Dergiler / İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi / 2026 / Cilt: 11 Sayı: 2

Genç Yetişkinlerde Uyku Kalitesi ile Vücut Bileşimi, Akdeniz ve MIND Diyetine Uyum İlişkisi

Relationship Between Sleep Quality and Body Composition, Mediterranean and MIND Diet Adherence in Young Adults

Nurefşan Konyalıgil Öztürk(BOLU ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ, SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ, BESLENME VE DİYETETİK BÖLÜMÜ)0000-0002-6947-7478
Cansu Gördem(BOLU ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ)0009-0003-7835-6453
Zeynep Sude Aytekin(BOLU ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ)0009-0006-5035-7771
Sayfa
315–321
Yayın Tarihi
2026-05-31
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular: Uyku kalitesi kötü ve iyi olanlarda, Akdeniz diyetine bağlılık durumları açısından sırasıyla %31,5 ve %25,0 kötü; %6,4 ve %13,6 iyi birey bulunmaktadır (p<0,05).

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Amaç: Bu kesitsel çalışmanın amacı, genç yetişkinlerde Akdeniz ve Nörodejeneratif Gecikme için Akdeniz-DASH Müdahalesi (MIND) diyeti uyumunun, uyku kalitesi, fiziksel aktivite düzeyleri ve vücut bileşimi ile olan ilişkilerini incelemektir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Gereç ve Yöntem: Bu kesitsel çalışma, 900 sağlıklı genç yetişkin ile gerçekleştirilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular: Uyku kalitesi kötü ve iyi olanlarda, Akdeniz diyetine bağlılık durumları açısından sırasıyla %31,5 ve %25,0 kötü; %6,4 ve %13,6 iyi birey bulunmaktadır (p<0,05).
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Akdeniz diyeti · MIND diyeti · obezite

Özet

Amaç: Bu kesitsel çalışmanın amacı, genç yetişkinlerde Akdeniz ve Nörodejeneratif Gecikme için Akdeniz-DASH Müdahalesi (MIND) diyeti uyumunun, uyku kalitesi, fiziksel aktivite düzeyleri ve vücut bileşimi ile olan ilişkilerini incelemektir. Gereç ve Yöntem: Bu kesitsel çalışma, 900 sağlıklı genç yetişkin ile gerçekleştirilmiştir. Bireylerin Akdeniz diyetine bağlılığını belirlemek için Akdeniz Diyeti Bağlılık Ölçeği (MEDAS), MIND diyetine uyumu değerlendirmek için MIND diyeti ölçeği, uyku kalitesini belirlemek için Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi (PUKİ), fiziksel aktiviteyi değerlendirmek için Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi Kısa Formu (UFAA-KF), araştırmacılar tarafından bireylere yüz yüze uygulanmıştır. Bireylerin vücut ağırlığı, boy uzunluğu, bel çevresi, kalça çevresi gibi antropometrik ölçümleri ve vücut bileşim analizleri yapılmıştır. Bulgular: Uyku kalitesi kötü ve iyi olanlarda, Akdeniz diyetine bağlılık durumları açısından sırasıyla %31,5 ve %25,0 kötü; %6,4 ve %13,6 iyi birey bulunmaktadır (p<0,05). MEDAS ve MIND diyeti ölçeği puanının, uyku kalitesi iyi olanların kötü olanlara göre daha yüksek olduğu tespit edilmektedir (p<0,05). Bireylerin visseral yağ yüzdesi ile PUKİ puanı arasında pozitif korelasyon saptanmaktadır (r=0,069, p=0,039). Yağsız vücut kütlesi (YVK) ile uyku kalitesi puanı arasında negatif korelasyon görülmektedir (p<0,05). Bireylerin MEDAS puanı ve MIND diyeti ölçeği puanı arttıkça uyku kalitesinin arttığı bulunmaktadır (p<0,05). MIND diyeti ölçeği ve MEDAS puanlarındaki birimlik artışın PUKİ puanını azalttığı görülmektedir (p<0,05). Akdeniz diyetine bağlılığı yüksek olanların uyku kalitesinin iyi olma şansının yaklaşık 2,764 kat arttığı tespit edilmektedir. Sonuç: Genç yetişkinlerde obezite ve özellikle visseral yağ dokusundaki artış uyku kalitesini olumsuz etkilerken, Akdeniz ve MIND diyetine uyum ile YVK artışının uyku kalitesini iyileştirdiği görülmektedir. Sağlıklı beslenme modelleri, genç yetişkinlerde uyku kalitesi ve genel sağlık için koruyucu bir etki sağlayabilir.

Abstract

Objective: This cross-sectional study aims to examine the relationship between adherence to the Mediterranean DASH Intervention for Neurodegenerative Delay (MIND) diet in young adults and sleep quality, physical activity levels, and body composition. Material and Methods: This cross-sectional study was conducted with 900 healthy young adults. The Mediterranean Diet Adherence Scale (MEDAS) was utilised to ascertain the adherence of individuals to the Mediterranean diet. The MIND diet scale was employed to assess compliance with the MIND diet. The Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI) was used to evaluate sleep quality. The International Physical Activity Questionnaire Short Form (IPAQ-SF) was administered to individuals face-to-face by researchers to assess physical activity. Anthropometric measurements such as body weight, height, waist circumference, and hip circumference, as well as body composition analyses, were performed on the individuals. Results: Among those with poor and good sleep quality, 31.5% and 25.0% of individuals, respectively, adhere poorly to the Mediterranean diet, while 6.4% and 13.6% adhere well (p<0.05). It was found that the MEDAS and MIND diet scale scores were higher in those with good sleep quality compared to those with poor sleep quality (p<0.05). A positive correlation was found between individuals' visceral fat percentage and PSQI score (r=0.069, p=0.039). A negative correlation was observed between lean body mass (LBM) and sleep quality score (p<0.05). Sleep quality was found to increase as individuals' MEDAS score and MIND diet scale score increased (p<0.05). A one-unit increase in the MIND diet scale and MEDAS scores was found to decrease the PSQI score (p<0.05). It was determined that those with high adherence to the Mediterranean diet had approximately 2.764 times greater chance of having good sleep quality. Conclusion: Obesity in young adults, and particularly an increase in visceral fat tissue, negatively impacts sleep quality, while adherence to the Mediterranean and MIND diets has been shown to improve sleep quality by increasing LBM. Healthy eating patterns may provide a protective effect for sleep quality and overall health in young adults.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Öztürk, N. K., Gördem, C., Aytekin, Z. S. (2026). Genç Yetişkinlerde Uyku Kalitesi ile Vücut Bileşimi, Akdeniz ve MIND Diyetine Uyum İlişkisi. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, Cilt: 11 Sayı: 2, 315–321. https://doi.org/10.61399/ikcusbfd.1738207

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (36)

  1. Alruwaili NW, Alqahtani N, Alanazi MH, Alanazi BS, Aljrbua MS, GatarOM. The effect of nutrition and physical activity on sleep qualityamong adults: a scoping review. Sleep Sci Pract. 2023;7(8). DOI:10.1186/s41606-023-00090-4.
  2. Baranwal N, Yu PK, Siegel NS. Sleep physiology, pathophysiology,and sleep hygiene. Prog Cardiovasc Dis. 2023;77:59-69. DOI:10.1016/j.pcad.2023.02.005.
  3. Ramar K, Malhotra RK, Carden KA, Martin JL, Abbasi-Feinberg F,Aurora RN, et al. Sleep is essential to health: an American Academyof Sleep Medicine position statement. J Clin Sleep Med.2021;17(10):2115-9. DOI: 10.5664/jcsm.9476.
  4. Kline CE. Sleep quality. In: Gellman MD, Turner JR, editors.Encyclopedia of Behavioral Medicine. 2nd ed. New York: Springer;2020. p. 2064-6.
  5. Sebjuk M, Mironczuk-Chodakowska I, Witkowska AM. Sleep quality:a narrative review on nutrition, stimulants, and physical activity asimportant factors. Nutrients. 2022;14(9):1912. DOI:10.3390/nu14091912.
  6. Scoditti E, Tumolo MR, Garbarino S. Mediterranean diet on sleep: ahealth alliance. Nutrients. 2022;14(14):2998. DOI:10.3390/nu14142998.
  7. Godos J, Grosso G, Castellano S, Galvano F, Caraci F, Ferri R.Association between diet and sleep quality: a systematic review.Sleep Med Rev. 2021;57:101430. DOI: 10.1016/j.smrv.2021.101430.
  8. Al-Rashed F, Sindhu S, Al Madhoun A, Alghaith A, Azim R, Al-MullaF, et al. Short sleep duration and its association with obesity andother metabolic risk factors in Kuwaiti urban adults. Nat Sci Sleep.2021;13:1225-41. DOI: 10.2147/NSS.S311415.
  9. Ramón-Arbués E, Granada-López JM, Martínez-Abadía B, Echániz-Serrano E, Antón-Solanas I, Jerue BA. The association between dietand sleep quality among Spanish university students. Nutrients.2022;14(16):3291. DOI: 10.3390/nu14163291.
  10. Godos J, Ferri R, Lanza G, Caraci F, Vistorte AOR, Yelamos Torres V,et al. Mediterranean diet and sleep features: a systematic review ofcurrent evidence. Nutrients. 2024;16(2):282. DOI:10.3390/nu16020282.
  11. Arjmand G, Abbas-Zadeh M, Eftekhari MH. Effect of MIND dietintervention on cognitive performance and brain structure inhealthy obese women: a randomized controlled trial. Sci Rep.2022;12:2871. DOI: 10.1038/s41598-021-04258-9.
  12. Różańska D. The Mediterranean diet, the DASH diet, and the MINDdiet in relation to sleep duration and quality: a narrative review.Nutrients. 2024;16(23):4191. DOI: 10.3390/nu16234191.
  13. Sokol R, Grummon AH, Lytle L. Sleep duration and body mass:direction of the associations from adolescence to young adulthood.Int J Obes (Lond). 2020;44(4):852–6. DOI: 10.1038/s41366-019-0462-5.
  14. Bakırhan H, Pehlivan M, Özyürek F, Özkaya V, Yousefirad N. Diet,sleep and depression: does adherence to the Mediterranean dietmatter? J Turk Sleep Med. 2022;9(2):172-9. DOI:10.4274/jtsm.galenos.2022.15046.
  15. Martínez-González MA, García-Arellano A, Toledo E, Salas-SalvadoJ, Buil-Cosiales, Corella D, et al. A 14-item Mediterranean dietassessment tool and obesity indexes among high-risk subjects: thePREDIMED trial. PLoS One. 2012;7(8):e43134. DOI:10.1371/journal.pone.0043134.
  16. Pehlivanoğlu EFÖ, Balcıoğlu H, Ünlüoğlu İ. Akdeniz Diyeti BağlılıkÖlçeği’nin Türkçeye uyarlanması geçerlilik ve güvenilirliği.Osmangazi Tıp Dergisi. 2020;42(2):160-4. DOI:10.20515/otd.504188.
  17. Morris MC, Tangney CC, Wang Y, Sacks FM, Barnes LL, Bennett DA,et al. MIND diet slows cognitive decline with aging. AlzheimersDement. 2015;11:1015-22. DOI: 10.1016/j.jalz.2015.04.011.
  18. Atabilen B, Kılıf MS, Coşkun SN, Ceyhan GH, Cin K, Akdevelioğlu Y.Turkish adaptation, validity and reliability study of the MIND DietScale for delaying neurodegeneration. GÜSBD. 2024;13(3):1030-7.DOI: 10.37989/gumussagbil.1506595.
  19. Buysse DJ, Reynolds CF, Monk TH, Berman SR, Kupfer DJ. ThePittsburgh Sleep Quality Index: a new instrument for psychiatricpractice and research. Psychiatry Res. 1989;28:193-213. DOI:10.1016/0165-1781(89)90047-4.
  20. Ağargün MY, Kara H, Anlar O. The validity and reliability of thePittsburgh Sleep Quality Index. Turk Psikiyatri Derg. 1996;7(2):107-15.
  21. Craig CL, Marshall AL, Sjöström M, Bauman AE, Booth ML, AinsworthBE, et al. International physical activity questionnaire: 12-countryreliability and validity. Med Sci Sports Exerc. 2003;35(8):1381-95.DOI: 10.1249/01.MSS.0000078924.61453.FB.
  22. Saglam M, Arikan H, Savci S, Inal-İnce D, Bosnak-Guclu M, KarabulutE, et al. International physical activity questionnaire: reliability andvalidity of the Turkish version. Percept Mot Skills. 2010;111(1):278-84.DOI: 10.2466/06.08.PMS.111.4.278-284.
  23. Hingorjo MR, Qureshi MA, Mehdi A. Neck circumference as a usefulmarker of obesity: a comparison with body mass index and waistcircumference. J Pak Med Assoc. 2012;62(1):36-40.
  24. National Center for Health Statistics. NHANES 2021 AnthropometryProcedures Manual. Hyattsville, MD; 2021. Available from:https://wwwn.cdc.gov/nchs/data/nhanes/public/2021/manuals/2021-Anthropometry-Procedures-Manual-508.pdf.
  25. George D, Mallery P. SPSS for windows step by step: a simple guideand reference, 17.0 update. Boston: Pearson; 2010.
  26. Mantzorou M, Mentzelou M, Vasios GK, Kontogiorgis C, AntasourasG, Vadikolias K, et al. Mediterranean diet adherence is associatedwith favorable health-related quality of life, physical activity, andsleep quality in a community-dwelling Greek older population.Antioxidants (Basel). 2023;12(5):983. DOI: 10.3390/antiox12050983.
  27. Dakanalis A, Papadimitriou K, Alexatou O, Deligiannidou G-E, PappaM, Papadopoulou SK, et al. Mediterranean diet compliance is relatedwith lower prevalence of perceived stress and poor sleep quality inuniversity students: a cross-sectional study in Greece. Nutrients.2025;17(13):2174. DOI: 10.3390/nu17132174.
  28. Rostami H, Parastouei K, Samadi M, Taghdir M, Eskandari E. Adherence to the MIND dietary pattern and sleep quality, sleep related outcomes and mental health in male adults: a cross-sectional study. BMC Psychiatry. 2022;22(1):167. DOI: 10.1186/s12888-022-03816-3.
  29. Fox DJ, Park SJ, Mischley LK. Comparison of associations between MIND and Mediterranean diet scores with patient-reported outcomes in Parkinson’s disease. Nutrients. 2022;14(23):5185. DOI: 10.3390/nu14235185.
  30. Healy KL, Morris AR, Liu AC. Circadian synchrony: sleep, nutrition, and physical activity. Front Netw Physiol. 2021;1:732243. DOI: 10.3389/fnetp.2021.732243.
  31. Hou X, Wang H, Yang Z, Jia Y, Lv Y, Dong X. Association between physical activity, trouble sleeping, and obesity among older Americans: a cross-sectional study based on NHANES data from 2007 to 2018. BMC Geriatr. 2025;25(1):165. DOI: 10.1186/s12877-025-05832-w.
  32. Torres-Lopez LV, Migueles JH, Cadenas-Sanchez C, Bendtsen M, Henriksson P, Mora-Gonzalez J, et al. Effects of exercise on sleep in children with overweight/obesity: a randomized clinical trial. Obesity (Silver Spring). 2024;32(2):281-90. DOI: 10.1002/oby.23945.
  33. Maugeri A, Medina-Inojosa JR, Kunzova S, Agodi A, Barchitta M, Sochor O, et al. Sleep duration and excessive daytime sleepiness are associated with obesity independent of diet and physical activity. Nutrients. 2018;10(9):1219. DOI: 10.3390/nu10091219.
  34. Antza C, Kostopoulos G, Mostafa S, Nirantharakumar K, Tahrani A. The links between sleep duration, obesity and type 2 diabetes mellitus. J Endocrinol. 2021;252(2):125-41. DOI: 10.1530/JOE-21-0155.
  35. Kawasaki Y, Kitamura E, Kasai T. Impact of body composition on sleep and its relationship with sleep disorders: current ınsights. Nat Sci Sleep. 2023;15:375–88. DOI: 10.2147/NSS.S340946.
  36. Jurado-Fasoli L, Amaro-Gahete FJ, De-la-O A, Dote-Montero M, Gutiérrez A, Castillo MJ. Association between sleep quality and body composition in sedentary middle-aged adults. Medicina (Kaunas). 2018;54(5):91. DOI: 10.3390/medicina54050091.