KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Journal of International Health Sciences and Management / 2026 / Volume: 12

Geriatrik Depresyonun Çok Boyutlu Belirleyicileri: Türkiye'deki Yaşlı Yetişkinler Üzerinde Ampirik Bir Analiz

Multidimensional Determinants of Geriatric Depression: An Empirical Analysis on Older Adults in Türkiye

Serhat Fırat(HAKKARİ ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-3934-2932
Sayfa
—
Yayın Tarihi
2026-03-03
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular: Analiz bulguları, mutsuzluk, gelecek kaygısı, teknoloji kullanımı, yalnızlık, kadın cinsiyet, düşük eğitim düzeyi, medeni durum (evli olmama), düşük gelir ve ileri yaş gibi değişkenlerin GD riskini anlamlı düzeyde artırdığını göstermiştir. 50 yaşından itibaren bireylerde yaş ilerledikçe depresyon üzerinde anlamlı etkide bulunan değişkenler farklılık göstermiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Amaç: Türkiye’de yaşlı nüfusun artmasıyla birlikte geriatrik depresyon (GD) önemli bir halk sağlığı sorunu haline gelmiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu çalışma, GD’ye etki eden sosyo-demografik, psikososyal ve teknolojik faktörleri inceleyerek depresyonun belirleyicilerini ortaya koymayı amaçlamaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular: Analiz bulguları, mutsuzluk, gelecek kaygısı, teknoloji kullanımı, yalnızlık, kadın cinsiyet, düşük eğitim düzeyi, medeni durum (evli olmama), düşük gelir ve ileri yaş gibi değişkenlerin GD riskini anlamlı düzeyde artırdığını göstermiştir. 50 yaşından itibaren bireylerde yaş ilerledikçe depresyon üzerinde anlamlı etkide bulunan değişkenler farklılık göstermiştir.
🔬Tür:Research Article
📍Kapsam:2023 · 29.785 birey
⚙️Değişkenler:Geriatric Depression · Loneliness · Future Anxiety

Özet

Amaç: Türkiye’de yaşlı nüfusun artmasıyla birlikte geriatrik depresyon (GD) önemli bir halk sağlığı sorunu haline gelmiştir. Bu çalışma, GD’ye etki eden sosyo-demografik, psikososyal ve teknolojik faktörleri inceleyerek depresyonun belirleyicilerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Yöntem: Araştırmada, Türkiye İstatistik Kurumu ve Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından hazırlanan 2023 yılı Türkiye Yaşlı Profili veri seti kullanılmıştır. 50 yaş ve üzeri 29.785 bireyden elde edilen veriler yaş gruplarına göre düzenlenmiş ve ikili lojistik regresyon analizleriyle değerlendirilmiştir. Geriatrik Depresyon Ölçeği (GDO-30) esas alınarak depresyon durumu belirlenmiştir. Verilerin analizi için IBM SPSS Statistics programı kullanılmıştır. Bulgular: Analiz bulguları, mutsuzluk, gelecek kaygısı, teknoloji kullanımı, yalnızlık, kadın cinsiyet, düşük eğitim düzeyi, medeni durum (evli olmama), düşük gelir ve ileri yaş gibi değişkenlerin GD riskini anlamlı düzeyde artırdığını göstermiştir. 50 yaşından itibaren bireylerde yaş ilerledikçe depresyon üzerinde anlamlı etkide bulunan değişkenler farklılık göstermiştir. Yaş ilerledikçe cinsiyet, medeni durum, eğitim durumu, teknoloji kullanımı, gelecek kaygısı ve yalnızlık değişkenleri depresyonu daha çok etkileme düzeylerine sahip olmaktadır. Bu durum bireylerin yaşlandıkça daha çok yalnızlaştığı olgusuna bağlanabilir. Bu da bireyleri mutsuzlaştırırken daha çok teknoloji kullanımına sevk etmektedir. Bulgular, geriatrik depresyonun önlenmesi ve yönetimi için sosyal destek mekanizmalarının güçlendirilmesi, psikolojik dayanıklılığı artırmaya yönelik stratejilerin geliştirilmesi ve yaşlı bireylerin teknolojiye adaptasyonunun desteklenmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Sonuç: Bu bağlamda, Türkiye’de yaşlı nüfusa yönelik ruh sağlığı politikalarının daha bütüncül bir yaklaşımla ele alınması ve depresyon riskini azaltmaya yönelik sosyal ve ekonomik düzenlemelerin hayata geçirilmesi önerilmektedir.

Abstract

Objective: With the growing elderly population in Turkey, geriatric depression (GD) has emerged as a critical public health issue. This study aims to explore the determinants of GD by examining socio-demographic, psychosocial, and technological variables. Methods: Utilizing the 2023 Turkey Elderly Profile dataset compiled by the Turkish Statistical Institute and the Ministry of Family and Social Services, the study analyzes data from 29,785 individuals aged 50 and above. Binary logistic regression was employed to assess depression risk, using the Geriatric Depression Scale (GDS-30) as the primary measure. Analyses were conducted using IBM SPSS Statistics software and stratified by age groups. Results: The analysis revealed that unhappiness, future anxiety, technology use, loneliness, female gender, low educational level, unmarried status, low income, and advanced age significantly increased the likelihood of GD. These factors had varying degrees of influence across age groups, with their impact becoming more pronounced in older individuals. In particular, psychological and digital vulnerabilities intensified with age, leading to a rise in depression risk. Technology use, while generally considered beneficial, was associated with increased depression risk in the oldest age group, possibly due to low digital literacy and compulsory use. Conclusion: The findings underscore the necessity of developing comprehensive, age-sensitive mental health strategies in Turkey. Policies should promote digital inclusion, strengthen social support networks, and enhance psychological resilience among older adults. A holistic approach involving health, social, and economic reforms is recommended to address the multifactorial nature of geriatric depression.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Fırat, S. (2026). Geriatrik Depresyonun Çok Boyutlu Belirleyicileri: Türkiye'deki Yaşlı Yetişkinler Üzerinde Ampirik Bir Analiz. Journal of International Health Sciences and Management, Volume: 12. https://doi.org/10.48121/jihsam.1816753

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (45)

  1. Adhikari, P., & McLaren, S. (2023). Functional Impairment and Depressive Symptoms among Older Adults of Rural Nepal: The Moderating Role of Three Sources of Social Support. Clinical Gerontologist, 46(5), 832–843. https://doi.org/10.1080/07317115.2023.2187732
  2. Alaçayır, D. (2024). Yaşlılarda Psikolojik İyi Oluş, Sosyal Destek ve Yaşam Kalitesinin Sosyal Medya Kullanımına Göre İncelenmesi [Doktora]. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi.
  3. Alamri, S. H., Bari, A. I., & Ali, A. T. (2017). Depression and associated factors in hospitalized elderly: A cross-sectional study in a Saudi teaching hospital. Annals of Saudi Medicine, 37(2), 122–129. https://doi.org/10.5144/0256-4947.2017.122
  4. Aljarallah, J. A., & Sekhar, C. (2024). The Assessment of Geriatric Depression Among Primary Healthcare Physicians in Buraidah City, Saudi Arabia. Cureus, 16(6), e62239. https://doi.org/10.7759/cureus.62239
  5. Aman, H. K. (2024). The impact of sense of loneliness on geriatric depression: The mediating role of sense of mattering and psychological adjustment. Middle East Current Psychiatry, 31(1), 70. https://doi.org/10.1186/s43045-024-00462-1
  6. Aslan, G., Berivan, A., & Bakan, S. (2023). Aslan, G., & Savci, B. A. B. (2023). An Investigation of the Relationship between Sleep and Depression and the Affecting Factors ın Older Individuals. Shahid Beheshti University of Medical Sciences Journals, 32(1), 7–14. https://doi.org/10.22037/anm.v32i1.41161
  7. Aslan Yılmaz, B., & Önal, Ö. (2023). Effect of loneliness and sociodemographic, health, COVID-19 pandemic-related factors on depression among older adults. Educational Gerontology, 49(1), 12–26. https://doi.org/10.1080/03601277.2022.2065440
  8. Bala, R., & Maheshwari, S. K. (2019). Death anxiety and death depression among elderly. International Journal of Psychiatric Nursing, 5(1), 55–59.
  9. Banerjee, A., Duflo, E., Grela, E., McKelway, M., Schilbach, F., Sharma, G., & Vaidyanathan, G. (2023). Depression and Loneliness among the Elderly in Low- and Middle-Income Countries. Journal of Economic Perspectives, 37(2), 179–202. https://doi.org/10.1257/jep.37.2.179
  10. Bi̇çer, E. K. (2024). Yaşlılarda Sosyal İzolasyonu Azaltmak İçin Teknoloji Kullanımı. Turkiye Klinikleri Internal Medicine Nursing - Special Topics, 10(2), 86–90.
  11. Cataltepe, E., Ceker, E., Fadiloglu, A., Gungor, F., Karakurt, N., & Varan, H. D. (2025). The prevalence and related factors of social frailty in older adults: A low- and middle-income country perspective. Australasian Journal on Ageing, 44(1), e13409. https://doi.org/10.1111/ajag.13409
  12. Choi, M., Sempungu, J. K., Kim, M.-H., Han, J., & Lee, Y. H. (2024). Happiness and Its Association With Suicide Ideation and Attempt in Korea: The Roles of Socio-Environmental, Psychological, and Health-Related Factors. Journal of Korean Medical Science, 39(44). https://doi.org/10.3346/jkms.2024.39.e283
  13. Coombs, N. C., Meriwether, W. E., Caringi, J., & Newcomer, S. R. (2021). Barriers to healthcare access among U.S. adults with mental health challenges: A population-based study. SSM - Population Health, 15, 100847. https://doi.org/10.1016/j.ssmph.2021.100847
  14. Cotten, S. R., Ghaiumy Anaraky, R., & Schuster, A. M. (2023). Social Media Use May Not Be As Bad As Some Suggest: Implication for Older Adults. Innovation in Aging, 7(3), igad022. https://doi.org/10.1093/geroni/igad022
  15. Doğan, S., & Başer, M. (2021). Yaşlılarda Yalnızlık: Bir Saha Araştırması. Journal of Health Sciences and Management, 1(1), 1–10.
  16. Gautam, S., Poudel, A., Khatry, R. A., & Mishra, R. (2024). The mediating role of perceived social support on loneliness and depression in community-dwelling Nepalese older adults. BMC Geriatrics, 24(1), 854. https://doi.org/10.1186/s12877-024-05461-9
  17. Güler, A., & Yıldırım, M. (2025). Social isolation, loneliness, death stress and life satisfaction in older adults: A serial mediation study. Geriatric Nursing, 62, 78–85. https://doi.org/10.1016/j.gerinurse.2025.01.037
  18. Hartmann, J. A. S. J., Fernandes, A. L. A. de F., Medeiros, A. G. A. P. de, Vasconcelos, C. A. C. de, Pinheiro, K. S. C. B., Amorim, L. L. L. de, Queiroga, M. F. S. de, Cruz, M. R. C. da, Araújo, R. C. T. de, & Neto, M. L. R. (2018). Hope as a behavior and cognitive process: A new clinical strategy about mental health’s prevention. Medicine, 97(36), e12130. https://doi.org/10.1097/MD.0000000000012130
  19. Holt-Lunstad, J. (2021). The Major Health Implications of Social Connection. Current Directions in Psychological Science, 30(3), 251–259. https://doi.org/10.1177/0963721421999630
  20. Hossain, M. K., Islam, Md. N., Uddin, M. T., & Hossain, M. S. (2024). Understanding the impact of socioeconomic and health factors on geriatric depression: A comparative study in rural and urban Bangladesh. Health Science Reports, 7(2), e1849. https://doi.org/10.1002/hsr2.1849
  21. Islam, M. Z., Prue, E., Farjana, S., Fidah, M. F. A., & Efa, S. S. (2024). Cognitive social capital and geriatric depression: A community-based case-control study among the rural elderly people of Bangladesh. Cambridge Prisms: Global Mental Health, 11, e89. https://doi.org/10.1017/gmh.2024.72
  22. Jaros, A., Rybakowski, F., Cielecka-Piontek, J., Paczkowska-Walendowska, M., Czerny, B., Kamińki, A., Wafaie Mahmoud Elsorady, R., & Bienert, A. (2024). Challenges and Opportunities in Managing Geriatric Depression: The Role of Personalized Medicine and Age-Appropriate Therapeutic Approaches. Pharmaceutics, 16(11), 1397. https://doi.org/10.3390/pharmaceutics16111397
  23. Köttl, H., Fallahpour, M., Hedman, A., Nygård, L., & Kottorp, A. (2021). Depression, everyday technology use and life satisfaction in older adults with cognitive impairments: A cross-sectional exploratory study. Scandinavian Journal of Caring Sciences, 35(1), 233–243. https://doi.org/10.1111/scs.12838
  24. Lee, J., & Kim, G. (2024). Self-reported sensory impairment and social participation among Korean older adults: Mediating roles of cognitive function and digital technology use. Aging & Mental Health, 28(12), 1686–1694. https://doi.org/10.1080/13607863.2024.2370434
  25. Liu, L., Yang, Y., Zhao, Y., & Zhang, T. (2023). Ethnic Differences in Social Support for Elderly Individuals in Rural Southern China: A Cross-sectional Survey. Asia Pacific Journal of Public Health, 35(1), 21–26. https://doi.org/10.1177/10105395221141966
  26. Loyal, M. S., Numbers, K., Reppermund, S., Brodaty, H., Sachdev, P. S., Mewton, L., Jiang, J., & Lam, B. C. P. (2025). Longitudinal associations between late-life depression, cerebrovascular disease and cognition. Journal of Affective Disorders, 376, 59–67. https://doi.org/10.1016/j.jad.2025.01.147
  27. Lyness, J. M., Noel, T. K., Cox, C., King, D. A., Conwell, Y., & Caine, E. D. (1997). Screening for depression in elderly primary care patients. A comparison of the Center for Epidemiologic Studies-Depression Scale and the Geriatric Depression Scale. Archives of Internal Medicine, 157(4), 449–454.
  28. Mohd Salleh Sahimi, H., Midin, M., Lim, J. T. Y., Anwar, M. W. A., Abdul Samad, F. D., & Mohamad Kamal, N. A. (2023). An elderly patient with depression and a suicide attempt during the COVID-19 pandemic: A case report. Frontiers in Psychiatry, 14. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2023.1151482
  29. Oba, H., Kanda, A., Ihara, K., Tanabu, A., & Shimoda, H. (2024). How do apathetic and depressive symptoms relate to functional capacity? A cross-sectional survey among community-dwelling middle-aged and older adults in Japan. BMC Public Health, 24(1), 3171. https://doi.org/10.1186/s12889-024-19091-8
  30. Qiu, T., Zhang, G., Zhou, F., & Jiang, H. (2024). The socialization of older adults with depression in Group Qigong training,—Taijiquan, Baduanjin, Yi Jin Jing. Current Psychology, 43(38), 30417–30428. https://doi.org/10.1007/s12144-024-06636-8
  31. Qiu, Y., Wu, M., Liu, J., Li, C., Yu, Y., Zeng, L., Yang, F., Zhang, X., & Chen, G. (2025). Effectiveness of information technology-based cognitive behavioral therapy on depression and anxiety symptoms among older adults: Systematic review and meta-analysis. General Hospital Psychiatry, 93, 9–19. https://doi.org/10.1016/j.genhosppsych.2024.12.022
  32. Savci, C., İlhan, N., & Yıldırım, S. (2025). The relationships between dysphagia risk, frailty, and depression in older adults living in nursing homes. Geriatric Nursing, 62, 116–121. https://doi.org/10.1016/j.gerinurse.2025.02.001
  33. Schwaba, T., & Bleidorn, W. (2021). Log on and Prosper? Little Evidence for Codevelopment Between Psychological Adjustment and Technology Use in Older Adulthood. The Journals of Gerontology: Series B, 76(1), 67–77. https://doi.org/10.1093/geronb/gbaa073
  34. Szota, M., Rogowska, A. M., Kwaśnicka, A., & Chilicka-Hebel, K. (2024). The Indirect Effect of Future Anxiety on the Relationship between Self-Efficacy and Depression in a Convenience Sample of Adults: Revisiting Social Cognitive Theory. Journal of Clinical Medicine, 13(16), 4897. https://doi.org/10.3390/jcm13164897
  35. Türkiye İstatistik Kurumu. (2025). Nüfus Projeksiyonları, 2018-2080. TÜİK Kurumsal. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Nufus-Projeksiyonlari-2018-2080-30567
  36. Uysal, M. T., & Zengin, Ş. (2023). Yaşlı Bireylerin Dijital Alanda Sosyalleşmesi Üzerine Bir Çalışma. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 59, 59–71. https://doi.org/10.35237/sufesosbil.1297498
  37. Wang, F., Zhang, J., Zhang, Z., & Li, X. (2025). Development of a short form of the Geriatric Depression Scale-30 based on item response theory and the RiskSLIM algorithm. General Hospital Psychiatry, 92, 84–92. https://doi.org/10.1016/j.genhosppsych.2024.12.019
  38. Wang, M., Li, W., Ding, Z., Chen, J., Mei, Z., Song, Y., Bai, Y., Wang, X., & Xu, G. (2025). Social isolation and depressive symptoms among chinese older adults: Serial mediating roles of social support and resilience. Geriatric Nursing, 61, 589–595. https://doi.org/10.1016/j.gerinurse.2024.12.027
  39. WHO. (2025). Mental health of older adults. World Health Organization. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/mental-health-of-older-adults
  40. Yao, X., Yang, Y., Lu, D., Chen, S., Liu, T., Qi, L., Shang, S., Gan, Y., Wang, Y., Bao, X., Chen, X., & Zhang, Q. (2025). Central symptoms of depression and their associations with health-related quality of life among migrant older with children: A network analysis. Geriatric Nursing, 63, 415–421. https://doi.org/10.1016/j.gerinurse.2025.03.039
  41. Yesavage, J. A., Brink, T. L., Rose, T. L., Lum, O., Huang, V., Adey, M., & Leirer, V. O. (1982). Development and validation of a geriatric depression screening scale: A preliminary report. Journal of Psychiatric Research, 17(1), 37–49. https://doi.org/10.1016/0022-3956(82)90033-4
  42. Yilmaz, S., Ateş, M., & Abay, P. (2025). Adaptation and Psychometric Assessment of the Turkish Version of the Perceived Access to Health Care Questionnaire: Validity and Reliability Analysis. Healthcare, 13(4), 370. https://doi.org/10.3390/healthcare13040370
  43. Zeleníková, R., Hosáková, J., Kozáková, R., Bobčíková, K., & Bužgová, R. (2025). The Effect of Reminiscence Therapy on the Assessment of Depression, Anxiety and Self-Esteem in Community-Dwelling Older Adults: An Intervention Study. International Journal of Older People Nursing, 20(1), e70004. https://doi.org/10.1111/opn.70004
  44. Zhang, X., Liu, X., Wang, J., Lu, J., & Song, Y. (2024). Cross-cultural adaptation and psychometric properties of the Chinese version of the German social support questionnaire among older adults with chronic diseases. BMC Geriatrics, 24(1), 715. https://doi.org/10.1186/s12877-024-05303-8
  45. Zhou, S., Li, K., Ogihara, A., & Wang, X. (2022). Association between social capital and depression among older adults of different genders: Evidence from Hangzhou, China. Frontiers in Public Health, 10. https://doi.org/10.3389/fpubh.2022.863574