Dergiler / Gazi University Journal of Science Part B: Art Humanities Design and Planning / 2026 / Cilt: 13 Sayı: 2

Çemberlitaş Hamamı Özelinde Türkiye’de Kültür Varlıklarını Koruma Politikalarının Tarihsel Dönüşümü (1951–2004)

Historical Transformation of Cultural Heritage Conservation Policies in Turkey with Special Reference to Çemberlitaş Hamam (1951-2004)

Burcu Tağcı(GAZİ ÜNİVERSİTESİ, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ)0000-0003-2539-6702
Zehra Gediz Urak(ÇANKAYA ÜNİVERSİTESİ, MİMARLIK FAKÜLTESİ)0000-0001-6281-5334
Sayfa
201–216
Yayın Tarihi
2025-06-30
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Böylece, Çemberlitaş Hamamı özelinde Türkiye’de kültür varlıklarını koruma politikalarının tarihsel dönüşümünün ortaya konması amaçlanmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Osmanlı Dönemi’nde İstanbul’da inşa edilen Geleneksel Türk Hamamları arasında Çemberlitaş Hamamının Mimar Sinan eseri olması, konumu, ölçeği, mimarisi ve tarihsel bağlamı ile hem ülkemizde hem de uluslararası düzeyde önemli bir kültürel miras örneğidir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu çalışmada kapsamında Çemberlitaş Hamamının mimari özellikleri ile birlikte 1950’li yıllara kadarki tarihsel gelişimi, fiziksel ve işlevsel dönüşümü ele alınmıştır. 1951 yılında Gayrimenkul Eski Eserler ve Anıtlar Yüksek Kurulu’nun kurulmasından günümüze kadar bu kültür varlığında yaşanan değişim, Çemberlitaş Hamamı’na dair kurul kararları doğrultusunda tespit edilerek, bu kapsamda değerlendirilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Böylece, Çemberlitaş Hamamı özelinde Türkiye’de kültür varlıklarını koruma politikalarının tarihsel dönüşümünün ortaya konması amaçlanmıştır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Çemberlitaş Hamamı · Geleneksel Türk hamamı · Türkiye'de kültürel miras koruma

Özet

Osmanlı Dönemi’nde İstanbul’da inşa edilen Geleneksel Türk Hamamları arasında Çemberlitaş Hamamının Mimar Sinan eseri olması, konumu, ölçeği, mimarisi ve tarihsel bağlamı ile hem ülkemizde hem de uluslararası düzeyde önemli bir kültürel miras örneğidir. Bu çalışmada kapsamında Çemberlitaş Hamamının mimari özellikleri ile birlikte 1950’li yıllara kadarki tarihsel gelişimi, fiziksel ve işlevsel dönüşümü ele alınmıştır. 1951 yılında Gayrimenkul Eski Eserler ve Anıtlar Yüksek Kurulu’nun kurulmasından günümüze kadar bu kültür varlığında yaşanan değişim, Çemberlitaş Hamamı’na dair kurul kararları doğrultusunda tespit edilerek, bu kapsamda değerlendirilmiştir. Böylece, Çemberlitaş Hamamı özelinde Türkiye’de kültür varlıklarını koruma politikalarının tarihsel dönüşümünün ortaya konması amaçlanmıştır.

Abstract

Among the traditional Turkish baths built in Istanbul during the Ottoman period, Çemberlitaş Hamam is an important example of cultural heritage in the country and internationally, with its location, scale, architecture and historical context. This study discusses the architectural features of Çemberlitaş Hamam, its historical development until the 1950s, and its physical and functional transformation. Since 1951 and the establishment of the High Council for the Historical Real Estate and Monuments, the change in this cultural heritage has been determined in line with the council’s decisions regarding Çemberlitaş Hamam and evaluated in this context. Thus, this article is aimed at revealing the historical transformation of cultural heritage conservation policies in Turkey with a special focus on the Çemberlitaş Hamam.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Tağcı, B., Urak, Z. G. (2025). Çemberlitaş Hamamı Özelinde Türkiye’de Kültür Varlıklarını Koruma Politikalarının Tarihsel Dönüşümü (1951–2004). Gazi University Journal of Science Part B: Art Humanities Design and Planning, Cilt: 13 Sayı: 2, 201–216. https://ajindex.com/articles/1486792

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (10)

  1. Eyice, S. (1993). Çemberlitaş Hamamı. In Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. Retrieved from https://islamansiklopedisi.org.tr/cemberlitas-hamami.
  2. URL-1. Çemberlitaş Hamam and its surroundings today. Retrieved from https://sehirharitasiapi.ibb.gov.tr/. Last Accessed: 24.04.2025.
  3. Glück, H. (1921). Probleme des Wölbungsbaues: Die Bäder Konstantinopels. Vienna: Halm and Goldmann.
  4. Ahunbay, Z. (2019). Tarihi Çevre Koruma ve Restorasyon (12 ed.). İstanbul: YEM Yayın.
  5. Cichocki, N. (2005). Continuity and Change in Turkish Bathing Culture in Istanbul: The Life Story of the Çemberlitaş Hamam. Turkish Studies, 6(1). 93-112. //doi.org/10.1080/1468384042000339348.
  6. Önge, Y. (1989). Sinan’ın İnşa Ettiği Hamamlar. VI Vakıf Haftası Türk Vakıf Medeniyeti Çerçevesinde “Mimar Sinan Dönemi” Sempozyumu 5-8 Aralık 1988. Ankara: Vakıflar Genel Müdürlüğü Yayınları. 255–272. Retrieved from https://cdn.vgm.gov.tr/yayin/dergi/vakiflarhaftasi/6vakif-haftasi.pdf.
  7. Batur, A. & Batur, S. (1967). Sinan’a Ait Yapıların Listesi. Mimarlık (49), 35-39. Retrieved from http://www.mimarlikdergisi.com/index.cfm?sayfa=mimarlik&DergiSayi=102.
  8. Haskan, M. N. (1995). İstanbul Hamamları. İstanbul: Türkiye Turing ve Otomobil Kurumu Yayınları.
  9. Pantık, R. (2017). Osmanlı’da İcâreteyn Uygulaması Hakkında Yeni Değerlendirmeler, Vakıflar Dergisi (48), 75-104.
  10. T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı. (1880). Devlet Osmanlı Arşivi, İrade Şura-yı Devlet, 52/2900.