. Taylor, A. M., & Taylor, M. P. (2004). The purchasing power parity debate. Journal of Economic Perspectives, 18(4), 135–158. https://doi.org/10.1257/0895330042632744
  46. Turgut, E., & Uçan, O. (2024). Satınalma gücü paritesinin geçerliliği: E-7 ülkeleri örneği (1992-2022). Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 17(2), 343-356. https://doi.org/10.25287/ohuiibf.1384605
  47. Xie, Z., Chen, S. W., & Hsieh, C. K. (2025). Testing PPP hypothesis under considerations of nonlinear and asymmetric adjustments: New international evidence. Empirica, 52(1), 143-172. https://doi.org/10.1007/s10663-024-09628-w
  48. Yağmur, İ. (2026). Investigating the validity of the purchasing power parity hypothesis: The case of Türkiye. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 27(1). https://doi.org/10.37880/cumuiibf.1749539
  49. Zurbruegg, R., & Allsopp, L. (2004). Purchasing power parity and the impact of the East Asian currency crisis. Journal of Asian Economics, 15(4), 739-758. https://doi.org/10.1016/j.asieco.2004.05.017