KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Herkes için Spor ve Rekreasyon Dergisi / 2026 / Volume: 8 Issue: 3

Bilişsel Davranışçı Fiziksel Aktivitenin İş Performansı Üzerindeki Yordayıcı Rolü: Kamu Sektörü Çalışanları Üzerine Bir Araştırma

Cognitive Behavioral Physical Activity as a Predictor of Job Performance: A Study on Public Sector Employees

Ramazan Arslanboğa(BİNGÖL ÜNİVERSİTESİ, BEDEN EĞİTİMİ VE SPOR YÜKSEKOKULU)0000-0002-9212-1912
Murat Yaşar Erman(SIIRT UNIVERSITY, SCHOOL OF PHYSICAL EDUCATION AND SPORTS)0000-0002-5161-3507
Muhammed Özkan Turhan(MUŞ ALPARSLAN ÜNİVERSİTESİ, SPOR BİLİMLERİ FAKÜLTESİ)0000-0002-1671-0029
Akan Bayrakdar(ALANYA ALAADDIN KEYKUBAT UNIVERSITY, FACULTY OF SPORTS SCIENCE)0000-0002-3217-0253
Sayfa
—
Yayın Tarihi
2026-09-30
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular, fiziksel aktivitenin algılanan faydalarının görev performansı ve örgütsel katkı davranışlarını artırdığını, algılanan engellerin ise özellikle rol performansını zayıflattığını göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bilişsel davranışçı fiziksel aktivitenin iş performansını ne ölçüde yordadığı, kamu sektörü çalışan örneklemlerinde yeterince kapsamlı biçimde incelenmemiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu çalışma, bilişsel davranışçı fiziksel aktivite (BDFA) bileşenleri olan sonuç beklentisi, öz düzenleme ve kişisel engellerin kamu çalışanlarında görev performansı ve bağlamsal performans olmak üzere iş performansının iki boyutu üzerindeki etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular, fiziksel aktivitenin algılanan faydalarının görev performansı ve örgütsel katkı davranışlarını artırdığını, algılanan engellerin ise özellikle rol performansını zayıflattığını göstermektedir.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:2015 Verileri
⚙️Değişkenler:Physical Activity · Cognitive Behavior · Job Performance

Özet

Bilişsel davranışçı fiziksel aktivitenin iş performansını ne ölçüde yordadığı, kamu sektörü çalışan örneklemlerinde yeterince kapsamlı biçimde incelenmemiştir. Bu çalışma, bilişsel davranışçı fiziksel aktivite (BDFA) bileşenleri olan sonuç beklentisi, öz düzenleme ve kişisel engellerin kamu çalışanlarında görev performansı ve bağlamsal performans olmak üzere iş performansının iki boyutu üzerindeki etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma ilişkisel tarama modeli kullanılarak yürütülmüş olup, örneklem Doğu Anadolu Bölgesi’nde aktif olarak çalışan 891 kamu çalışanından kolayda örnekleme yöntemiyle elde edilmiştir. Veriler çevrim içi anket yoluyla, araştırmacılar tarafından geliştirilen kişisel bilgi formu, Schembre ve ark. (2015) tarafından geliştirilen ve Eskiler, Küçükibiş, Gülle ve Soyer (2016) tarafından Türkçeye uyarlanan Bilişsel Davranışçı Fiziksel Aktivite Ölçeği ve Çalışkan ve Köroğlu (2022) tarafından geliştirilen İş Performansı Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Analizler SPSS ve AMOS programları ile gerçekleştirilmiş, ölçüm modeli doğrulayıcı faktör analizi ile test edilmiştir. Güvenirlik katsayıları (Cronbach’s α, McDonald’s ω, CR) ve yakınsak geçerlilik değerleri (AVE) kabul edilebilir düzeyde bulunmuştur. Yapısal eşitlik modellemesi sonuçlarına göre sonuç beklentisi hem görev performansını hem de bağlamsal performansı pozitif ve anlamlı biçimde yordarken, kişisel engellerin görev performansı üzerinde negatif ve anlamlı bir etkisi olduğu belirlenmiştir; buna karşılık öz düzenlemenin her iki performans boyutu üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisi bulunmamıştır. Bulgular, fiziksel aktivitenin algılanan faydalarının görev performansı ve örgütsel katkı davranışlarını artırdığını, algılanan engellerin ise özellikle rol performansını zayıflattığını göstermektedir. Sonuç olarak, fiziksel aktiviteyi teşvik eden, erişim engellerini azaltan ve sonuç beklentisini hedef belirleme ve geri bildirim süreçlerinde güçlendiren işyeri temelli müdahalelerin kamu sektöründe iş performansını artırabileceği söylenebilir; gelecekteki araştırmalarda ise modelin boylamsal veya yarı deneysel tasarımlarla ve çoklu kaynaklı performans göstergeleriyle test edilmesi önerilmektedir.

Abstract

Background: The extent to which cognitive behavioral physical activity predicts job performance has not been thoroughly investigated within public sector employee samples. Objective: This study aimed to examine the effects of the cognitive behavioral physical activity (CBPA) components outcome expectancy, self-regulation, and personal barriers on two dimensions of job performance, namely task performance and contextual performance, among public employees. Method: The research was conducted using a relational survey design, and the sample consisted of public employees actively working in the Eastern Anatolia region. Data were collected from 891 participants through convenience sampling, ensuring adequate statistical power. Data were obtained via an online questionnaire that included a personal information form developed by the researchers, the Cognitive Behavioral Physical Activity Scale originally developed by Schembre et al. (2015) and adapted to Turkish with validity and reliability analyses by Eskiler, Küçükibiş, Gülle, and Soyer (2016), and the Job Performance Scale developed by Çalışkan and Köroğlu (2022). Analyses were conducted using SPSS and AMOS. The measurement model was tested through confirmatory factor analysis, and the reliability indicators (Cronbach’s α, McDonald’s ω, CR) and convergent validity indices (AVE) were confirmed to meet acceptable thresholds. According to the structural equation modeling results, outcome expectancy positively and significantly predicted both task and contextual performance, whereas personal barriers had a negative and significant effect on task performance. In contrast, the direct effects of self-regulation on both performance dimensions were not statistically significant. Result: These findings suggest that perceived benefits of physical activity enhance task execution and organizational contribution behaviors, while perceived barriers particularly weaken role fulfillment. Conclusion: The workplace programs that encourage physical activity, reduce access barriers, and make outcome expectancy more salient within goal-setting and feedback processes may contribute to improved performance outcomes in the public sector. Future studies are recommended to extend the model using longitudinal or quasi-experimental designs and multi-source performance indicators.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Arslanboğa, R., Erman, M. Y., Turhan, M. Ö., Bayrakdar, A. (2026). Bilişsel Davranışçı Fiziksel Aktivitenin İş Performansı Üzerindeki Yordayıcı Rolü: Kamu Sektörü Çalışanları Üzerine Bir Araştırma. Herkes için Spor ve Rekreasyon Dergisi, Volume: 8 Issue: 3. https://ajindex.com/articles/1492048

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (53)

  1. Akbay, L. (2019). İlişkisel araştırmalar. In S. Şen & İ. Yıldırım (Eds.), Eğitimde araştırma yöntemleri (pp. 117–136). Nobel Akademik Yayıncılık.
  2. Akyol, A., Bilgiç, P., & Ersoy, G. (2008). Fiziksel aktivite, beslenme ve sağlıklı yaşam. Klasmat Matbaacılık.
  3. Aydoğdu, F. (2023). AVE ve CR hesaplama sistemi. https://www.fuataydogdu.com/avecr
  4. Bandura, A. (1991). Social cognitive theory of self-regulation. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 50(2), 248–287. https://doi.org/10.1016/0749-5978(91)90022-L
  5. Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. W. H. Freeman.
  6. Bandura, A. (2004). Health promotion by social cognitive means. Health Education & Behavior, 31(2), 143–164. https://doi.org/10.1177/1090198104263660
  7. Bek, N. (2012). Fiziksel aktivite ve sağlığımız (Sağlık Bakanlığı Yayın No. 730). T.C. Sağlık Bakanlığı, Türkiye Halk Sağlığı Kurumu, Obezite Diyabet ve Metabolik Hastalıklar Dairesi Başkanlığı.
  8. Bentler, P. M., & Bonett, D. G. (1980). Significance tests and goodness of fit in the analysis of covariance structures. Psychological Bulletin, 88(3), 588–606. https://doi.org/10.1037/0033-2909.88.3.588
  9. Bull, F. C., Al-Ansari, S. S., Biddle, S., Borodulin, K., Buman, M. P., Cardon, G., Carty, C., Chaput, J.-P., Chastin, S., Chou, R., Dempsey, P. C., DiPietro, L., Ekelund, U., Firth, J., Friedenreich, C. M., Garcia, L., Gichu, M., Jago, R., Katzmarzyk, P. T.,. Willumsen, J. F. (2020). World Health Organization 2020 guidelines on physical activity and sedentary behaviour. British Journal of Sports Medicine, 54(24), 1451–1462. https://doi.org/10.1136/bjsports-2020-102955
  10. Byrne, B. M. (2010). Structural equation modeling with AMOS: Basic concepts, applications, and programming (2nd ed.). Routledge.
  11. Carver, C. S., & Scheier, M. F. (1998). On the self-regulation of behavior. Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9781139174794
  12. Caspersen, C. J., Powell, K. E., & Christenson, G. M. (1985). Physical activity, exercise, and physical fitness: Definitions and distinctions for health-related research. Public Health Reports, 100(2), 126–131.
  13. Coulson, J. C., McKenna, J., & Field, M. (2008). Exercising at work and self-reported work performance. International Journal of Workplace Health Management, 1(3), 176–197. https://doi.org/10.1108/17538350810926534
  14. Çalışkan, A., & Köroğlu, Ö. (2022). İş performansı, görev performansı, bağlamsal performans: Bir ölçek geliştirme çalışması. Uluslararası İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 8(2), 180–201. https://doi.org/10.29131/uiibd.1201880
  15. Dere, G., & Günay, M. (2021). İş performansını ve iş tatminini artırmada bir çözüm önerisi: Fiziksel aktivite. Uluslararası İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 7(1), 28–50. https://doi.org/10.29131/uiibd.913029
  16. Doğan, Y., & Özdevecioğlu, M. (2009). Pozitif ve negatif duygusallığın çalışanların performansları üzerindeki etkisi. Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 9(18), 165–190.
  17. Erickson, K. I., Hillman, C., Stillman, C. M., Ballard, R. M., Bloodgood, B., Conroy, D. E., Macko, R., Marquez, D. X., Petruzzello, S. J., & Powell, K. E. (2019). Physical activity, cognition, and brain outcomes: A review of the 2018 Physical Activity Guidelines. Medicine & Science in Sports & Exercise, 51(6), 1242–1251. https://doi.org/10.1249/MSS.0000000000001936
  18. Eskiler, E., Küçükibiş, F., Gülle, M., & Soyer, F. (2016). The cognitive behavioral physical activity questionnaire: A study of validity and reliability. Journal of Human Sciences, 13(2), 2577–2587. https://doi.org/10.14687/jhs.v13i2.3806
  19. Faul, F., Erdfelder, E., Buchner, A., & Lang, A. G. (2009). Statistical power analyses using G*Power 3.1: Tests for correlation and regression analyses. Behavior Research Methods, 41(4), 1149–1160. https://doi.org/10.3758/BRM.41.4.1149
  20. Field, A. (2009). Discovering statistics using IBM SPSS statistics (3rd ed.). Sage Publications.
  21. Fornell, C., & Larcker, D. F. (1981). Evaluating structural equation models with unobservable variables and measurement error. Journal of Marketing Research, 18(1), 39–50. https://doi.org/10.2307/3151312
  22. Fredrickson, B. L. (2001). The role of positive emotions in positive psychology: The broaden-and-build theory of positive emotions. American Psychologist, 56(3), 218–226. https://doi.org/10.1037/0003-066X.56.3.218
  23. Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2019). Multivariate data analysis (8th ed.). Cengage Learning.
  24. Harvard Business Review. (2020). Performance management trends. Harvard Business Publishing.
  25. Hobfoll, S. E. (1989). Conservation of resources: A new attempt at conceptualizing stress. American Psychologist, 44(3), 513–524. https://doi.org/10.1037/0003-066X.44.3.513
  26. Hooper, D., Coughlan, J., & Mullen, M. R. (2008). Structural equation modelling: Guidelines for determining model fit. Electronic Journal of Business Research Methods, 6(1), 53–60. https://doi.org/10.21427/D7CF7R
  27. Hu, L. T., & Bentler, P. M. (1999). Cutoff criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling: A Multidisciplinary Journal, 6(1), 1–55. https://doi.org/10.1080/10705519909540118
  28. International Labour Organization. (2019). Improving workplace productivity.
  29. Kabir, M. N., & Parvin, M. M. (2011). Factors affecting employee job satisfaction of pharmaceutical sector.
  30. Australian Journal of Business and Management Research, 1(9), 113–123. https://doi.org/10.52283/NSWRCA.AJBMR.20110109A13
  31. Kalkandelen, A. H. (1997). Örgütlerde yeniden yapılanma ve norm kadro. Anı Yayıncılık.
  32. Karasar, N. (2018). Bilimsel araştırma yöntemi: Kavramlar ilkeler teknikler. Nobel Akademik Yayıncılık.
  33. Kline, R. B. (2015). Principles and practice of structural equation modeling (4th ed.). The Guilford Press.
  34. Li, Y. N., Cheng, B. H., Yu, B., & Zhu, J. N. Y. (2024). Let's get physical! A time-lagged examination of the motivation for daily physical activity and implications for next-day performance and health. Personnel Psychology, 77(2), 917–955. https://doi.org/10.1111/peps.12585
  35. Locke, E. A., & Latham, G. P. (2002). Building a practically useful theory of goal setting and task motivation: A 35-year odyssey. American Psychologist, 57(9), 705–717. https://doi.org/10.1037/0003-066X.57.9.705
  36. Lucke, J. F. (2005). The α and the ω of congeneric test theory: An extension of reliability and internal consistency to heterogeneous tests. Applied Psychological Measurement, 29(1), 65–81. https://doi.org/10.1177/0146621604270882
  37. Marin-Farrona, M., Wipfli, B., Thosar, S. S., Colino, E., Garcia-Unanue, J., Gallardo, L., Felipe, J. L., & López-Fernández, J. (2023). Effectiveness of worksite wellness programs based on physical activity to improve workers' health and productivity: A systematic review. Systematic Reviews, 12, 87. https://doi.org/10.1186/s13643-023-02258-6
  38. Marsh, H. W., Hau, K. T., Artelt, C., Baumert, J., & Peschar, J. L. (2006). OECD's brief self-report measure of educational psychology's most useful affective constructs: Cross-cultural, psychometric comparisons across 25 countries. International Journal of Testing, 6(4), 311–360. https://doi.org/10.1207/s15327574ijt0604_1
  39. Marsh, H. W., Hau, K. T., & Wen, Z. (2004). In search of golden rules: Comment on hypothesis-testing approaches to setting cutoff values for fit indexes and dangers in overgeneralizing Hu and Bentler's (1999) findings. Structural Equation Modeling: A Multidisciplinary Journal, 11(3), 320–341. https://doi.org/10.1207/s15328007sem1103_2
  40. Motowidlo, S. J., & Van Scotter, J. R. (1994). Evidence that task performance should be distinguished from contextual performance. Journal of Applied Psychology, 79(4), 475–480. https://doi.org/10.1037/0021-9010.79.4.475
  41. Özdevecioğlu, M., & Kanıgür, S. (2009). Çalışanların ilişki ve görev yönelimli liderlik algılamalarının performansları üzerindeki etkileri. KMU İİBF Dergisi, 11(16), 53–82.
  42. Rotundo, M., & Sackett, P. R. (2002). The relative importance of task, citizenship, and counterproductive performance to global ratings of job performance: A policy-capturing approach. Journal of Applied Psychology, 87(1), 66–80. https://doi.org/10.1037/0021-9010.87.1.66
  43. Schaufeli, W. B., & Bakker, A. B. (2004). Job demands, job resources, and their relationship with burnout and engagement: A multi-sample study. Journal of Organizational Behavior, 25(3), 293–315. https://doi.org/10.1002/job.248
  44. Schembre, S. M., Durand, C. P., Blissmer, B. J., & Greene, G. W. (2015). Development and validation of the Cognitive Behavioral Physical Activity Questionnaire. American Journal of Health Promotion, 30(1), 58–65. https://doi.org/10.4278/ajhp.131021-QUAN-539
  45. Schermelleh-Engel, K., Moosbrugger, H., & Müller, H. (2003). Evaluating the fit of structural equation models: Tests of significance and descriptive goodness-of-fit measures. Methods of Psychological Research Online, 8(2), 23–74.
  46. Suliman, A. M. (2001). Work performance: Is it one thing or many things? The multidimensionality of performance in a Middle Eastern context. The International Journal of Human Resource Management, 12(6), 1049–1061. https://doi.org/10.1080/713769689
  47. Şimşek, Ö. F. (2007). Yapısal eşitlik modellemesine giriş: Temel ilkeler ve LISREL uygulamaları. Ekinoks Yayıncılık.
  48. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6th ed.). Pearson.
  49. Tokmak, M. (2021). Çalışanların iş yaşam kalitesinin bağlamsal ve görev performansı üzerindeki etkisine yönelik bir araştırma. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(Armağan Sayısı), 54–68. https://doi.org/10.18026/cbayarsos.602907
  50. Ünlü, O., & Yürür, S. (2011). Duygusal emek, duygusal tükenme ve görev/bağlamsal performans ilişkisi: Yalova'da hizmet sektörü çalışanları ile bir araştırma. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 37, 183–207.
  51. Yang, Y., Yuan, M., Zhou, H., Wu, X., & Xu, H. (2026). The dual mediating effect of physical exercise on job performance: A conservation of resources perspective. Frontiers in Psychology, 17, 1780066. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2026.1780066
  52. Zhang, S., Nie, M., Peng, J., & Ren, H. (2025). Effectiveness of physical activity-led workplace health promotion interventions: A systematic review. Healthcare, 13(11), 1292. https://doi.org/10.3390/healthcare13111292
  53. Bull, F. C., Al-Ansari, S. S., Biddle, S., Borodulin, K., Buman, M. P., Cardon, G., Carty, C., Chaput, J.-P., Chastin, S., Chou, R., Dempsey, P. C., DiPietro, L., Ekelund, U., Firth, J., Friedenreich, C. M., Garcia, L., Gichu, M., Jago, R., Katzmarzyk, P. T.,. Willumsen, J. F. (2020). World Health Organization 2020 guidelines on physical activity and sedentary behaviour. British Journal of Sports Medicine, 54(24), 1451–1462. https://doi.org/10.1136/bjsports-2020-102955