Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightSonuç olarak, yakın tarihimizin en büyük felaketlerinden biri olan 1939 Erzincan Depremi, basının bakış açısıyla dijital ortama aktarılmış ve böylece tarihi olaylara farklı bir perspektif kazandırılmıştır.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Günümüzde Doğal Dil İşleme (DDİ) yöntemi, metin, ses ve görüntü verilerinden anlamsal analizler yaparak çeşitli çıktılar üretebilen güçlü bir araç haline gelmiştir. Bu teknoloji sayesinde mevcut verilerden yeni bilgiler elde edilmekte; metinlerden görüntü, ses veya sayısal verilere ulaşılabilmektedir. DDİ, özellikle tarihi metinlerin, olayların ve belgelerin görselleştirilmesine olanak tanıyarak bireylerin konuya olan ilgisini ve etkileşimini artırmakta, aynı zamanda kalıcı öğrenme fırsatları sunmaktadır. Böylece tarihsel olaylar yalnızca yazılı belgeler üzerinden değil, görsel-işitsel unsurlarla da yeniden deneyimlenebilmektedir. Bu çalışmada, 1939 yılında meydana gelen ve Cumhuriyet tarihinin en yıkıcı afetlerinden biri olan Erzincan Depremi, dönemin Türk basınındaki yansımaları üzerinden ele alınmıştır. Literatür taramasında, depremle ilgili mevcut akademik çalışmaların daha çok jeolojik boyut, can kaybı istatistikleri, afet yönetimi ve yeniden imar faaliyetlerine odaklandığı; buna karşın basındaki temsil biçimlerinin ve bu temsillerin görselleştirilmesine dair araştırmaların sınırlı olduğu görülmüştür. Bu boşluğu gidermek amacıyla, çalışmada hem nitel hem nicel teknikleri içeren karma yöntem benimsenmiştir. Bu kapsamda, Akşam, Cumhuriyet, Tan, Ulus ve Vakit gazeteleri taranmış; Akşam gazetesinden Necmeddin Sadık Sadak, Cumhuriyet gazetesinden Nadir Nadi ve Yunus Nadi Abalıoğlu, Tan gazetesinden Mehmet Zekeriya Sertel, Ulus gazetesinden Falih Rıfkı Atay ve Vakit gazetesinden Asım Us gibi dönemin önde gelen gazetecilerinin köşe yazıları incelenmiştir. Söz konusu metinler, deprem felaketinin toplumsal, siyasi ve insani boyutlarını yansıtan önemli birer tarihsel belge niteliği taşımaktadır. Çalışma sürecinde metin çözümleme, istem (prompt) cümleleri oluşturma ve yapay zekâ destekli görselleştirme aşamaları yürütülmüştür. Elde edilen görseller, anlamsal uyumluluk ve yapısal tutarlılık kriterleri çerçevesinde değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, yakın tarihimizin en büyük felaketlerinden biri olan 1939 Erzincan Depremi, basının bakış açısıyla dijital ortama aktarılmış ve böylece tarihi olaylara farklı bir perspektif kazandırılmıştır.
Abstract
Today, Natural Language Processing (NLP) has become a powerful tool capable of producing various outputs by performing semantic analyses on text, audio, and image data. This technology enables the extraction of new information from existing data, allowing access to images, audio, or numerical data from text. NLP enables the visualization of historical texts, events, and documents, thereby increasing individuals' interest and engagement with the subject matter while also offering opportunities for lasting learning. As a result, historical events can be re-experienced not only through written documents but also through visual and auditory elements. In this study, the 1939 Erzincan Earthquake, one of the most destructive disasters in the history of the Republic, is examined through its reflections in the Turkish press of the time. In the literature review, it was observed that existing academic studies on the earthquake focused more on the geological dimension, loss of life statistics, disaster management, and reconstruction activities; however, research on the forms of representation in the press and the visualization of these representations was limited. To address this gap, a mixed method combining both qualitative and quantitative techniques was adopted in this study. Within this scope, the Akşam, Cumhuriyet, Tan, Ulus, and Vakit newspapers were scanned; columns by leading journalists of the period, such as Necmeddin Sadık Sadak from the Akşam newspaper, Nadir Nadi and Yunus Nadi Abalıoğlu from the Cumhuriyet newspaper, Mehmet Zekeriya Sertel from the Tan newspaper, Falih Rıfkı Atay from the Ulus newspaper, and Asım Us from the Vakit newspaper, were examined. These texts constitute important historical documents reflecting the social, political, and humanitarian dimensions of the earthquake disaster. During the study, text analysis, prompt sentence creation, and AI-supported visualization stages were carried out. The images obtained were evaluated in terms of semantic compatibility and structural consistency. As a result, the 1939 Erzincan Earthquake, one of the greatest disasters in recent history, has been transferred to the digital environment through the lens of the press, thereby providing a different perspective on historical events.