Dergiler / İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi / 2026 / Cilt: 11 Sayı: 2

İyiliğin Bakım Hali: Sağlık Bakım Hizmetleri Öğrencilerinin İyilik ve Bakım İlişkisine Yönelik Nitel Bir Çalışma

The Care of Goodness: A Qualitative Study on the Relationship Between Goodness and Care Among Health Services Students

Abdullah Usta(TRABZON ÜNİVERSİTESİ, TONYA MESLEK YÜKSEKOKULU, SAĞLIK BAKIM HİZMETLERİ BÖLÜMÜ)0000-0001-9463-4458
Halil İbrahim Bilkay(KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ, SAĞLIK BİLİMLERİ YÜKSEKOKULU, HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ)0000-0002-8231-960X
Muhammad Lomanov(ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-5278-608X
Sayfa
356–365
Yayın Tarihi
2026-05-31
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular: Çalışmanın bulguları, “İyilik ve İlişkili Faktörler”, “Metafor Olarak İyilik” ve “İyiliğin Bakım Hali” olmak üzere üç ana başlık altında incelenmiştir. “İyilik ve İlişkili Faktörler” kapsamında, iyilik temasına ulaşılmış ve ‘Karşılıksız Beklentiler’, ‘Yardım’, ‘Mutluluk’, ‘Güleryüz’, ‘Empati’ ve ‘İçtenlik’ alt temaları belirlenmiştir. “Metafor Olarak İyilik” başlığı altında, “Bakım Temelli İyilik”, “Doğa Temelli İyilik” ve “Yardım Aracı Olarak İyilik” kategorilerinde toplam on dört metafor oluşturulmuş. “İyiliğin Bakım Hali” kapsamında ise, ‘İnsani Değerler Odaklı İyilik ve Bakım’, ‘Bir Bütün Olarak İyilik ve Bakım’ ve ‘Hasta Çıktıları Odaklı İyilik ve Bakım’ alt temaları belirlenmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Amaç: Bu çalışmanın amacı, bakımda iyilik ilişkisini tanımlayarak, sağlık bakım hizmetleri öğrencilerinin bu kavramı nasıl kavrayıp uyguladıklarını ve mesleki gelişimlerine etkisini incelemektir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Veri toplama sürecinde 19 kadın ve 11 erkek katılımcı ile görüşmeler gerçekleştirilmiş ve ‘Sosyodemografik Bilgi Formu’ ile ‘Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu’ kullanılmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular: Çalışmanın bulguları, “İyilik ve İlişkili Faktörler”, “Metafor Olarak İyilik” ve “İyiliğin Bakım Hali” olmak üzere üç ana başlık altında incelenmiştir. “İyilik ve İlişkili Faktörler” kapsamında, iyilik temasına ulaşılmış ve ‘Karşılıksız Beklentiler’, ‘Yardım’, ‘Mutluluk’, ‘Güleryüz’, ‘Empati’ ve ‘İçtenlik’ alt temaları belirlenmiştir. “Metafor Olarak İyilik” başlığı altında, “Bakım Temelli İyilik”, “Doğa Temelli İyilik” ve “Yardım Aracı Olarak İyilik” kategorilerinde toplam on dört metafor oluşturulmuş. “İyiliğin Bakım Hali” kapsamında ise, ‘İnsani Değerler Odaklı İyilik ve Bakım’, ‘Bir Bütün Olarak İyilik ve Bakım’ ve ‘Hasta Çıktıları Odaklı İyilik ve Bakım’ alt temaları belirlenmiştir.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:2020 Verileri
⚙️Değişkenler:Empati · hasta bakım · iyilik

Özet

Amaç: Bu çalışmanın amacı, bakımda iyilik ilişkisini tanımlayarak, sağlık bakım hizmetleri öğrencilerinin bu kavramı nasıl kavrayıp uyguladıklarını ve mesleki gelişimlerine etkisini incelemektir. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, nitel araştırma yaklaşımı kapsamında Husserl’in betimsel fenomenoloji desen kullanılarak yürütülmüş olup, örneklem seçiminde amaçlı örneklem yöntemi kullanılmıştır. Etik kurul izni alınarak görüşmeler sırasında katılımcılardan aydınlatılmış onam alınmıştır. Veri toplama sürecinde 19 kadın ve 11 erkek katılımcı ile görüşmeler gerçekleştirilmiş ve ‘Sosyodemografik Bilgi Formu’ ile ‘Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu’ kullanılmıştır. Elde edilen veriler, tematik analiz ve metafor analizi yöntemleriyle incelenmiş ve MAXQDA 2020 programı ile analiz edilmiştir. Kodlama sürecinde belirlenen 277 kodun gözden geçirilmesi sonucunda 97’si hariç tutularak ana ve alt temalar oluşturulmuş, benzer metaforlar birleştirilmiş. Bulgular: Çalışmanın bulguları, “İyilik ve İlişkili Faktörler”, “Metafor Olarak İyilik” ve “İyiliğin Bakım Hali” olmak üzere üç ana başlık altında incelenmiştir. “İyilik ve İlişkili Faktörler” kapsamında, iyilik temasına ulaşılmış ve ‘Karşılıksız Beklentiler’, ‘Yardım’, ‘Mutluluk’, ‘Güleryüz’, ‘Empati’ ve ‘İçtenlik’ alt temaları belirlenmiştir. “Metafor Olarak İyilik” başlığı altında, “Bakım Temelli İyilik”, “Doğa Temelli İyilik” ve “Yardım Aracı Olarak İyilik” kategorilerinde toplam on dört metafor oluşturulmuş. “İyiliğin Bakım Hali” kapsamında ise, ‘İnsani Değerler Odaklı İyilik ve Bakım’, ‘Bir Bütün Olarak İyilik ve Bakım’ ve ‘Hasta Çıktıları Odaklı İyilik ve Bakım’ alt temaları belirlenmiştir. Sonuç: Çalışmanın bulguları, sağlık bakım hizmetlerinde iyiliğin insani değerler, metaforik ifadeler ve hasta odaklı yaklaşımlar temelinde çok boyutlu bir olgu olarak ele alınması gerektiğini ortaya koymaktadır. Gelecek araştırmalarda, iyiliğin farklı kültürel bağlamlardaki algısı ve uygulamalarının incelenmesi önerilmektedir.

Abstract

Objective: The aim of this study is to examine how healthcare services students perceive and apply the concept of goodness in care and its impact on their professional development, by defining the relationship of goodness in care. Material and Methods: This study employed Husserl's descriptive phenomenological approach within the framework of qualitative research, utilizing purposive sampling for the selection of the sample. Ethical committee approval was obtained, and informed consent was obtained from participants during the interviews. During the data collection process, interviews were conducted with 19 female and 11 male participants, utilizing the ‘Sociodemographic Information Form’ and the ‘Semi-Structured Interview Form’. The data obtained were examined using thematic analysis and metaphor analysis methods, and analyzed using the MAXQDA 2020 program. As a result of reviewing the 277 codes identified during the coding process, 97 were excluded, and main and sub-themes were created, combining similar metaphors. Results: The study's findings were examined under three main headings: “Goodness and Related Factors,” “Goodness as a Metaphor,” and “The State of Goodness in Care.” Under the heading “Goodness and Related Factors,” the theme of goodness was reached, and the sub-themes ‘Unconditional Expectations,’ ‘Help,’ ‘Happiness,’ ‘Smiling,’ ‘Empathy,’ and ‘Sincerity’ were identified. Under the heading “Goodness as a Metaphor,” fourteen metaphors were created in the categories of “Care-Based Goodness,” “Nature-Based Goodness,” and “Goodness as a Tool for Help.” Under the heading “The State of Goodness in Care,” the sub-themes ‘Human Values-Focused Goodness and Care,’ ‘Goodness and Care as a Whole,’ and ‘Patient Outcomes-Focused Goodness and Care’ were identified. Conclusion: The study's findings suggest that the concept of goodness in healthcare services should be viewed as a multidimensional phenomenon, grounded in human values, metaphorical expressions, and patient-centered approaches. It is suggested that future research should examine the perception and application of goodness in different cultural contexts.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Usta, A., Bilkay, H. İ., Lomanov, M. (2026). İyiliğin Bakım Hali: Sağlık Bakım Hizmetleri Öğrencilerinin İyilik ve Bakım İlişkisine Yönelik Nitel Bir Çalışma. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, Cilt: 11 Sayı: 2, 356–365. https://doi.org/10.61399/ikcusbfd.1645628

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (46)

  1. Tel M. İyilik ve spor. Spor Eğitim Dergisi. 2020 Ağu;4(2):42-52.
  2. Çoban A. İlköğretim sürecinde "iyilik" kavramının değerlendirilmesi. EJEDUS Elektronik Eğitim Bilimleri Dergisi. 2013 Mar;2(3).
  3. Phillips A, Taylor B. İyilik üzerine. Siral S, çev. İstanbul: Ayrıntı Yayınları; 2022. 9-14.
  4. Costanzo P. The nature and nurture of morality. In: Grant RW, editor. In search of goodness. Chicago (IL): University of Chicago Press; 2011. 25-48 p.
  5. Grant RW, editor. In search of goodness. Chicago (IL): University of Chicago Press; 2011.
  6. Freud S. Uygarlığın huzursuzluğu. Ünalan Z, çev. İstanbul: Kapra Yayıncılık; 2021. 5-13 p.
  7. Gilligan C. In a different voice: Psychological theory and women’s development. Cambridge (MA): Harvard University Press; 1982. 1-10 p.
  8. Noddings N. Caring: A feminine approach to ethics & moral education. Berkeley (CA): University of California Press; 1984. 4-10 p.
  9. Watson J. Nursing: The philosophy and science of caring. Louisville (CO): University Press of Colorado; 2018. 22 p.
  10. Benner P. From novice to expert: Excellence and power in clinical nursing practice. Menlo Park (CA): Addison-Wesley; 1984. 13-15 p.
  11. Leininger M. Culture care diversity and universality: A theory of nursing. New York (NY): National League for Nursing Press; 1991. 21-30 p. 12. Nembhard IM, David G, Ezzeddine I, Betts D, Radin J. A systematic review of research on empathy in health care. Health Serv Res. 2023 Apr;58(2):250-63. DOI: 10.1111/1475-6773.14016. 13. Hannon B, Swami N, Rodin G, Pope A, Zimmermann C. Experiences of patients and caregivers with early palliative care: A qualitative study. Palliat Med. 2017 Jan;31(1):72-81. DOI: 10.1177/0269216316649126.
  12. Kol R, Karabulutlu EY. Kronik hastalığı olan bireylere bakım verenlerin bakım yükü ve iyilik halinin değerlendirilmesi. Kocaeli Med J. 2021 Mar;10(1):119-27.
  13. McKearney P. Challenging care: professionally not knowing what good care is. Anthropol Human. 2020 Oct;45(2):223-32. DOI: 10.1111/anhu.12302.
  14. Braun V, Clarke V. Using thematic analysis in psychology. Qual Res Psychol. 2006 Jul;3(2):77-101. DOI: 10.1191/1478088706qp063oa.
  15. Husserl E. Fenomenoloji üzerine beş ders. Tepe H, çeviren. Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları; 2003. 1-8 p.
  16. Yalçın, H. Bir araştırma deseni olarak fenomenoloji. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2022 Ara; 22 (Özel Sayı 2), 213-32. DOI:10.18037/ausbd.1227345.
  17. Creswell JW. Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches. 3rd ed. Thousand Oaks (CA): Sage Publications; 2013. 65-10 p.
  18. Creswell JW. Nitel araştırma yöntemleri: Beş yaklaşıma göre nitel araştırma ve araştırma deseni. 5.baskı Bütün M, Demir SB, Edt. Siyasal Kitabevi; 2020. 43-71 p.
  19. Lakoff G, Johnson M. Metaphors we live by. Chicago (IL): University of Chicago Press; 1980. 22-5 p.
  20. Merriam SB. Qualitative research: A guide to design and implementation. 2nd ed. Jossey-Bass; 2009. 1-73 p.
  21. Braun V, Clarke V. Thematic analysis. In: Cooper H, Camic PM, Long DL, Panter AT, Rindskopf D, Sher KJ, editors. APA handbook of research methods in psychology, Vol. 2. Research designs: Quantitative, qualitative, neuropsychological, and biological. American Psychological Association; 2012. 57-71 p.
  22. Kalra MB, Baveja B. Teacher thinking about knowledge, learning and learners: A metaphor analysis. Procedia-Soc Behav Sci. 2012 Oct;55:317-26. DOI: 10.1016/j.sbspro.2012.09.509.
  23. Sarı E, Bekircan E, İşcan Ayyıldız N, Usta A. Evde hasta bakım öğrencilerinin yaşlı tanımına ilişkin metaforik algıları. YSAD. 2023 Ara;16(2):87-3. DOI: 10.46414/yasad.1385616.
  24. saglik.gov.tr (İnternet). Sağlık Bakanlığınca sunulan evde sağlık hizmetlerinin uygulama usul ve esasları hakkında yönerge. 2010. [Erişim tarihi: 01.08.2024]. Erişim adresi:http://www.saglik.gov.tr/TR/belge/1-12133/saglik-bakanligincasunulan-evde-saglik-hizmetlerinin-u-.html.
  25. Özdelikara A, Ağaçdiken S, Aydın EE. Hemşirelik öğrencilerinin meslek seçimi ve etkileyen faktörler. ACU Sağlık Bil Derg. 2016 Ara;2:83-8.
  26. Şahin A, Çelik D, Kocakaya R, Canbulat Şahiner N, Genç M. Hemşirelik bölümü birinci sınıf öğrencilerinin meslek seçimine etki eden etmenlerin belirlenmesi: Nitel bir çalışma. SABAD. 2020 Nis;2(1):1-11.
  27. Uzun C, Şancı Y, Eroğlu N. Hemşirelik öğrencilerinin yardımseverlik algılarının belirlenmesi. J Health Sci. 2021 Nis;1(1):16-6.
  28. Alahiane L, Zaam Y, Abouqal R, Belayachi J. Factors associated with recognition at work among nurses and the impact of recognition at work on health-related quality of life, job satisfaction and psychological health: a single-centre, cross-sectional study in Morocco. BMJ Open. 2023 May 16;13(5):e051933. DOI: 10.1136/bmjopen-2021-051933.
  29. Kesehatan J, Peristiowati Y. The influence of reward, work motivation on nurse performance in inpatient rooms. STRADA Jurnal Ilmiah Kesehatan. 2023 Nov;12(2). DOI: 10.30994/sjik.v12i2.1009.
  30. Converso D, Loera B, Viotti S, Martini M. Do positive relations with patients play a protective role for healthcare employees? Effects of patients' gratitude and support on nurses' burnout. Front Psychol. 2015 Apr 21;6:470. DOI: 10.3389/fpsyg.2015.00470.
  31. Font-Jimenez I, Ortega-Sanz L, Acebedo-Uridales MS, Aguaron-Garcia MJ, deMolina-Fernández I, Jiménez-Herrera MF. Nurses' emotions on care relationship: A qualitative study. J Nurs Manag. 2020 Nov;28(8):2247-56. DOI: 10.1111/jonm.12934.
  32. Ratka A. Empathy and the development of affective skills. Am J Pharm Educ. 2018 Dec;82(10):7192. DOI: 10.5688/ajpe7192.
  33. Atta MHR, Hammad HA, Elzohairy NW. The role of Empathy in the relationship between emotional support and caring behavior towards patients among intern nursing students. BMC Nurs. 2024 Jun 28;23(1):443. DOI: 10.1186/s12912-024-02074-w.
  34. Coffey A, Saab MM, Landers M, Cornally N, Hegarty J, Drennan J, et al. The impact of compassionate care education on nurses: A mixed-method systematic review. J Adv Nurs. 2019 Nov;75(11):2340-51. DOI: 10.1111/jan.14088.
  35. Alparslan AM, Baykur MB, Kocailik K. Gençlerde özgürlük adalet ve iyilik değer algılarının metaforik çözümleri. SDÜ İfade. 2024 Ara;6(2):84-4. DOI: 10.70627/sduifade.1598125.
  36. Nas E. Bir metafora araştırması: Yetişkinlerin şefkat kavramına ilişkin algıları. Euroasia Journal of Social Sciences & Humanities. 2020 Dec;7(17):63-7. DOI: 10.38064/eurssh.139.
  37. Karadağ Ş, Kaya ŞD. Hekim ve hemşirelerin mesleki algılarının metafor analizi yöntemi ile karşılaştırmalı değerlendirmesi. Nobel Medicus J. 2020 May;16(3): 35-9.
  38. Kardaş Ç, Ünlüsoy Dinçer N. Bütüncül hemşirelik bakımı için metafor analizi: Bir puzzle oluşturmak. DEÜHFED. 2022 Tem;15(3):317-27. DOI: 10.46483/deuhfed.977034.
  39. Yılmaz Ş, Özbek Güven G. Öğrenci hemşirelerin hemşire kavramına ilişkin metaforik algıları. Eurasian JHS. 2021 Ağu;4(3):170-8. DOI: 10.53493/avrasyasbd.871565.
  40. Fagin C, Donna D. Nursing as metaphor. In: Nursing in the public eye. Springer Publishing Company; 2000. 23-5 p.
  41. Wurzbach ME. The moral metaphors of nursing. J Adv Nurs. 1999 Jul;30(1):94-9. DOI: 10.1046/j.1365-2648.1999.01053.x.
  42. Kale E, Çiçek Ü. Metaphor perceptions of nurses about their own profession. J Health Nurs Manag. 2015 Ara;2(3):142-51. DOI: 10.5222/SHYD.2015.142.
  43. Karatana Ö. Hemşirelik öğrencilerinin hemşirelik mesleğine ilişkin metafor algılarının belirlenmesi: Klinik uygulama örneği. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2023 Eyl;12(3):1157-63. DOI: 10.37989/gumussagbil.1224772.
  44. Karakul A, Doğan P, Özgüven Öztornacı B. Pediatri hemşirelerinin kendi mesleklerine ilişkin metafor algılarının değerlendirilmesi. DEÜHFED. 2022 Oca;15(1):50-5. DOI: 10.46483/deuhfed.933910.
  45. Turan FD. Hemşirelik öğrencilerinin çocuk sağlığı hemşireliğine ilişkin algıları: Metafor çalışması. Sağlık ve Toplum Dergisi. 2022 Ara;32(3):203-14.
  46. Vardar İnkaya B, Bilgehan T, Hakverdi P. The effect of mindfulness-based practices given to nursing students on affection, compassion and nursing care behaviors: randomized controlled trial. Hemşirelik Bilimi Dergisi. 2025 Nis;8(1):83–7. DOI: 10.54189/hbd.1535982.