Dergiler / Ekonomi İşletme Siyaset ve Uluslararası İlişkiler Dergisi / 2026 / Cilt: 12 Sayı: 1

Yeni Kamu Yönetimi ve Yönetişim Etkisinde Yönünü Bulmaya Çalışan Bürokrasi

Bureaucracy in Search of Direction under the Influence of New Public Management and Governance

Mehmet Akif Özer(ANKARA HACI BAYRAM VELİ ÜNİVERSİTESİ, İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ)0000-0003-2220-2271
Özge Didar Şeyda Tepeli(ÇANKIRI KARATEKİN ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-6700-7325
Sayfa
63–92
Yayın Tarihi
2026-06-30
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışmanın kapsamı açısından bu reformların ayrıntısına girilmemiş, ancak yönetim alanında yakın dönemi söz konusu anlayışın doğrudan domine edeceği sonucuna ulaşılmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışmanın odağında; son yıllarda yönetim alanının mega trendleri arasında kabul edilen yeni kamu yönetimi ve yönetişim anlayışlarının, klasik bürokrasi kuramını doğrudan etkilemesi ve bürokrasinin çıkmazları karşısında yön arayışlarına yönlendirici olarak önemli katkı sunmaları yer almaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Ancak 20. yüzyılın son çeyreğinden itibaren küreselleşme, ekonomik krizler, kamu harcamalarının artışı ve vatandaş beklentilerindeki dönüşüm, bu yapının etkinlik ve meşruiyet kapasitesini tartışmalı hâle getirmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışmanın kapsamı açısından bu reformların ayrıntısına girilmemiş, ancak yönetim alanında yakın dönemi söz konusu anlayışın doğrudan domine edeceği sonucuna ulaşılmıştır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Bürokrasi · Paradigma Dönüşümü · Yeni Kamu Yönetimi

Özet

Bu çalışmanın odağında; son yıllarda yönetim alanının mega trendleri arasında kabul edilen yeni kamu yönetimi ve yönetişim anlayışlarının, klasik bürokrasi kuramını doğrudan etkilemesi ve bürokrasinin çıkmazları karşısında yön arayışlarına yönlendirici olarak önemli katkı sunmaları yer almaktadır. Kamu yönetimi alanında yaşanan gelişmelere bakıldığında, bürokrasinin günümüzde çok yönlü bir paradigma dönüşümü içerisinde olduğu rahatlıkla söylenebilir. Esasında klasik Weberyen bürokrasi; hiyerarşi, kuralcılık, uzmanlaşma ve hukuki rasyonalite ilkeleri üzerine inşa edilmiş olup uzun yıllar kamu yönetiminde istikrar, öngörülebilirlik ve eşitlik sağlamıştır. Ancak 20. yüzyılın son çeyreğinden itibaren küreselleşme, ekonomik krizler, kamu harcamalarının artışı ve vatandaş beklentilerindeki dönüşüm, bu yapının etkinlik ve meşruiyet kapasitesini tartışmalı hâle getirmiştir. Bu durum, bürokrasinin çok boyutlu bir çıkmazla karşı karşıya kalmasına yol açmıştır. Bu süreçte yeni kamu yönetimi ve yönetişim anlayışlarının kapsamlı uygulamaları sonrasında gündeme gelen Neoweberyan Devlet, bürokrasinin hukuki ve kurumsal omurgasını korumayı amaçlarken; Yeni Kamu Yönetişimi, bürokrasiyi ağlar ve ortaklıklar içerisinde yeniden konumlandırmaktadır. Yeni Kamu Hizmeti ise bu dönüşümü demokratik ve etik bir çerçeveye oturtmaya çalışmaktadır. Son yıllarda tüm bu eğilim ve gelişmeler çalışmanın son kısmında kısaca incelenen Post Yeni Kamu Yönetimi reformları kapsamında gerçekleşmektedir. Çalışmanın kapsamı açısından bu reformların ayrıntısına girilmemiş, ancak yönetim alanında yakın dönemi söz konusu anlayışın doğrudan domine edeceği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract

The focus of this study is on the significant role of New Public Management and governance approaches—widely regarded as mega-trends in the field of public administration in recent years—in directly influencing classical bureaucratic theory and in guiding the bureaucracy’s search for direction in response to its structural impasses. An examination of contemporary developments in public administration suggests that bureaucracy is currently undergoing a multidimensional paradigm transformation. Classical Weberian bureaucracy, fundamentally grounded in the principles of hierarchy, rule-based administration, specialization, and legal rationality, provided stability, predictability, and equality in public administration for many decades. However, since the final quarter of the twentieth century, factors such as globalization, economic crises, the expansion of public expenditures, and shifting citizen expectations have rendered the effectiveness and legitimacy of this structure increasingly contested. This situation has led bureaucracy into a complex and multidimensional impasse. In this context, the Neo-Weberian State, which emerged following the extensive implementation of New Public Management and governance reforms, seeks to preserve the legal and institutional backbone of bureaucracy. In contrast, New Public Governance repositions bureaucracy within networks and partnerships, emphasizing multi-actor collaboration. Meanwhile, the New Public Service approach attempts to situate this transformation within a democratic and ethical framework. In recent years, all of these tendencies and developments have unfolded within the scope of Post–New Public Management reforms, which are briefly examined in the final section of this study. Given the scope of the research, these reforms are not analyzed in detail; however, the study concludes that this emerging approach is likely to exert a dominant influence on the field of public administration in the near future.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Özer, M. A., Tepeli, Ö. D. Ş. (2026). Yeni Kamu Yönetimi ve Yönetişim Etkisinde Yönünü Bulmaya Çalışan Bürokrasi. Ekonomi İşletme Siyaset ve Uluslararası İlişkiler Dergisi, Cilt: 12 Sayı: 1, 63–92. https://ajindex.com/articles/1478174

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (46)

  1. Altay-Topcu B. ve Sümerli-Sarıgül, S. (2020). Dünyada ve Türkiye’de blok zinciri teknolojisi: Finans sektörü, dış ticaret ve vergisel düzenlemeler üzerine genel bir değerlendirme. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi Özel Sayı, 27-39.
  2. Aydilek, E. ve Güngör, C. (2023). Tarihten günümüze kamu yönetimi disiplininin gelişimi ve yeni trendler. Ekonomi İşletme Siyaset ve Uluslararası İlişkiler Dergisi, 9(2-1), 238-254.
  3. Batal, S. (2012). Türkiye’de yönetim kültürünün dönüşümü ve yeni kamu yönetimi anlayışının temel dinamikleri. Hukuk ve İktisat Araştırmaları Dergisi, 4(1), 223-234.
  4. Bayramoğlu, S. (2008). Yönetişim, devlet ve sivil toplum. Adana Kent Sorunları Sempozyumu, Adana: TMMOB, 73-84.
  5. Cheema, G. and Rondinelli, D. A. (2007). From government decentralization to decentralized governance. G. S. Cheema and D. A. Rondinelli (Ed). Decantraling Governance: Emerging Consepts and Practices in (1-20). Washington: Brookings Institution Press.
  6. Christensen, T. (2012). Post-NPM and changing public governance. Meiji Journal of Political Science and Economics, 1, 1-11.
  7. Çeliksoy, E. ve Akça, A. (2024). Türkiye’de kamu yönetiminde yaşanan dijital dönüşüm süreci. Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15(2), 445-486.
  8. Çevikbaş, R. (2014). Bürokrasi kuramı ve yönetsel işlevi. Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 3(2), 75-102.
  9. Çolak, Ç. D. (2019). Why the new public management is obsolete: An analysis in the context of the Post-New Public Management trends. HKJU-CCPA, 19(4), 517–536.
  10. Çolak, Ç. D. ve Uzun, A. (2021). Yeni kamu yönetişimi teorisi ve uygulamaları arasındaki uyumun değerlendirilmesi: ABD örneği, Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 39(4), 581-598.
  11. Denek, S. (2019). Yeni kamu hizmeti düşüncesi: Değişen kamu hizmeti anlayışı. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 4(1), 418-439.
  12. Denhardt, J. V., ve Denhardt, R. B. (2015). The new public service revisited. Public Administration Review, 75(5), 664-672.
  13. Denhardt, R. B., and Denhardt, J. V. (2000). The new public service: Serving rather than steering. Public Administration Review, 60(6), 549-559.
  14. Drechsler, W. (2009). Towards a neo-Weberian European Union? Lisbon agenda and public administration. Halduskultuur, 10(1), 6-21.
  15. Drummond, P. and Monsoor, A. (2002). “Macroeconomic Management and The Devolution of Fiscal Powers”. IMF Working Paper, WP/02/76.
  16. Dunleavy, P., Margetts, H., Bastow, S., & Tinkler, J. (2005). New Public Management Is Dead – Long Live Digital-Era Governance. Journal of Public Administration Research and Theory, 16(3), 467–494.
  17. Genç, F. N. (2010). Yeni kamu hizmeti. Türk İdare Dergisi, 466, 145-159.
  18. Gökçe, O., Kutlu, Ö., ve Gökçe, G. (2001). 1980’li yıllardan beri uygulanan kamu yönetimi reformları üzerine genel bir değerlendirme. Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 1(1-2), 18-45.
  19. Güler, B.A. (2003). Devlet ve reform. 20.01.2025 tarihinde http://www.mimarlarodasiankara. org/dosya/birgulaymanguler.pdf adresinden alındı.
  20. Güler, T ve Şahnagil, S. (2017). Dijital demokrasi ve yönetişim ilişkisi çerçevesinde e-demokrasi/e-devlet uygulamaları. Journal of Emerging Economies and Policy 2(2), 16-29.
  21. Güzelsarı, S. (2003). Neo-liberal politikalar ve yönetişim modeli. Amme İdaresi Dergisi, 36(2), 17-34.
  22. Hood, C. (1991). A public management for all seasons?. Public administration, 69(1), 3-19.
  23. Hughes, O. (2014). Kamu işletmeciliği ve yönetimi. Çev: B. Kalkan, B. Akın, Ş. Akın. Ankara: Bigbang.
  24. Hughes, O. (2018). Public Management and Administration. 5th London: Ed. Red Globe Press.
  25. İrdem, İ. (2020). Dijital Çağ Yönetişimi. M. A. Özer ve İ. İrdem (Ed.). Çıkmazları Karşısında Bürokrasi ve Ötesi içinde, Ankara: Gazi Kitabevi.
  26. Jun, J. S. (2009). The limits of Post: New Public Management and beyond. Public Administration Review, 69(1) (Jan. - Feb.), 161-165.
  27. Jun, M.S. (2018). Blockchain government - a next form of infrastructure for the twenty-first century. Journal of Open Innovation: Technology, Market, and Complexity, 4(7).
  28. Kaufmann, D. and Kraay, D. (2007). Governance indicators: Where are we where should we be going? The World Bank, Oxford University Press 23, 1-30.
  29. Leftwich, A. (1994). Governance, the state and the politics of development. Development and Change, Vol. 25, No. 2, 363-386
  30. Osborne, D. and Gaebler, T. (1992). Reinventing government, how the entrepreneurial spirit is transforming the public sector, USA: Penguin Books
  31. Osborne, S. P. (2010) Introduction the (new) public governance: A suitable case for treatment? içinde The New Public Governance? (Ed. Stephen P. Osborne) Routledge: New York 1-16.
  32. Özer, M. A. (2017). Yönetişimden dijital yönetişime: paradigma değişiminin teknolojik boyutu. HAK-İŞ Uluslararası Emek ve Toplum Dergisi 6(16), 457-479.
  33. Özer, M. A. (2018). Yeni kamu yönetimi ‘nereye?’ Türkiye İçin Öngörüler. Türk İdare Dergisi, 486, 259-296. Özer, M. A. (2025). Kamu yönetiminin paradigmatik değişiminin post yeni kamu yönetimi reformlarıyla dönüşümü. Hak İş Uluslararası Emek ve Toplum Dergisi, 14(38), 49–74. https://doi.org/10.31199/hakisderg.1648770
  34. Özer, M. A., Koçak, D., ve Türe, H. (2020). Yönetişim göstergeleri doğrultusunda ülkelerin performanslarının değerlendirilmesi. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 22(1), 25-53.
  35. Özer, M. A., ve Yıldırım, S. (2022). Kamu hizmeti sunum sürecinde paradigmanın değişimi: yeni kamu hizmeti. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 12(3), 221-250.
  36. Özer, M.A. (2020a). Bürokratik çıkmazlara yeni arayışlar. M. A. Özer ve İ. İrdem (Ed.). Çıkmazları Karşısında Bürokrasi ve Ötesi içinde, Ankara: Gazi Kitabevi.
  37. Özer, M.A. (2020b). Bürokrasi sonrası. M. A. Özer ve İ. İrdem (Ed.). Çıkmazları Karşısında Bürokrasi ve Ötesi içinde, Ankara: Gazi Kitabevi.
  38. Özer, M.A. (2020c). Neo weberyan devlet. M. A. Özer ve İ. İrdem (Ed.). Çıkmazları Karşısında Bürokrasi ve Ötesi içinde, Ankara: Gazi Kitabevi.
  39. Randma-Liiv, T. (2008). New public management versus the neo-Weberian state in Central And Eastern Europe. The NISPAcee Journal of Public Administration and Policy, 1(2), 69-81.
  40. Rhodes, R. A. W. (1996). The new governance. Governing without government, political studies. xlıv, (652-667).
  41. Rhodes, R. A. W. (1997). Understanding governance: Policy Networks, Governance, Reflexivity and Accountability. Philadelphia: Open University Press.
  42. Stoker, G. (2019). Governance as theory: Five prepositions. International Social Science Journal, 68(227-228) (Special Issue: 70 Years of International Social Science).
  43. Tekeli, İ. (1999). Modernite aşılırken siyaset. Ankara: İmge Yayınevi.
  44. Tepeli, Ö.D. (2019). Yönetim ve sistem. M. A. Özer (Ed.). Yönetim Ve. içinde (481-510), Ankara: Gazi Kitabevi.
  45. The World Bank (2024). The worldwide governance indicators: Methodology and 2024 Update, Daniel Kaufman and Aart Kraay. Policy Research Working Paper 10952.
  46. Tepeli, Ö.D. (2019). Yönetim ve sistem. M. A. Özer (Ed.). Yönetim Ve. içinde (481-510), Ankara: Gazi Kitabevi.