Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightBulgular: Katılımcıların medyan yaşı 65 olup, %61,9’u erkekti.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Amaç: Kolorektal kanser (KRK), dünya genelinde morbidite ve mortalitenin önde gelen nedenlerinden biridir. Taramalar, hastalığın erken evrede saptanmasını sağlayarak sağkalımı artırmakta ve ileri evre tedavi maliyetlerini azaltmaktadır. Bu çalışmada, KRK tanısı almış hastalarda tarama programı aracılığıyla tanı konma oranının belirlenmesi ve bu durumu etkileyen sosyodemografik ve klinik faktörlerin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Bu prospektif kesitsel analitik çalışma, Etlik Şehir Hastanesi Tıbbi Onkoloji Polikliniği’nde KRK tanısı alan 257 hasta üzerinde yürütülmüştür. Hastalar, tarama programı aracılığıyla tanı alanlar ve semptomatik başvuru sonucu tanı alanlar olmak üzere iki gruba ayrılmıştır. Gruplar demografik ve klinik özellikler açısından karşılaştırılmıştır. İlişkili değişkenler önce univaryant analiz ile değerlendirilmiş, anlamlı bulunan değişkenler çok değişkenli lojistik regresyon analizine dahil edilmiştir. Bulgular: Katılımcıların medyan yaşı 65 olup, %61,9’u erkekti. Hastaların %11,7’sine tarama programı aracılığıyla, %88,3’üne semptomatik başvuru sonucu tanı konulmuştur. Tarama ile tanı alan hastaların büyük kısmı erken evre hastalık grubunda yer almıştır(%72.7). Tarama grubunda kadın oranı (%60,0),üniversite mezunu oranı (%50,0) soygeçmişte GİS (gastrointestinal) kanseri olma durumu anlamlı derecede yüksekti (sırasıyla p=0,009, p 0,05). Çok değişkenli analizde kadın cinsiyet (OR=0,10; %95 GA: 0,03–0,30; p<0,001) ve üniversite mezunu olma (OR=36,05; %95 GA: 9,41–138,10; p<0,001) bağımsız belirleyiciler olarak kalmıştırsoygeçmişte GİS kanser bulunma durumu anlamlılığını kaybetmiştir. Sonuç: Kolorektal kanser tarama programlarına katılım oranı düşük olup, hastaların çoğu semptomatik başvuru sonrasında tanı almaktadır. Kadın cinsiyet ve yüksek eğitim düzeyi, tarama yoluyla erken tanı alma olasılığını artıran bağımsız faktörlerdir. Tarama hizmetlerine erişimin artırılması, sağlık okuryazarlığının güçlendirilmesi ve toplumsal farkındalık çalışmalarının yaygınlaştırılması, kolorektal kanserin erken tanısı ve sağkalımın iyileştirilmesi açısından önem taşımaktadır.
Abstract
Aims: Colorectal cancer (CRC) is one of the leading causes of morbidity and mortality worldwide. Screening programs increase survival by enabling early detection of the disease and reduce the costs of advanced-stage treatment. This study aimed to determine the rate of diagnosis through screening programs in patients diagnosed with CRC and to evaluate the sociodemographic and clinical factors affecting this rate. Methods: This prospective cross-sectional analytical study was conducted on 257 patients diagnosed with CRC at the Medical Oncology Outpatient Clinic of Ankara Etlik City Hospital. Patients were divided into two groups: those diagnosed through the screening program and those diagnosed as a result of symptomatic referral. The groups were compared in terms of demographic and clinical characteristics. Related variables were first evaluated using univariate analysis, and variables found to be significant were included in multivariate logistic regression analysis. Results: The median age of participants was 65, and 61.9% were male. 11.7% of patients were diagnosed through the screening program, while 88.3% were diagnosed as a result of symptomatic presentation. The majority of patients diagnosed through screening were in the early-stage disease group (72.7%). In the screening group, the proportion of women (60.0%), the proportion of university graduates (50.0%), and the presence of a family history of gastrointestinal (GI) cancer were significantly higher (p=0.009, p 0.05). In the multivariate analysis, female gender (OR=0.10; 95% CI: 0.03–0.30; p<0.001) and university education (OR=36.05; 95% CI: 9.41–138.10; p<0.001) remained independent predictors. A family history of GI cancer lost its significance. Conclusion: Participation in CRC screening programs is low, and most patients are diagnosed after presenting with symptoms. Female gender and high educational level are independent factors that increase the likelihood of early diagnosis through screening. Increasing access to screening services, strengthening health literacy, and promoting public awareness campaigns are important for the early diagnosis of CRC and improving survival.