Dergiler / Folklor Akademi Dergisi / 2026 / Cilt: 3 Sayı: 2

UŞAK EFSANELERİNDE HIZIR KÜLTÜ

Derya Özcan(UŞAK ÜNİVERSİTESİ, FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ)0000-0001-5601-2199
Türkan Çelik(UŞAK ÜNİVERSİTESİ, FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ)0000-0002-8220-6509
Sayfa
295–312
Yayın Tarihi
2020-08-30
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Türk folklorunda Hızır’ın, bereket veya uğur getirme, gelecekten ya da gaipten haber verme, nasihat etme, kişilerin yardımseverliğini sınama ve bunun neticesinde onları alkışla ödüllendirme yahut kargışla cezalandırma, darda kalanın yardımına koşma, şifa sunma, kararsız kalana doğru yolu gösterme gibi çoğu mucizevî nitelikte olan işlevleri vardır. “Uşak Efsaneleri ve Uşak Efsanelerinde Yer Alan Mitolojik Unsurların İncelenmesi” adlı doktora tezi kapsamında derlenen efsanelerde Hızır’a sık rastlandığı; Hızır’ın Türk folklorunun genelinde olduğu gibi Uşak efsanelerinde de bir eren, bilge veya kâhin olarak algılandığı, tayy-i zaman ve tayy-i mekân gibi kerametler gösterdiği, kendisine saygı duyulması yanında kendisinden korkulduğu, ölümsüzlük başta olmak üzere pek çok tanrısal güce sahip olduğu tespit edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Türk folklorunda Hızır’ın, bereket veya uğur getirme, gelecekten ya da gaipten haber verme, nasihat etme, kişilerin yardımseverliğini sınama ve bunun neticesinde onları alkışla ödüllendirme yahut kargışla cezalandırma, darda kalanın yardımına koşma, şifa sunma, kararsız kalana doğru yolu gösterme gibi çoğu mucizevî nitelikte olan işlevleri vardır. “Uşak Efsaneleri ve Uşak Efsanelerinde Yer Alan Mitolojik Unsurların İncelenmesi” adlı doktora tezi kapsamında derlenen efsanelerde Hızır’a sık rastlandığı; Hızır’ın Türk folklorunun genelinde olduğu gibi Uşak efsanelerinde de bir eren, bilge veya kâhin olarak algılandığı, tayy-i zaman ve tayy-i mekân gibi kerametler gösterdiği, kendisine saygı duyulması yanında kendisinden korkulduğu, ölümsüzlük başta olmak üzere pek çok tanrısal güce sahip olduğu tespit edilmiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Efsanelerinden anlaşıldığına göre Uşak’ta Hızır kültü; Tanrı misafirinin Hızır olması ihtimali göz önünde bulundurularak iyi ağırlanmaya çalışılması, aynı anlayışla kapıya gelen kişilerin boş çevrilmemesi, Hıdırellez’de gerçekleştirilen uygulamalarda Hızır’ın muhatap tutulması gibi ritüelleri de beraberinde getirmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışmanın amacı; Uşak Efsanelerinde Hızır kültünün nasıl yer aldığını belirleyerek Uşak halkının sözlü kültüründe, yaşayış ve inancında nasıl bir işlevinin olduğunu tespit etmektir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Efsane · Uşak · Hızır

Özet

Türk folklorunda Hızır’ın, bereket veya uğur getirme, gelecekten ya da gaipten haber verme, nasihat etme, kişilerin yardımseverliğini sınama ve bunun neticesinde onları alkışla ödüllendirme yahut kargışla cezalandırma, darda kalanın yardımına koşma, şifa sunma, kararsız kalana doğru yolu gösterme gibi çoğu mucizevî nitelikte olan işlevleri vardır. “Uşak Efsaneleri ve Uşak Efsanelerinde Yer Alan Mitolojik Unsurların İncelenmesi” adlı doktora tezi kapsamında derlenen efsanelerde Hızır’a sık rastlandığı; Hızır’ın Türk folklorunun genelinde olduğu gibi Uşak efsanelerinde de bir eren, bilge veya kâhin olarak algılandığı, tayy-i zaman ve tayy-i mekân gibi kerametler gösterdiği, kendisine saygı duyulması yanında kendisinden korkulduğu, ölümsüzlük başta olmak üzere pek çok tanrısal güce sahip olduğu tespit edilmiştir. Efsanelerinden anlaşıldığına göre Uşak’ta Hızır kültü; Tanrı misafirinin Hızır olması ihtimali göz önünde bulundurularak iyi ağırlanmaya çalışılması, aynı anlayışla kapıya gelen kişilerin boş çevrilmemesi, Hıdırellez’de gerçekleştirilen uygulamalarda Hızır’ın muhatap tutulması gibi ritüelleri de beraberinde getirmiştir. Çalışmanın amacı; Uşak Efsanelerinde Hızır kültünün nasıl yer aldığını belirleyerek Uşak halkının sözlü kültüründe, yaşayış ve inancında nasıl bir işlevinin olduğunu tespit etmektir.

Anahtar kelimeler
🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Özcan, D., Çelik, T. (2020). UŞAK EFSANELERİNDE HIZIR KÜLTÜ. Folklor Akademi Dergisi, Cilt: 3 Sayı: 2, 295–312. https://ajindex.com/articles/1485315

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (2)

  1. ARTUN, E. (2015). Türk Halkbilimi. Adana: Karahan Kitabevi
  2. AYDIN, N. (2018). “Nitel Araştırma Yöntemleri: Etnoloji”. Uluslararası Beşeri ve Sosyal Bilimler İnceleme Dergisi, C. 2, S. 2, 60-71.