Dergiler / Journal of Health Sciences and Medicine / 2026 / Volume: 8 Issue: 2

COVID-19 pnömonisi olan çocuklarda Hidroksiklorokin ve azitromisin beraber kullanımı kardiyak ritim bozukluklarına neden olur mu?

Can hydroxychloroquine and azithromycin combination cause cardiac rhythm disturbances in children with COVID-19 pneumonia?

Damla Geçkalan(Bakırçay Üniversitesi, Çiğli Eğitim ve Araştırma Hastanesi)0000-0001-6344-7035
Rahmi Özdemir(İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-2775-166X
Yasin Yılmaz(KUTAHYA HEALTH SCIENCES UNIVERSITY)0000-0003-1724-9833
Cemile Hilal Çelik(KUTAHYA HEALTH SCIENCES UNIVERSITY)0000-0002-8065-7082
Batuhan Berk Demir(KUTAHYA HEALTH SCIENCES UNIVERSITY)0000-0002-0349-5112
Yeşim Tunç(KUTAHYA HEALTH SCIENCES UNIVERSITY)0000-0002-1078-8730
Sayfa
—
Yayın Tarihi
2025-03-21
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çocuklarda çok az kullanımı olan bu ilaçlar ile daha geniş hasta sayısı olan çalışmalara ihtiyaç vardır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Giriş COVID-19 pandemisinin başlangıcında; hidroksiklorokin ve azitromisin tedavisi almanın hastalarda koronavirüs viral taşıyıcılığını azalttığı gösterilmiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu çalışmada, hidroksiklorokin ve azitromisin ile kombine tedavi alan COVID-19 pnömonili çocuk hastalarda elektrokardiyografi [EKG] anormalliklerini değerlendirmeyi amaçladık.
💡
Sonuç & Katkı:Çocuklarda çok az kullanımı olan bu ilaçlar ile daha geniş hasta sayısı olan çalışmalara ihtiyaç vardır.
🔬Tür:Laboratuvar & Saha Deneyi
📍Kapsam:2020 Verileri
⚙️Değişkenler:Azithromycin · COVID-19 · D-dimer

Özet

Giriş COVID-19 pandemisinin başlangıcında; hidroksiklorokin ve azitromisin tedavisi almanın hastalarda koronavirüs viral taşıyıcılığını azalttığı gösterilmiştir. Bu çalışmada, hidroksiklorokin ve azitromisin ile kombine tedavi alan COVID-19 pnömonili çocuk hastalarda elektrokardiyografi [EKG] anormalliklerini değerlendirmeyi amaçladık. Yöntemler Bu çalışmada; Haziran 2020 - Kasım 2020 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi'nde hidroksiklorokin ve azitromisin ile tedavi edilen COVID-19 pnömonili 24 çocuğun EKG ve laboratuvar parametreleri retrospektif olarak analiz edilmiştir. P dalgası dispersiyonu [PWd], QT aralığı [QT], QT dispersiyonu [QTd], QTc aralığı [QTc], QTc dispersiyonu [QTcd], Tpeak-Tend aralığı [Tp-e], Tp-e dispersiyonu [Tp-ed], Tp-e/QT, Tp-Te/QTc oranları 12 derivasyonlu EKG ile değerlendirildi. EKG parametreleri ve QTc aralığı tedaviden önce ve sonra [5 gün] karşılaştırıldı. Sonuç Ortalama yaş 13 ± 4,5 yıldı ve %62,5'i kızdı. Medyan hastanede yatış süresi 6 gündü. Tedavi öncesi ve sonrası PWd, QT ve QTc intervali, QTd, QTcd, Tp-e intervali, Tp-e dispersiyonu, Tp-e/QT, Tp-e/QTd ölçümleri ve oranları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark yoktu [p>0.05]. Tedavi öncesi ve sonrasında sadece kalp hızındaki azalma istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur [p<0.05]. Tartışma Hidroksiklorokin ve azitromisin kombine tedavisinin erişkin hastalarda en korkulan yan etkileri QTc uzaması ve ventriküler aritmidir. Çalışmamızda, COVID-19 pnömonisi için hidroksiklorokin ve azitromisin kombinasyon tedavisi alan çocuk hastalarda EKG'de herhangi bir ritim sorunu gözlenmemiştir. Çocuklarda çok az kullanımı olan bu ilaçlar ile daha geniş hasta sayısı olan çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract

Aims: At the beginning of the COVID-19 pandemic; it has been shown that receiving hydroxychloroquine and azithromycin treatment decrease viral carriage of coronavirus in patients. In this study, we aimed to evaluate electrocardiography (ECG) abnormalities in pediatric patients with COVID-19 pneumonia receiving combined therapy with hydroxychloroquine and azithromycin. Methods: In this study; ECG and laboratory parameters of 24 children with COVID-19 pneumonia who were treated with hydroxychloroquine and azithromycin at Health Sciences University between June 2020 and November 2020 were analyzed retrospectively. P wave dispersion (PWd), QT interval (QT), QT dispersion (QTd), QTc interval (QTc), QTc dispersion (QTcd), Tpeak-Tend interval (Tp-e), Tp-e dispersion (Tp-ed), Tp-e/QT, Tp-Te/QTc ratios were evaluated with 12 lead ECG. ECG parameters and QTc interval were compared before and after (5 days) the treatment. Results: The mean age was 13±4.5 years and 62.5% were female. Median hospitalization length was 6 days. There was no statistically significant difference between the PWd, QT and QTc interval, QTd, QTcd, Tp-e interval, Tp-e dispersion, Tp-e/QT, Tp-e/QTd measurements and ratios of the before and after treatment. A significant difference was found for the decrease in hearth rate in regard to the measurement before and after the treatment. Conclusion: In our study, there were no rhythm problems which were observed on ECG in pediatric patients receiving hydroxychloroquine and azithromycin combination therapy for COVID-19 pneumonia. We also found that laboratory parameters were not specific for COVID-19 pneumonia in children.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Geçkalan, D., Özdemir, R., Yılmaz, Y., Çelik, C. H., Demir, B. B., Tunç, Y. (2025). COVID-19 pnömonisi olan çocuklarda Hidroksiklorokin ve azitromisin beraber kullanımı kardiyak ritim bozukluklarına neden olur mu?. Journal of Health Sciences and Medicine, Volume: 8 Issue: 2. https://doi.org/10.32322/jhsm.1625339

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (35)

  1. Kannan S, Shaik Syed Ali P, Sheeza A, Hemalatha K. COVID-19 (novel Coronavirus 2019)-recent trends. Eur Rev Med Pharmacol Sci. 2020; 24(4):2006-2011. doi:10.26355/eurrev_202002_20378
  2. Huang C, Wang Y, Li X, et al. Clinical features of patients infected with 2019 novel Coronavirus in Wuhan, China. Lancet. 2020;395(10223):497-506. doi:10.1016/S0140-6736(20)30183-5
  3. Üzel VH, Yılmaz K, Şen V, et al. Evaluation of hematological parameters of children diagnosed with COVID-19: single-center experience. Turk Arch Pediatr. 2021;56(5):463-468. doi:10.5152/TurkArchPediatr.2021. 21076
  4. Ludvigsson JF. Systematic review of COVID-19 in children shows milder cases and a better prognosis than adults. Acta Paediatr. 2020;109(6): 1088-1095. doi:10.1111/apa.15270
  5. Zimmermann P, Curtis N. Coronavirus infections in children including COVID-19: an overview of the epidemiology, clinical features, diagnosis, treatment and prevention options in children. Pediatr Infect Dis J. 2020;39(5):355-368. doi:10.1097/INF.0000000000002660
  6. Okour M, Al-Kofahi M, Austin D. Hydroxychloroquine and azithromycin as potential treatments for COVID-19; clinical status impacts the outcome. J Pharmacokinet Pharmacodyn. 2020;47(3):187-188. doi:10.1007/s10928-020-09689-x
  7. Gautret P, Honoré S, Lagier JC, Raoult D. Safety profile of hydroxychloroquine and azithromycin combined treatment in COVID-19 patients. Int J Antimicrob Agents. 2021;57(1):106236. doi:10. 1016/j.ijantimicag.2020.106236
  8. Lagier JC, Million M, Gautret P, et al. Outcomes of 3,737 COVID-19 patients treated with hydroxychloroquine/azithromycin and other regimens in Marseille, France: a retrospective analysis. Travel Med Infect Dis. 2020;36:101791. doi:10.1016/j.tmaid.2020.101791
  9. Terzioğlu Bebitoğlu B, Oğuz E, Hodzic A, Oğuz E, Hodzic A, Hatiboğlu N, Kam Ö. Chloroquine/hydroxychloroquine: pharmacological view of an old drug currently used in COVID-19 treatment. Anat Clin. 2020;25(1): 204-215. doi:10.21673/anadoluklin.735826
  10. Ben-Zvi I, Kivity S, Langevitz P, Shoenfeld Y. Hydroxychloroquine: from malaria to autoimmunity. Clin Rev Allergy Immunol. 2012;42(2):145-153. doi:10.1007/s12016-010-8243-x
  11. Gautret P, Hoang VT, Lagier JC, Raoult D. Effect of hydroxychloroquine and azithromycin as a treatment of COVID-19: results of an open-label non-randomized clinical trial, an update with an intention-to-treat analysis and clinical outcomes. Int J Antimicrob Agents. 2021;57(1): 106239. doi:10.1016/j.ijantimicag.2020.106239
  12. Goldman JD, Diaz G, Urba WJ. Use of hydroxychloroquine in combination with azithromycin for patients with COVID-19 is not supported by recent literature. Int J Antimicrob Agents. 2021;57(1):106174. doi:10.1016/j.ijantimicag.2020.106174
  13. U.S Food&Drug Adminastiration, drugs, drug safety and availability, FDA cautions against use of hydroxychloroquine or chloroquine for COVID-19 outside of the hospital setting or a clinical trial due to risk of heart rhythm problems. Available from: https://www.fda.gov/drugs/drug-safety-and-availability/fda-cautions-against-use-hydroxychloroquine-or-chloroquine-COVID-19-outside-hospital-setting-or
  14. Republic of Turkiye Ministry of Health, Department of Public Health, COVID-19 Guideline. 02.02.2020. Available from: https://dosyamerkez.saglik.gov.tr/Eklenti/37044/0/covid-19rehberipdf.pdf
  15. Republic of Turkiye Ministry of Health, Department of Public Health Guideline. 06.01.2022. Available from: https://covid19.saglik.gov.tr/Eklenti/42283/0/covid-19rehbericocukhastayonetimivetedavi06012022v1pdf.pdf
  16. Aktar F, Sağır H. Pediatric COVID-19 and its approach. Dicle Med J. 2021;48(3):166-175. doi:10.5798/dicletip.1005406
  17. Asensio E, Acunzo R, Uribe W, et al. Recommendations for the measurement of the QT interval during the use of drugs for COVID-19 infection treatment. Updatable in accordance with the availability of new evidence. J Interv Card Electrophysiol. 2020;59(2)315-320. doi:10.1007/s10840-020-00765-3
  18. World Health Organization. The cardiotoxicity of antimalarials: Malaria Policy Advisory Committee Meeting. Published March 24, 2017. Available from: https://www.who.int/malaria/mpac/mpac-mar2017- erg-cardiotoxicity-report-session2.pdf
  19. Mercuro NJ, Yen CF, Shim DJ, et al. Risk of QT interval prolongation associated with use of hydroxychloroquine with or without concomitant azithromycin among hospitalized patients testing positive for Coronavirus disease 2019 (COVID-19). JAMA Cardiol. 2020;5(9):1036-1041. doi:10.1001/jamacardio.2020.1834
  20. Li C, Cheng G. Will Hydroxychloroquine still be a game-changer for COVID-19 by combining azithromycin? Front Immunol. 2020;11:1969. doi:10.3389/fimmu.2020.01969
  21. Zhou F, Yu T, Du R, et al. Clinical course and risk factors for mortality of adult inpatients with COVID-19 in Wuhan, China: a retrospective cohort study. Lancet. 2020;395:1054-1062. doi:10.1016/S0140-6736(20) 30566-3
  22. Retsema J, Girard A, Schelkly W, et al. Spectrum and mode of action of azithromycin (CP-62,993), a new 15-membered-ring macrolide with improved potency against gram-negative organisms. Antimicrob Agents Chemother. 1987;31(12):1939-1947. doi:10.1128/AAC.31.12.1939
  23. Morens DM, Taubenberger JK, Fauci AS. Predominant role of bacterial pneumonia as a cause of death in pandemic influenza: implications for pandemic influenza preparedness. J Infect Dis. 2008;198(7):962-970. doi: 10.1086/591708
  24. White NJ, Miller KD, Churchill FC, et al. Chloroquine treatment of severe malaria in children. Pharmacokinetics, toxicity, and new dosage recommendations. N Engl J Med. 1988;319(23):1493-1500. doi:10.1056/NEJM198812083192301
  25. Schrezenmeier E, Dörner T. Mechanisms of action of hydroxychloroquine and chloroquine: implications for rheumatology. Nat Rev Rheumatol. 2020;16(3):155-166. doi:10.1038/s41584-020-0372-x
  26. Beukelman T, Patkar NM, Saag KG, et al. 2011 American College of Rheumatology recommendations for the treatment of juvenile idiopathic arthritis: initiation and safety monitoring of therapeutic agents for the treatment of arthritis and systemic features. Arthritis Care Res (Hoboken). 2011;63(4):465-482. doi:10.1002/acr.20460
  27. Braun S, Ferner M, Kronfeld K, Griese M. Hydroxychloroquine in children with interstitial (diffuse parenchymal) lung diseases. Pediatr Pulmonol. 2015;50(4):410-419. doi:10.1002/ppul.23133
  28. Sarayani A, Cicali B, Henriksen CH, Brown JD. Safety signals for QT prolongation or torsades de pointes associated with azithromycin with or without chloroquine or hydroxychloroquine. Res Social Adm Pharm. 2021;17(2):483-486. doi:10.1016/j.sapharm.2020.04.016
  29. Tisdale JE. Drug-induced QT interval prolongation and torsades de pointes: role of the pharmacist in risk assessment, prevention and management. Can Pharm J (Ott). 2016;149(3):139-152. doi:10.1177/17151 63516641136
  30. Akkuş O, Bal T, Yaqoobi H, Bekler Ö, Akkuş G, Çabalak M. Electrocardiographic findings and cardiac safety of hydroxychloroquine +azithromycin in hospitalized patients with COVID-19. Cukurova Med J. 2021;46(2):691-698. doi:10.17826/cumj.856174
  31. Imazio M, Klingel K, Kindermann I, et al. COVID-19 pandemic and troponin: indirect myocardial injury, myocardial inflammation or myocarditis? Heart. 2020;106(15):1127-1131. doi:10.1136/heartjnl-2020- 317186
  32. Wang D, Hu B, Hu C, et al. Clinical characteristics of 138 hospitalized patients with 2019 novel Coronavirus-infected pneumonia in Wuhan, China. JAMA. 2020;323(11):1061-1069. doi:10.1001/jama.2020.1585
  33. Hoang A, Chorath K, Moreira A, et al. COVID-19 in 7780 pediatric patients: a systematic review. eClinicalMedicine. 2020;24:100433. doi:10. 1016/j.eclinm.2020.100433
  34. Hançerli Törün S, Kaba Ö, Sari Yanartas M, et al. Plasma D-dimer: a promising indicator of COVID-19 infection severity or only an acute phase reactant. Minerva Pediatr (Torino). 2021. doi:10.23736/S2724-5276.21.06170-X
  35. Lu X, Zhang L, Du H, et al. SARS-CoV-2 infection in children. N Engl J Med. 2020;382(17):1663-1665. doi:10.1056/NEJMc2005073