KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Girişimcilik ve Kalkınma Dergisi / 2025 / Cilt: 20 Sayı: 2

ENGELLİ İSTİHDAMINA YÖNELİK SORUNLAR, POLİTİKALAR VE SOSYAL GÜVENCE: META-SENTEZ YÖNTEMİYLE BİR İNCELEME

THE IMPACT OF SOCIAL SECURITY EXPENDITURES ON DISABILITY EMPLOYMENT IN TURKEY: A META-SYNTHESIS STUDY

Ali Kemal Terzi(Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı)0000-0002-3270-5879
Sayfa
89–105
Yayın Tarihi
2025-12-29
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular, engelli istihdamına ilişkin sosyal güvenlik politikalarının etkili olabilmesi için sadece bütçesel düzenlemelerin değil, aynı zamanda uygulayıcı aktörlerin algı ve pratiklerinin de dönüştürülmesi gerektiğine işaret etmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu araştırma, Türkiye’de engelli bireylerin istihdamına yönelik sosyal güvenlik politikalarını ele alan lisansüstü tezlerin analizini amaçlamaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Meta-sentez yöntemiyle yürütülen bu çalışmada, 2010–2024 yılları arasında yayımlanmış ve YÖK Ulusal Tez Merkezi’nde yer alan 15 lisansüstü tez incelenmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular, engelli istihdamına ilişkin sosyal güvenlik politikalarının etkili olabilmesi için sadece bütçesel düzenlemelerin değil, aynı zamanda uygulayıcı aktörlerin algı ve pratiklerinin de dönüştürülmesi gerektiğine işaret etmektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:2010–2024 Verileri
⚙️Değişkenler:Engelli istihdamı · sosyal güvenlik politikası · meta-sentez

Özet

Bu araştırma, Türkiye’de engelli bireylerin istihdamına yönelik sosyal güvenlik politikalarını ele alan lisansüstü tezlerin analizini amaçlamaktadır. Meta-sentez yöntemiyle yürütülen bu çalışmada, 2010–2024 yılları arasında yayımlanmış ve YÖK Ulusal Tez Merkezi’nde yer alan 15 lisansüstü tez incelenmiştir. Çalışmalar, istihdam teşvikleri, işveren tutumları, sosyal destek mekanizmaları ve bazı durumlarda sosyal güvenlik harcamaları odağında değerlendirilmiştir. Bulgular, engelli istihdamına ilişkin sosyal güvenlik politikalarının etkili olabilmesi için sadece bütçesel düzenlemelerin değil, aynı zamanda uygulayıcı aktörlerin algı ve pratiklerinin de dönüştürülmesi gerektiğine işaret etmektedir. Çalışma, engelli bireylerin iş gücüne entegrasyonunu güçlendirecek çok boyutlu sosyal politika önerileri sunmaktadır.

Abstract

TThis study analyzes postgraduate theses in Turkey that examine disability employment within the context of social security policies. Conducted through a meta-synthesis approach, the study includes 15 theses published between 2010 and 2024, available in the National Thesis Center. The selected studies focus on employment incentives, employer attitudes, and institutional support mechanisms; only a few explicitly address social security expenditures. The findings suggest that improving disability employment requires not only financial arrangements but also the transformation of practical implementations and stakeholder perceptions. The study offers multidimensional social policy recommendations to enhance the labor market inclusion of individuals with disabilities.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Terzi, A. K. (2025). ENGELLİ İSTİHDAMINA YÖNELİK SORUNLAR, POLİTİKALAR VE SOSYAL GÜVENCE: META-SENTEZ YÖNTEMİYLE BİR İNCELEME. Girişimcilik ve Kalkınma Dergisi, Cilt: 20 Sayı: 2, 89–105. https://ajindex.com/articles/1488799

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (34)

  1. Akman, A.C. (2021). Türkiye'de engelli istihdamında işverenlerin yaşadığı sorunlar ve çözüm önerileri: Yalova ili örneği. Doktora Tezi, Yalova Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü.
  2. Aksay, B. (2022). İşverenler açısından turizm sektöründe engelli istihdamı: Mersin ili konaklama işletmeleri üzerine bir araştırma. Yüksek Lisans Tezi, Mersin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  3. Aküzüm, C. ve Özmen, F. (2013). Eğitim denetmenlerinin rollerini gerçekleştirme yeterlikleri bir meta-sentez çalışması. Ekev Akademi Dergisi, 17 (56), 97-120.
  4. Alvar, B. (2014). Isparta'da engelli istihdamı ve sorunları. Yüksek Lisans Tezi, Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  5. Budak, M.M. (2022). Pozitif ayrımcılık ilkesi ışığında engelli istihdamı ve engellilerin hakları. Yüksek Lisans Tezi, Hasan Kalyoncu Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü.
  6. Büyüköztürk, Ş., Kılıç-Çakmak, E., Akgün, Ö.E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2008). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi.
  7. Çalık, M. ve Sözbilir, M. (2014). İçerik analizinin parametreleri. Eğitim ve Bilim, 39(174), 33-38.
  8. Çolak, M. (2024). Engelli istihdamı ve ortaya çıkan problemler: İstanbul ili araştırması. Yüksek Lisans Tezi, Karabük Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü.
  9. De Gruyter. (2022). How do different policies jointly affect the employment prospects of disabled workers? https://www.degruyter.com (Erişim Tarihi: 23 Aralık 2024)
  10. Doğan, Y. (2024). Türkiye'de sosyal güvenlik harcamalarının tasarruflar üzerindeki etkisi. Doktora Tezi, Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  11. Erdoğan, E.S. (2016). Avrupa Birliği ülkeleri ve Türkiye'de sosyal güvenlik harcamalarının değerlendirilmesi. Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  12. European Disability Forum (2022). 2022 EDF Annual Report https://www.edf-feph.org/publications/edf-annual- report-2022/ (Erişim Tarihi: 29 Kasım 2024).
  13. Finfgeld, D.L. (2003). Metasynthesis: The state of the art-so far. Qualitative Health Research, 13(7), 893-904. https://doi.org/10.1177/1049732303253462.
  14. Grover, C. and Soldatic, K. (2013). Neoliberal restructuring, disabled people and social (in)security in Australia and Britain. Scandinavian Journal of Disability Research, 15(3), 216–232. https://doi.org/10.1080/15017419.2012.724446 (Erişim Tarihi: 23 Aralık 2024)
  15. Gönülaçan, A. (2016). Türkiye'de engelli istihdamı ve işverenlerin engelli istihdamına yönelik tutumları: Trabzon örneği. Yüksek Lisans Tezi, Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  16. inclusion-europe.eu European Disability Strategy. https://www.inclusion-europe.eu/european-disability- strategy/ (Erişim Tarihi: 15 Aralık 2025).
  17. Labour Market Research (2011). Health and disability insurance. https://labourmarketresearch.springeropen.com (Erişim Tarihi: 23 Aralık 2024)
  18. ILO (2021). World social protection report https://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/@dgreports/@dcomm/@publ/documents/publication/wcms_817 572.pdf (Erişim Tarihi 14 Temmuz 2024)
  19. Korkmaz, B.C. ve Aybars, A.İ. (2025). Engelli istihdamında kota uygulaması: Avrupa Birliği ülkelerine güncel bir bakış. Ankara Avrupa Çalışmaları Dergisi, 24(2), 337-373. https://doi.org/10.32450/aacd.1539624
  20. Köksal, A. (2010). Türkiye'de engelli istihdamı ve bir araştırma. Yüksek Lisans Tezi, Bahçeşehir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  21. Mont, D. and Cote, A. (2020). Inclusive social protection for empowerment of persons with disabilities: Considering the disability-related extra costs in social protection. International Labour Organization and the UN Partnership on the Rights of Persons with Disabilities. https://www.social- protection.org/gimi/RessourcePDF.action?id=56925
  22. OECD (2021). OECD Economic Outlook. https://www.oecd.org/en/publications/oecd-economic- outlook/volume-2021/issue-1_edfbca02-en.html (Erişim Tarihi: 1 Aralık 2024)
  23. OECD (2022), Disability, Work and Inclusion: Mainstreaming in All Policies and Practices, OECD Publishing, Paris, https://doi.org/10.1787/1eaa5e9c-en. (Erişim Tarihi: 10 Kasım 2024)
  24. OECD (2023). Social Expenditure Database. https://data-explorer.oecd.org/vis? df[ds]=DisseminateFinalDMZ&df[id]=DSD_SOCX_AGG%40DF_SOCX_AGG&df[ag]=OECD.ELS.SPD&dq=.A.PT_B1 GQ.ES10._T._T.&pd=2010%2C&to[TIME_PERIOD]=false (Erişim Tarihi: 30 Kasım 2024).
  25. Ölmezoğlu, N.İ. (2015). Çalışma yaşamında engelliler: Gümüşhane ili engelli istihdamına ilişkin emek arz yönlü bir araştırma. Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  26. Özbayram E. (2014). Türk çalışma hayatında korumalı işyerleri ve engelli istihdamı. Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  27. Öztürk, E. (2019). Engelli istihdamı ve karşılaşılan sorunlar: İzmir ili örneği. Yüksek Lisans Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  28. Polat, S. ve Ay, O. (2016). Meta-sentez: kavramsal bir çözümleme. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi, 4(1), 52-64.
  29. Saraç, Y.E. (2015). Kütahya'da engelli istihdamı ve işveren ilişkisi. Yüksek Lisans Tezi, Türk Hava Kurumu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  30. SGK (2023). SGK 2023 Faaliyet Raporu. https://www.sgk.gov.tr/Politikalar/Kurumsal/b55336ad-0af5-4e78- a7c5-79734c4c476f/ (Erişim Tarihi: 20 Aralık 2024)
  31. Shakespeare, T. 2014. Enabling Equality: From Disabling Barriers to Equal Participation. Annual British Sociological Association/British Library Equality Lecture. British Library Conference Centre. https://vimeo.com/97212214(open in a new window).
  32. Social Security Administration. (2011). Employment of individuals in the Social Security Disability Programs. https://www.ssa.gov/policy/docs/ssb/v71n3/v71n3p1.html (Erişim Tarihi: 23 Aralık 2024)
  33. Toyoğlu, A. (2020). Avrupa Birliği ve Türkiye'de engelli istihdamına yönelik iş sağlığı ve güvenliği yaklaşımı. Yüksek Lisans Tezi, Tarsus Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü.
  34. OECD (2023). Social Expenditure Database. https://data-explorer.oecd.org/vis? df[ds]=DisseminateFinalDMZ&df[id]=DSD_SOCX_AGG%40DF_SOCX_AGG&df[ag]=OECD.ELS.SPD&dq=.A.PT_B1 GQ.ES10._T._T.&pd=2010%2C&to[TIME_PERIOD]=false (Erişim Tarihi: 30 Kasım 2024).