Dergiler / İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi / 2026 / Cilt: 23 Sayı: 49

İNŞAÎ HAK VE İNŞAÎ DAVA KAVRAMLARINA ELEŞTİREL BİR BAKIŞ

A CRITICAL LOOK AT THE CONCEPTS OF CONSTRUCTIVE RIGHT AND CONSTRUCTIVE LAWSUIT

Ali Haydar Alkan(İSTANBUL TİCARET ÜNİVERSİTESİ, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, ÖZEL HUKUK (YL) (TEZLİ))0009-0001-5052-7949
Ali Cem Budak(İSTANBUL TİCARET ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-3756-4964
Sayfa
1373–1384
Yayın Tarihi
2024-06-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu bakış açısına göre bütün inşaî haklara ortak bazı özellikler atfedilmesi uygulamada taraf menfaatlerini zedeleyen bir etki yaratmaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Alman Medenî Kanunu’nun yürürlüğe girdiği dönemde medenî hukukun genel teorisinin soyut kavramlardan oluşan düşünme şekli menfaat içtihadı görüşünce kavram içtihadı olarak isimlendirilerek eleştirilmiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Taraf menfaatlerini dikkate almaksızın tümdengelim aracılığıyla soyut hukuk kurallarını somut olaya uygulamakla yetinen kavram içtihadının 19. yüzyılın ikinci yarısında oluşturduğu kavramlardan biri de inşaî hak ve bunun uzantısı olan inşaî davadır.
💡
Sonuç & Katkı:Bu bakış açısına göre bütün inşaî haklara ortak bazı özellikler atfedilmesi uygulamada taraf menfaatlerini zedeleyen bir etki yaratmaktadır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:inşai hak · inşai dava · menfaat içtihadı

Özet

Alman Medenî Kanunu’nun yürürlüğe girdiği dönemde medenî hukukun genel teorisinin soyut kavramlardan oluşan düşünme şekli menfaat içtihadı görüşünce kavram içtihadı olarak isimlendirilerek eleştirilmiştir. Taraf menfaatlerini dikkate almaksızın tümdengelim aracılığıyla soyut hukuk kurallarını somut olaya uygulamakla yetinen kavram içtihadının 19. yüzyılın ikinci yarısında oluşturduğu kavramlardan biri de inşaî hak ve bunun uzantısı olan inşaî davadır. İnşaî hak bir kavram olarak medenî hukuka Romanist Seckel’in 1903 yılında verdiği bir konferans ve yazdığı bir yazıyla girecektir. Seckel’in çalışmasıyla inşaî hak adını alacak olan tek taraflı irade beyanıyla hukuk yaratma hakkı, yakın zamanda Christian Hattenhauer tarafından eleştirel bir bakış açısıyla incelenmiştir. Bu bakış açısına göre bütün inşaî haklara ortak bazı özellikler atfedilmesi uygulamada taraf menfaatlerini zedeleyen bir etki yaratmaktadır.

Abstract

This short article deals with constructive rights (Gestaltungsrechte) within the context of the debate between jurisprudence of interest and jurisprudence of conceptualism. With reference to the habilitation thesis of Christian Hattenhauer which was published in 2011 it has been argued the so-called “invention” of constructive rights in the early twentieth centruy is hardly useful and efforts to list a number of common characteristics for constructive rights serve no purpose but only create confusion.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Alkan, A. H., Budak, A. C. (2024). İNŞAÎ HAK VE İNŞAÎ DAVA KAVRAMLARINA ELEŞTİREL BİR BAKIŞ. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: 23 Sayı: 49, 1373–1384. https://doi.org/10.46928/iticusbe.1390827

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (9)

  1. Aral, F. ve Ayrancı, H. (2021). Borçlar hukuku özel borç ilişkileri. Ankara: Yetkin Yayınları.
  2. Arslan, S. (2012). İşverenin haklı nedenle fesih hakkı. İstanbul: On İki Levha Yayıncılık.
  3. Budak, A. C. (2021). Kılı kırk yarma makinası, medenî usul hukukunda kavram içtihadı ve menfaat içtihadı. İstanbul: Filiz Kitabevi.
  4. Budak, A. C. (2023). Avrupa’da hukuk yargılamasının kısa tarihi. İstanbul: Filiz Kitabevi.
  5. Budak, A. C. ve Karaaslan, V. (2023). Medenî usul hukuku. İstanbul: Filiz Kitabevi.
  6. Buz, V. (2005). Medeni hukukta yenilik doğuran haklar. Ankara: Yetkin Yayınları.
  7. Büyük, E. I. (2021). Medeni usul hukukunda inşai dava ve inşai hüküm. İstanbul: On İki Levha Yayıncılık.
  8. Eren, F. (2021). Borçlar hukuku genel hükümler. Ankara: Yetkin Yayınları.
  9. Furrer, A., Muller-Chen, M. ve Çetiner, B. (2021). Borçlar hukuku genel hükümler. İstanbul: On İki Levha Yayıncılık. Hattenhauer, C. (2011). Einseitige private rechtsgestaltung, geschichte und dogmatik (heidelberger rechtswissenschaftliche abhandlungen 4). Tübingen: Mohr Siebeck.