Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightMakalede, SNA İbn Mes‘ûd rivayetlerine uygulanmış ve rivayet ağında önemli rol icra eden isimlerin ağda hangi açılardan etkili oldukları tespit edilmiştir.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Sosyal Ağ Analizi (SNA), karmaşık etkileşim yapılarını görselleştirme, anlama ve analiz etme imkânı sunan bir yöntemdir. Uygulama alanı geniş olan bu yöntem, sağlık, atıf ağları ve tarihî sosyal ağlar gibi çeşitli alanlarda kullanılmaktadır. SNA, bilgi ağlarına uygulanarak bilginin kaynağını ve aktarım yollarını belirleme olanağı sunar. İslam medeniyetinin temel bilgi kaynaklarından olan hadislerin isnadları, sosyal ağ analizine uygun büyük veri içeren bir sistemdir. Bu çalışmada, SNA’nın hadis rivayet ağlarını incelemedeki rolü, sağladığı avantajlar ve karşılaşılan zorluklar ele alınmaktadır. SNA, rivayet ilişkilerini görselleştirerek anahtar râvileri tespit etmeye ve bunların ağ içindeki etkisini nicel verilerle değerlendirmeye imkân tanır. Derece, yakınlık ve arasındalık gibi merkeziyet ölçümleri kullanılarak râvilerin ilmi otoriteleri ve aracılık rolleri belirlenebilir. Ancak bu yöntemin hadis çalışmalarına uygulanmasında veri toplama, modelleme ve matematiksel kavramları hadis ilmi terminolojisine uyarlama gibi zorluklar bulunmaktadır. Bu çalışma, sosyal ağ analizinin temel aşamalarını tanıtmakta, Gephi gibi görselleştirme araçlarının kullanımını açıklamakta ve söz konusu yöntemi uygularken hadis sahasında kullanılabilecek alternatif kavramlar önermektedir. Makalede, SNA İbn Mes‘ûd rivayetlerine uygulanmış ve rivayet ağında önemli rol icra eden isimlerin ağda hangi açılardan etkili oldukları tespit edilmiştir. Analiz sonucunda Esved b. Yezîd, Mesrûk ve Şakîk b. Seleme gibi râvilerin bilgiyi yaymada merkezi ve köprü roller üstlendikleri, Alkame’nin ise naklettiği rivayet sayısı yüksek olmakla birlikte ağlar arası etkileşimde daha sınırlı kaldığı görülmüştür. Bu araştırma, hesaplamalı yöntemleri geleneksel hadis ilmiyle birleştirerek rivayet aktarım dinamiklerini daha derinlemesine anlama çabasının bir sonucudur.
Abstract
Social Network Analysis (SNA) is a method that enables the visualization, interpretation, and analysis of complex interaction structures. This method has a wide range of applications, including fields such as healthcare, citation networks, and historical social networks. When applied to knowledge networks, SNA offers the opportunity to identify the origins of information and the pathways through which it is transmitted. The isnads of hadiths, which constitute one of the primary sources of knowledge in Islamic civilization, represent a large data system suitable for social network analysis. This study examines the role of SNA in analyzing hadith transmission networks, the advantages it provides, and the challenges encountered in its application. SNA makes it possible to visualize transmission relationships, identify key transmitters, and quantitatively evaluate their influence within the network. By employing centrality measures such as degree, closeness, and betweenness, the scholarly authority and intermediary functions of transmitters can be determined. However, applying this method to hadith studies entails certain difficulties, such as data collection, modeling, and adapting mathematical concepts to the terminology of hadith sciences. This study introduces the fundamental stages of social network analysis, explains the use of visualization tools such as Gephi, and proposes alternative concepts that can be employed in hadith studies. In the article, SNA was applied to the transmissions of Ibn Mas‘ūd, and the ways in which certain prominent transmitters exerted influence within the network were identified. The analysis revealed that transmitters such as Aswad b. Yazīd, Masrūq, and Shaqīq b. Salamah assumed central and bridging roles in disseminating knowledge, whereas although ‘Alqamah narrated a high number of transmissions, his interactions across networks were comparatively more limited. This research is the result of an effort to combine computational methods with traditional hadith scholarship in order to gain a deeper understanding of the dynamics of transmission.