Dergiler / ESTÜDAM Halk Sağlığı Dergisi / 2026 / Cilt: 10 Sayı: 2

LİSE ÖĞRENCİLERİNİN DEPREM BİLGİ DÜZEYİ, RİSK ALGISI VE İLİŞKİLİ ETMENLERİN BELİRLENMESİ

DETERMINATION OF HIGH SCHOOL STUDENTS’ EARTHQUAKE KNOWLEDGE LEVEL, RISK PERCEPTION, AND RELATED FACTORS

Kamil Koçak(DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ, SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ)0000-0002-1942-8192
Hatice Şimşek(DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ, TIP FAKÜLTESİ)0000-0001-7209-485X
Abdullah Erdal Tümer(Necmettin Erbakan Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü)0000-0001-7747-9441
Reyhan Uçku(DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ, TIP FAKÜLTESİ)0000-0003-0254-571X
Sayfa
119–133
Yayın Tarihi
2025-06-05
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Öğrencilerin deprem bilgi düzeyini kalıcı şekilde artıracak müdahalelerin yapılması önerilmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Türkiye başta deprem olmak üzere birçok doğal ya da teknolojik tehlikenin neden olduğu afete maruz kalmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerde nüfusun önemli bir kısmını oluşturan çocuklar ve adölesanlar yetişkinlere göre afetlerden daha fazla etkilenmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Öğrencilerin deprem bilgi düzeyini kalıcı şekilde artıracak müdahalelerin yapılması önerilmektedir.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Afetler · deprem · eğitim

Özet

Türkiye başta deprem olmak üzere birçok doğal ya da teknolojik tehlikenin neden olduğu afete maruz kalmıştır. Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerde nüfusun önemli bir kısmını oluşturan çocuklar ve adölesanlar yetişkinlere göre afetlerden daha fazla etkilenmektedir. Toplumun afetlere karşı dirençliliğinin sağlanmasında adölesanlara yönelik afet riski azaltma çalışmaları önemli bir role sahiptir. Kesitsel tipteki bu araştırma, lise öğrencilerinin deprem bilgi düzeyini, risk algısını ve ilişkili etmenleri belirlemek amacıyla Konya’daki bir lisede yapılmıştır. Araştırmada örneklem seçimi yapılmayıp, evrenin tamamına ulaşılması hedeflenmiştir. Araştırmada veri tanımlayıcı bilgilerin yanı sıra Türkçe uyarlama çalışması yapılmış olan deprem risk algısı ölçeği, literatürden derlenen ve uzman görüşü alınan deprem bilgi düzeyi anket formu kullanılarak toplanmıştır. Anketler öğrencilere dağıtılıp kendi kendilerine yanıtlandıktan sonra geri toplanmış, veri Mann Whitney U ve Kruskal Wallis Varyans Analizi ile değerlendirilmiştir. Araştırmaya 293 öğrenci katılmıştır. Öğrencilerden kendisi ya da ailesi deprem deneyimi yaşayanların yaşamayanlara göre deprem bilgi düzeyi ortalama puanı anlamlı olarak yüksektir (p değerleri sırasıyla; 0,007; 0,004). Deprem bilgi düzeyi ortalama puanı, akademik başarısı yüksek öğrencilerde düşük olanlara göre, 11. sınıflarda 10. sınıflara göre anlamlı olarak yüksektir (p değerleri sırasıyla; <0,001; 0,001). Deprem risk algısı ortalama puanı kız ve 11. sınıftaki öğrencilerde anlamlı olarak yüksek, depremde aile üyesi ölen ya da yaralananlarda anlamlı olarak düşüktür (p değerleri sırasıyla; <0,001; 0,002, 0,019). Genel olarak lise öğrencilerinin deprem bilgi düzeyinin düşük olduğu belirlenmiştir. Öğrencilerin deprem bilgi düzeyini kalıcı şekilde artıracak müdahalelerin yapılması önerilmektedir.

Abstract

Turkey has faced disasters caused by various natural or technological hazards, particularly earthquakes. Children and adolescent who constitute a significant part of the population in developing countries such as Turkey are more affected by disasters than adults. Disaster risk reduction efforts for adolescent play an important role in ensuring society’s resilience against disasters. The cross-sectional study was conducted in a high school in Konya to determine the earthquake knowledge level, risk perception, and related factors of high school students. Data was collected through a self-administered questionnaire and analyzed using the Mann-Whitney U test and Kruskal Wallis Analysis of Variance. 293 students participated in the study. The earthquake knowledge level of the students who experienced an earthquake themselves or their families was considerably higher than those who did not (p values; 0.007, 0.004, respectively). The earthquake knowledge level was significantly higher in students with high academic success than in those with low academic success, and 11th grades than in 10th grades (p values; <0.001, 0.001, respectively). Earthquake risk perception was significantly higher among girls and 11th-grade students, and significantly lower among those whose family members died or were injured in the earthquake (p values; <0.001, 0.002, 0.019, respectively). It has been determined that high school students generally have limited knowledge of earthquakes. It is recommended that interventions be implemented to increase students’ earthquake knowledge permanently.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Koçak, K., Şimşek, H., Tümer, A. E., Uçku, R. (2025). LİSE ÖĞRENCİLERİNİN DEPREM BİLGİ DÜZEYİ, RİSK ALGISI VE İLİŞKİLİ ETMENLERİN BELİRLENMESİ. ESTÜDAM Halk Sağlığı Dergisi, Cilt: 10 Sayı: 2, 119–133. https://doi.org/10.35232/estudamhsd.1598394

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (39)

  1. KH Altıntaş. Afetler ve Afet Tıbbı. In:Güler Ç. Akın L (Eds). Halk Sağlığı Temel Bilgiler. Ankara: Hacettepe Üniversitesi Yayınları; 2012. 1106-29 p.
  2. Righi E, Lauriola P, Ghinoi A, Giovannetti E, Soldati M. Disaster risk reduction and interdisciplinary education and training. Progress in Disaster Science. 2021;10:100165. doi:10.1016/j. pdisas.2021.100165.
  3. Kızılay. 2022’de Dünyada ve Türkiye’de Afetler [Internet]. Ankara: Kızılay Akademi; 2022 [cited 2024 Dec 1]. Available from: https://yillik.kizilayakademi. org.tr/2022de-dunyada-ve-turkiyede-afetler/
  4. Bahadır H, Uçku R. Uluslararası acil durum veri tabanına göre Türkiye Cumhuriyeti tarihindeki afetler. Doğal Afetler ve Çevre Dergisi. 2018;4(1):28-33. doi:10.21324/dacd.348117.
  5. Centre for Research on the Epidemiology of Disasters (CRED). Disaster Year In Review 2023 [Internet]. Brussels: CRED; 2024 [cited 2024 Dec 1]. Available from: https://files.emdat.be/2024/04/CredCrunch74.pdf
  6. Macit İ. Bütünleşik afet yönetiminde Sendai çerçeve eylem planının beklenen etkisi, Doğal Afetler ve Çevre Dergisi. 2019;5(1):176-86. doi:10.21324/dacd.421564.
  7. Winarni EW, Purwandari EP, Wachidi W. The effect of android-based earthquake game toward Bengkulu City elementary school student’s knowledge about earthquake disaster preparedness. In Journal of Physics. 2021;1731(1):012090. doi:10.1088/1742-6596/1731/1/012090.
  8. Ayala I, Rodríguez Velázquez D, Garnica Pena RJ, Maldonado Martínez A. Multi-sectoral reflections and efforts in strengthening partnerships to reduce disaster risk in Mexico: The first MuSe-IDRiM Conference. Int J Disaster Risk Sci. 2020;11:686-91. doi:10.1007/s13753-020-00302-w.
  9. Maly E, Suppasri A. The Sendai framework for disaster risk reduction at five: Lessons from the 2011 great East Japan earthquake and tsunami. Int J Disaster Risk Sci. 2020;11:167-78. doi:10.1007/s13753-020-00268-9.
  10. Sadeghloo T, Mikhak H. Analyzing the impacts and experiences of children in disaster. International Journal of Disaster Risk Reduction. 2022;76:103000. doi:10.1016/j.ijdrr.2022.103000.
  11. Stanberry LR, Thomson MC, James W. Prioritizing the needs of children in a changing climate. PLoS Med. 2018;15(7):e1002627. doi:10.1371/journal. pmed.1002627.
  12. Lai B, La Greca A. Understanding the impacts of natural disasters on children. Society for Research in Child Development Child Evidence Brief [Internet]. 2020 [cited 2024 Dec 2];8:1-2. Available from: https://www.srcd.org/sites/default/files/resources/FINAL_SRCDCEB-NaturalDisasters_0.pdf
  13. Masten AS. Resilience of children in disasters: A multisystem perspective. Int J Psychol. 2021;56(1):1-11. doi:10.1002/ijop.12737.
  14. Zhong S, Cheng Q, Zhang S, Huang C, Wang Z. An impact assessment of disaster education on children’s flood risk perceptions in China: Policy implications for adaptation to climate extremes.Sci Total Environ. 2021;757:143761. doi:10.1016/j. scitotenv.2020.143761.
  15. Mallick J, Salam R, Amin R. Assessing factors affecting drought, earthquake, and flood risk perception: empirical evidence from Bangladesh. Nat Hazards. 2022;112:1633–56. doi:10.1007/s11069-022-05242-w.
  16. Santos-Reyes J, Santos-Reyes G, Gouzeva T, Velazquez-Martinez D. Schoolchildren’s earthquake knowledge, preparedness, and risk perception of a seismic-prone region of Mexico. Human and Ecological Risk Assessment: An International Journal. 2016;23(3):494–507. doi:10.1080/108070 39.2016.1188368.
  17. Sözen E, Genç M. Üniversite öğrencilerinin deprem bilgi düzeyleri ve sürdürülebilir deprem farkındalıkları arasındaki ilişkinin araştırılması. Türk Deprem Araştırma Dergisi. 2023;5(2):148-65. doi:10.46464/tdad.1288571.
  18. Benzer S, Arpalık A. Farklı deprem bölgesinde yaşayan ortaokul öğrencilerinin deprem konusundaki bilgi düzeyleri. Anadolu Kültürel Araştırmalar Dergisi [Internet]. 2021 [cited 2024 Dec 3];5(2):107-19. Available from: https://ankad.org/index.php/ankad/article/view/108/201
  19. Atalay E. Sağlık hizmetleri meslek yüksekokulu öğrencilerinin deprem bilgi düzeylerinin belirlenmesi. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2024;64:141-52. doi:10.53568/yyusbed.1438961.
  20. Demirci A, Yildirim S, İstanbul’da ortaöğretim öğrencilerinin deprem bilincinin değerlendirilmesi. Milli Eğitim Dergisi [Internet]. 2015 [cited 2024 Dec 5];45(207):89-118. Available from: https://dergipark. org.tr/en/pub/milliegitim/issue/36937/422286
  21. İnal E, Kaya E, Altıntaş KH. Türkiye’de örgün eğitimin afet eğitimi yeterliliği açısından incelenmesi. Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi [Internet]. 2018 [cited 2024 Dec 5];37:114-27. Başıbüyük A, Pala SM. Hayat bilgisi, sosyal bilgiler ve coğrafya dersi öğretim programları kazanımlarının afet eğitimi açısından incelenmesi. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 2023;25(2):184-97.doi:10.17556/erziefd.1063242.
  22. Spittal MJ, Walkey FH, McClure J, Siegert RJ, Ballantyne KE. The earthquake readiness scale:The development of a valid and reliable unifactorial measure. Nat Hazards. 2006;39(1):15-29. doi:10.1007/s11069-005-2369-9.
  23. Çoban M, Göktaş Y. Which training method is more effective in earthquake training: Digital game, drill, or traditional training?. Smart Learning Environments. 2022;9(1):1-24. doi:10.1186/s40561-022-00202-0.
  24. Davis LL. Instrument review: Getting the most from a panel of experts, Applied Nursing Research. 1992;5(4);194-7. doi:10.1016/S0897-1897(05)80008-4.
  25. Trumbo CW, Peek L, Meyer MA, Marlatt HL, Gruntfest E, McNoldy BD, Schubert WH. A cognitive affective scale for hurricane risk perception. Risk Analysis. 2016;36(12):2233-46. doi:10.1111/risa.12575.
  26. Mizrak S, Ozdemir A, Aslan R. Adaptation of hurricane risk perception scale to earthquake risk perception and determining the factors affecting women’s earthquake risk perception. Nat Hazards. 2021;109(3):2241-59. doi:10.1007/s11069-021-04918-z.
  27. Özgür E, Büyüksaraç A. Evaluation of earthquake knowledge achievement test of health services vocational school students. International Journal of Turkish Education Sciences. 2024;12(2):853-87. doi:10.46778/goputeb.1405148.
  28. Çavuş R, Balçın MD. Deprem eğitim merkezi gezisinin ortaokul öğrencilerinin depreme yönelik tutumlarına etkisinin incelenmesi. Gaziantep Üniversitesi Eğitim Bilimleri Dergisi [Internet]. 2020 [cited 2024 Dec 5];4(2):55-72. Tetik Metin H, Kınay Gündoğdu E. Sağlık hizmetleri meslek yüksekokulu öğrencilerinin deprem farkındalığının belirlenmesi. Afet ve Risk Dergisi. 2024;7(2):546-59. doi: 10.35341/afet.1360904.
  29. Arklan U, Koçyiğit İ. Afet dönemlerinde sosyal medyada dezenformasyonun yayılımı: 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremleri örneği. Abant Sosyal Bilimler Dergisi. 2024;24(2):525-46. doi:10.11616/asbi.1453304.
  30. Şahin Y, Lamba M, Öztop S. Üniversite öğrencilerinin afet bilinci ve afete hazırlık düzeylerinin belirlenmesi. Medeniyet Araştımaları Dergisi [Internet]. 2018 [cited 2024 Dec 5];3(6):149-59. Şekerci YG, Ayvazoğlu G, Çekiç M. Üniversite öğrencilerinin temel afet bilinci ve farkındalık düzeylerinin saptanması. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2023;12(1):74-81. doi:10.37989/gumussagbil.1136227.
  31. Kurtoglu HI, Balikci M, Tikir AN, Guzel A. Assesment of level of university students’ information and awareness regarding for evacuation and muster areas. Emerg Aid Disaster Science [Internet]. 2021 [cited 2024 Dec 5];1(2):39-44. Yalman N, Yalman Y. Deprem eğitiminin İstanbul’da ortaöğretim öğrencilerinin deprem bilincinin arttırılmasına etkisi. Atlas Journal. 2019;5(17):140-55. doi:10.31568/atlas.284.
  32. Shaw R, Shiwaku K, Kobayashi H, Kobayashi M. Linking experience, education, perception and earthquake preparedness. Disaster Prevention and Management: An International Journal. 2004;13(1):39-49. doi:10.1108/09653560410521689.
  33. Tekeli-Yesil S, Dedeoğlu N, Braun-Fahrlaender C. Earthquake awareness and perception of risk among the residents of Istanbul. Nat Hazards. 2011;59:427–46. doi:10.1007/s11069-011-9764-1.
  34. Tercan B. Bireylerin afet risk algısının ceşitli değişkenler açısından değerlendirilmesi. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2023;12(3):1279-87. doi:10.37989/gumussagbil.1180447.
  35. Gokcay G, Cevirme A, Incirkus Kucuk H, Genc Akgun Z. The relationship between earthquake risk perceptions, religious orientation, spiritual well-being in individuals with and without earthquake experience: a cross-sectional study. Sci Rep. 2024:14;5928. doi:10.1038/s41598-024-56641-x.
  36. İnal E, Kaya E, Altıntaş KH. Türkiye’de örgün eğitimin afet eğitimi yeterliliği açısından incelenmesi. Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi [Internet]. 2018 [cited 2024 Dec 5];37:114-27.
  37. Çavuş R, Balçın MD. Deprem eğitim merkezi gezisinin ortaokul öğrencilerinin depreme yönelik tutumlarına etkisinin incelenmesi. Gaziantep Üniversitesi Eğitim Bilimleri Dergisi [Internet]. 2020 [cited 2024 Dec 5];4(2):55-72.
  38. Şahin Y, Lamba M, Öztop S. Üniversite öğrencilerinin afet bilinci ve afete hazırlık düzeylerinin belirlenmesi. Medeniyet Araştımaları Dergisi [Internet]. 2018 [cited 2024 Dec 5];3(6):149-59.
  39. Kurtoglu HI, Balikci M, Tikir AN, Guzel A. Assesment of level of university students’ information and awareness regarding for evacuation and muster areas. Emerg Aid Disaster Science [Internet]. 2021 [cited 2024 Dec 5];1(2):39-44.