KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / JOEEP: Journal of Emerging Economies and Policy / 2025 / Cilt: 10 Sayı: 2

Türkiye’de E-Ticaretin Mali Etkisi: COVID-19 Salgını ve Sonrası Üzerine Bir Analiz

The Fiscal Impact of E-Commerce in Türkiye: Evidence from the COVID-19 and Post-Pandemic Period

Ömer Esen(TEKİRDAĞ NAMIK KEMAL ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-4762-9282
Cemre Çelik(TEKİRDAĞ NAMIK KEMAL ÜNİVERSİTESİ)0009-0008-5079-6373
Sayfa
169–178
Yayın Tarihi
2025-12-19
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

En Küçük Kareler (EKK) tahmin yöntemiyle elde edilen bulgular, e-ticaret harcamalarının vergi gelirleri üzerinde pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, 2019:Ç4–2025:Ç2 dönemini kapsayan üç aylık verileri kullanarak, COVID-19 pandemisi ve sonrası süreçte Türkiye'de e-ticaret harcamalarının merkezi yönetim vergi gelirleri üzerindeki etkisini incelemektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:En Küçük Kareler (EKK) tahmin yöntemiyle elde edilen bulgular, e-ticaret harcamalarının vergi gelirleri üzerinde pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Bu bulgular, dijital ekonominin sürdürülebilir ve istikrarlı kamu gelirlerini desteklemedeki artan mali önemini ortaya koymaktadır.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:2019 Verileri
⚙️Değişkenler:E-ticaret · Vergi Gelirleri · COVID-19

Özet

Bu çalışma, 2019:Ç4–2025:Ç2 dönemini kapsayan üç aylık verileri kullanarak, COVID-19 pandemisi ve sonrası süreçte Türkiye'de e-ticaret harcamalarının merkezi yönetim vergi gelirleri üzerindeki etkisini incelemektedir. En Küçük Kareler (EKK) tahmin yöntemiyle elde edilen bulgular, e-ticaret harcamalarının vergi gelirleri üzerinde pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Ayrıca, Granger nedensellik testi sonuçları, e-ticaret harcamalarından vergi gelirlerine doğru tek yönlü bir nedensellik ilişkisi olduğunu, buna karşılık tersi yönde bir etki olmadığını ortaya koymaktadır. Bulgular, kriz dönemlerinde alternatif bir ekonomik mekanizma olarak e-ticaretin sağlamlığını vurgulamakta ve dijital dönüşüm ilerledikçe mali öneminin artacağını göstermektedir. Bu çalışma, politika yapıcılara dijital altyapının güçlendirilmesi, kayıt dışılığın azaltılması, e-ticaret vergilendirme çerçevelerinin iyileştirilmesi ve küçük ve orta ölçekli işletmelerin (KOBİ’lerin) dijital dönüşümünün desteklenmesi yönünde adımlar atılmasını önermektedir. Bu bulgular, dijital ekonominin sürdürülebilir ve istikrarlı kamu gelirlerini desteklemedeki artan mali önemini ortaya koymaktadır.

Abstract

This study investigates the impact of e-commerce expenditures on central government tax revenues in Türkiye during the period of the COVID-19 pandemic, employing quarterly data covering 2019:Q4–2025:Q2. Using the Ordinary Least Squares (OLS) estimation technique, the results demonstrate that e-commerce expenditures exert a positive and statistically significant effect on tax revenues. Moreover, the Granger causality analysis reveals a unidirectional causal link running from e-commerce expenditures to tax revenues, with no feedback effect in the opposite direction. These findings emphasise the robustness of e-commerce as an alternative economic mechanism during times of crisis and indicate that its fiscal relevance is expected to expand further alongside the advancement of digital transformation. This paper recommends that policymakers take concrete steps to strengthen digital infrastructure, reduce informality, improve e-commerce taxation frameworks, and support the digital transformation of small and medium-sized enterprises (SMEs). These findings highlight the growing fiscal importance of the digital economy in supporting sustainable and stable public revenues.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Esen, Ö., Çelik, C. (2025). Türkiye’de E-Ticaretin Mali Etkisi: COVID-19 Salgını ve Sonrası Üzerine Bir Analiz. JOEEP: Journal of Emerging Economies and Policy, Cilt: 10 Sayı: 2, 169–178. https://ajindex.com/articles/1504108

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (37)

  1. Agrawal, D. R., & Shybalkina, I. (2023). Online shopping can redistribute local tax revenue from urban to rural America. Journal of Public Economics, 219, 104818. https://doi.org/10.1016/j.jpubeco.2022.104818
  2. Bayrak, M., & Esen, Ö. (2012). Bütçe açıklarının cari işlemler dengesi üzerine etkileri: İkiz açıklar hipotezinin Türkiye açısından değerlendirilmesi. Ekonomik Yaklasim, 23(82), 23-49.
  3. Bristol, M. A. (2001). The impact of Electronic Commerce on Tax Revenues in the Caribbean Community. Being a Paper Prepared as Part of the Graduate Internship Program 2001, for the Regional Tax Policy and Administration Unit CARICOM Secretariat, Georgetown, Guyana, SA
  4. CBRT (2025). Elektronik Veri Dağıtım Sistemi (EVDS). (Erişim Tarihi: 02.06.2025), https://evds2.tcmb.gov.tr/
  5. Clinton, O., Adegbite, Y.A., Iyagba, H.A., & Nkak, N. (2025). The Impact of E-Commerce on Tax Revenue in Nigeria. Accounting and Management International Journal, 11(1), 1-12.
  6. Drake, W. J., & Nicolaidis, K. (2000). Global Electronic Commerce and GATS: The ‘Millennium Round’ and Beyond. In Pierre Sauve and Robert M. Stern (Eds), GATS 2000: New Directions in Services Trade Liberalization, (pp. 399-437). Washington DC: The Brookings Institution Press.
  7. Duke II, J., Kankpang, K., Emenyi, E., & Efiok, S. (2013). Impediments of electronic commerce as a tax revenue facilitator in Nigeria. International Business Research, 6(6), 1-10.
  8. Effiong, S. A., & Nwanagu, P. O. (2020). E-Commerce transactions and tax revenue: A commensal-symbiotic evaluation. Test Engineering and Management, 83, 26853-26873.
  9. Elfanso, E., & Monica, L. (2023). Analisis dampak transaksi E-Commerce terhadap penerimaan pajak pertambahan nilai. Owner: Riset Dan Jurnal Akuntansi, 7(1), 841-850. https://doi.org/10.33395/owner.v7i1.1477
  10. Esen, Ö., & Dündar, M. (2021). Do energy taxes reduce the carbon footprint? Evidence from Turkey. JOEEP: Journal of Emerging Economies and Policy, 6(2), 179-186.
  11. Esen, Ö., & Seren, G. Y. (2022). The impact of gender inequality in education and employment on economic performance in Turkey: evidence from a cointegration approach. Equality, Diversity and Inclusion: An International Journal, 41(4), 592-607. https://doi.org/10.1108/EDI-04-2021-0099
  12. Esen, Ö., Yıldırım, D. Ç., & Akyurt, E. (2025). How Inflation and its Uncertainty Affect Stock Returns: Insights from Borsa Istanbul. Trends in Business and Economics, 39(2), 117-128.
  13. European Commission (2022). VAT in the digital age. Publications Office of the European Union. (Erişim tarihi: 17 Haziran 2025). https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/a07ffdc4-0966-11ed-b11c-01aa75ed71a1/language-en
  14. Gibbs, J. L., & Kraemer, K. L. (2004). A cross‐country investigation of the determinants of scope of e‐commerce use: an institutional approach. Electronic markets, 14(2), 124-137.
  15. Han, W. (2020). The analysis on Chinese e-commerce tax losses based on the perspective of information asymmetry. Electronic Commerce Research, 20(3), 651-677. https://doi.org/10.1007/s10660-018-9318-7
  16. Hanrahan, D. (2021). Digitalization as a determinant of tax revenues in OECD countries: A static and dynamic panel data analysis. Athens journal of business & economics, 7(4), 321-348. https://doi.org/10.30958/ajbe.7-4-2
  17. Hotunluoğlu, H., & Kirli, E. (2015). Vergi Geliri Üzerinde Bireysel İnternet Kullanımının Etkisi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 12(2), 285-292.
  18. Hotunluoğlu, H., & Özçağ, M. (2012). İnternet kullanımının vergi gelirlerine etkisi: OECD üyesi ülkeler için ampirik bir analiz. Maliye Dergisi, 163, 354-366.
  19. Hündür, S. (2023). E-Ticaretin Ekonomik Büyüme ve Vergi Gelirlerine Etkisi: Türkiye İçin Ekonometrik Bir Analiz. Yüksek Lisans Tezi. Karaman: Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi
  20. Kalalı, G., & Aydemir, C. (2022). İşletmelerin E-ticaret uygulamalarına yönelik internet kullanımlarının bazı değişkenler açısından incelenmesi. Ekonomi İşletme Siyaset ve Uluslararası İlişkiler Dergisi, 8(1), 171-187.
  21. Khan, M. K., Khan, M. I., & Rehan, M. (2020). The relationship between energy consumption, economic growth and carbon dioxide emissions in Pakistan. Financial innovation, 6(1), 1. https://doi.org/10.1186/s40854-019-0162-0
  22. Kovalchuk, O., Shevchuk, R., & Banakh, S. (2024). Cryptocurrency crime risks modeling: Environment, e-commerce, and cybersecurity issue. IEEE Access, 12,50673-50688. https://doi.org/10.1109/ACCESS.2024.3386428.
  23. López-González, J., & Jouanjean, M. (2017). Digital Trade: Developing a Framework for Analysis. OECD Trade Policy Papers, WP. No. 205. Paris: OECD Publishing. http://dx.doi.org/10.1787/524c8c83-en
  24. MoTF (2025). Merkezi Yönetim Bütçe Gelirleri. (Erişim Tarihi: 02.06.2025), https://www.hmb.gov.tr/kamu-finansmani-istatistikleri
  25. Nathaniela, T. C., Purnomo, A., Persada, S. F., & Rosyidah, E. (2022). A Systematic Review of Business Process Management in E-Commerce. In 2022 International Conference on Informatics, Multimedia, Cyber and Information System (ICIMCIS), (pp. 66-70). 16-17 November 2022, IEEE. Jakarta, Indonesia. https://doi.org/10.1109/ICIMCIS56303.2022.10017500
  26. Novastria, R. O., & Hani, A. S. (2024). The Impact of E-Commerce on Tax Avoidance in Indonesia: Empirical Study on Companies Registered in Indonesia Stock Exchange. Educational Administration: Theory and Practice, 30(6), 3122-3137.
  27. OECD (2023a). Tax challenges arising from digitalisation – Report on Pillar One Blueprint. (Erişim tarihi: 17 Haziran 2025) https://www.oecd.org/en/publications/tax-challenges-arising-from-digitalisation-report-on-pillar-one-blueprint_beba0634-en.html
  28. OECD (2023b). Tax challenges arising from the digitalisation of the economy – Subject to tax rule (Pillar Two). OECD. (Erişim tarihi: 17 Haziran 2025), https://www.oecd.org/en/publications/tax-challenges-arising-from-the-digitalisation-of-the-economy-subject-to-tax-rule-pillar-two_9afd6856-en.html
  29. Purnomo, A., Susanti, T., Anisah, H. U., Sari, A. K., & Maulana, F. I. (2021). Value of m-commerce research: A bibliometric perspective. In 2021 International Conference on Information Management and Technology (ICIMTech) (Vol. 1, pp. 813-818). 19-20 August 2021, Jakarta, Indonesia. IEEE. https://doi.org/10.1109/ICIMTech53080.2021.9534928
  30. Sharma, A. (2025). Scope of E-commerce in 2025 and Beyond. Young Urban Project. (Erişim Tarihi: 15.01.2025), https://www.youngurbanproject.com/scope-of-e-commerce/
  31. Sheikh, S. M., & Basti, M. (2015). Customer satisfaction in business to consumer (B2C) E-commerce: a comparative study of Turkey and Pakistan. Eurasian Journal of Business and Economics, 8(16), 73-100.
  32. Usman, A. (2019). An empirical assessment of the impact of e-commerce on value added tax revenue generation in Nigeria. IOSR Journal of Humanities and Social Science, 24(04), 6-17.
  33. Viboonthanakul, S. (2009). Smuggling via e‐commerce: effect on tax revenue. Journal of International Trade Law and Policy, 8(3), 272-290. https://doi.org/10.1108/14770020910990650
  34. WTO (2024a). Electronic commerce. Understanding The WTO: Cross-Cutting and New Issues. World Trade Organization Publishing. (Erişim Tarihi: 26.12.2024), https://www.wto.org/english/thewto_e/whatis_e/tif_e/bey4_e.htm
  35. WTO (2024b). Information on the Agreement on Electronic Commerce. (Erişim Tarihi: 10.03.2025), https://www.wto.org/english/tratop_e/ecom_e/information_on_agreement_ecom.pdf
  36. Yildirim, D. C., Esen, O., & Ertugrul, H. M. (2022). Impact of the COVID-19 pandemic on return and risk transmission between oil and precious metals: Evidence from DCC-GARCH model. Resources Policy, 79, 102939. https://doi.org/10.1016/j.resourpol.2022.102939
  37. Yildirim, S., Yildirim, D. C., & Esen, Ö. (2024). The rise of the functional beverages market: Indicators post COVID-19 pandemic. In Economics and Environmental Responsibility in the Global Beverage Industry (pp. 350-368). USA: IGI Global Scientific Publishing. https://doi.org/10.4018/979-8-3693-2149-2.ch019